General
Full Entry
More

POPULUS-1

Grammar
  • Formspopulus
  • Etymology interdum I-III eodem sensu sg. atque pl. constr. ad sensum
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I. + gentium nationum exercitus gentis ( gens, natio.
    • 1. plebs, vulgus.
    • 2. nobiles.
    • 3. eccl.+ Dei Christifldeles,laici.
      • α. + Dominica Populus Syon temporis Adventus secunda
      • β. + dominica Salus populi vicesima post Pentecosten
  • II. habitatores, incolae.
  • III. hominum multitudo, turba, grex.

Pełne hasło

1. POPULUS, -i m.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • A.
  • L.
(interdum I-III eodem sensu sg. atque pl. ) constr. ad sensum
ZABOR. Tract. p. 20 : p-us ...elegerunt sibi regem.]
I. lud, naród, ludzie; gens, natio. Per abundantiam gentium ( *KodWp I p. 53, a. 1207 ; KodUJ I p. 67, a. 1406) , nationum ( *Lites II p. 425, a. 1400) ; item exercitus ( ChrMP p. 70 : nonnulli diffugio dilapsi totusque p-us nostri exercitus emarcuit) , gentis (
KodMp II p. 107, a. 1257 : terram memoratam alterius gentis non aplicet p-o aut a Polonica natione diuellat).
Glossa Pol.
PARK. p. 67 : «luud» id est p-us.
Explicat
KomKadł p. 48 ms. : wlgus, -gi, est idem quod p-us vel plebs, et hoc generaliter, sed tamen differunt proprie, p-us enim est nobilium, plebs vero civilium sive mediorum, sed wlgus rusticorum seu infirmorum.
GLcerv p. 680 : plebs et p-us in hoc differunt, quia p-us continet ordines maiores et minores, nobiles et ignobiles «lud», plebs vero tantum minores et ignobiles «pospolstwo, gmin».
Praec.
1. pospólstwo, gmin; plebs, vulgus. Dicitur communis ( ArHist XII p. 261, a. 1374 et saepissime).
2. szlachta; nobiles.
3. eccl. Dei et abs. lud boży, wierni w Kościele; Christifldeles,laici.
Additur
catholicus ( Tom. XVII p. 289, a. 1535) , Christianus ( CantMAe I nr. 5, v. 3a, saec. XIII et saepius), Christifidelis ( DokMp I p. 421, a. 1418 et saepius); etiam fidelium ( AKapSąd III p. 145, a. 1510).
Opp.
clerus ( ArHist VI p. 115, a. 1487 et saepissime).
N. locut.
α. Dominica Populus Syon druga niedziela Adwentu; temporis Adventus secunda
RachPodKr p. 35 (a. 1393) : dominica P-us Syon.
DokMp I p. 314 (a. 1403) : datum et actum ... in dominica, qua in ecclesia Domini decantatur P-us Syon.
Ita saepius.
β. dominica Salus populi dwudziesta niedziela po Zesłaniu Ducha Św. ; vicesima post Pentecosten
RachJag p. 35 (a. 1389) : dominica Salus p-i ad totam septimanam viceprocuratori cum ... aduenis pisum, milium.
II. ludność, mieszkańcy; habitatores, incolae.
III. wielka ilość ludzi, tłum, gromada; hominum multitudo, turba, grex.
Constr. ad I-III: abs. vel sq. gen.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)