- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
ten, kto coś poleca, nakazuje, nauczyciel, mistrz;
qui aliquid mandat, mandator, doctor; magister (de Deo et
hominibus).
II.
1.
eccl.
a.
zwierzchnik, przełożony;
praepositus, praefectus
KodKKr II p. 178 (a. 1393) : superior vero et principalis presbyterorum chori ecclesiae Cracoviensis vocetur p-or.
ŹrWaw I p. 49 (a. 1476) : dominus Spithco p-or psalmistarum.
b.
wyższy godnością zakonnik, komtur, mistrz (w
zakonie rycerskim);
magistratus (ordinis militaris) dignitate superior
KodWp I p. 103 (a. 1201-1240) : ad preces honorabilis p-is domus sancti Johannis in Polonia.
*KodMaz(K) p. 408 (a. 1236) : dilectis filiis p-i et fratribus hospitalis sanctae Mariae Teutonicorum in Pruscia.
Ib. p. 512 (a. 1242) : frater Henricus dictus de Wida p-or domus Teutonice in Pruscia.Ita saepius.
Syn.
et iuxta posita
magister (
Dogiel V
p. 25, a.
1308
;
Lites I
p. 7, a.
1320)
, commendator (
Dogiel V
p. 25, a.
1308
;
Lites I
p. 167, a.
1339)
.
c.
coenobii
zakonnik zarządzający gospodarką klasztoru;
monachus rei familiari coenobii praepositus
KodMp I p. XLIII (a. 1274) : illam donacionem ad ... instandam fratris Hugonis ... cenobii p-is ... confirmo.Cf. PROVISOR.
2.
dygnitarz (książęcy lub królewski);
magistratus (regis vel principis) maior
PommUB p. 35 (a. 1229) : tuguria monialium ... ab omni exactione libera esse volumus ... a castellano, a p-e et a familia ducis.
AAlex p. 8 (a. 1501) : publica edicta ad omnes p-es, praefectos, officiales.
Constr.
ad I-II
: a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
de :
KodMp III p. 34 (a. 1339) : fratre Tylcone p-e de Nisa.
d.
sq. in c.
abl.
Tom. IV p. 135 (a. 1517) : illa omnia p-or in Ragneth absque ulla causa retraxit.
III.
fungitur vice vocis
1.
inceptoris:
StPPP XI p. 13 (a. 1508) : coram ... iudicio cepit excurare et prolongare istam rem ad aliud iudicium, sed ius ita dictaverat, quod iste, qui est p-or huius rei et qui citavit et solus se non approcuravit, amisit rem suam.
2.
receptoris:
KodWp X p. 22 (a. 1436) : quanto ... quis hic in caritate arcioris fuerit vite, tanto in remuneracione erit p-or premii amplioris.