- F.
- G.
- Bl.
- S
- Dc.
- B.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- O.
I.
propr. staw rybny,
sadzawka rybna (naturalna lub
sztuczna), także odgraniczone miejsce
na rzece lub stawie, w którym łowi się
ryby, tzw. rybnik;
stagnum piscarium
(natura vel arte factum), etiam pars
fluminis seu stagni, qua pisces capiuntur.
N.
etymologiam
m. ae.
GŁOG. Alex. I fol. f VIIa : p-a, quasi sine pisce, quia est aqua collecta, non habens pisces.Glossae Pol.
DyplMog p. 41 (a. 1324) : p-am vulgariter «nececza» nuncupatam.
DokMp V p. 18 (a. 1403) : dedi ... locum pro p-a vulgariter «rybnik»(ita saepius).
Ib. I p. 330 (a. 1404) : ortum circa parvam p-am wlgariter «v schadzawki» dictum(ita saepissime).
KodWp VII p. 495 (a. 1412) : p-am seu stagnum ... wlgariter «staw»(ita saepissime).
DokMp VII p. 13 (a. 1418) : p-am alias «stawik».
KodKWil p. 371 (a. 1479) : ascribo domino plebano im Merecz p-am alias «vyerchny prvth».
LibBenP p. 90 : p-am alias «saczawnik» (ed. «sczawnik») in silva sitam.
ArHist XV p. 275 (a. 1564) : p-a quae vocatur «jeziorko»... p-ae parvae sive «stawki»(ita saepius).
Distinguitur v. gr.
altior (
KodWp VIII p. 186, a. 1421 : cum alciori p-a, alias «nagorznym stawem»), aquatica ( AGZ XIX p. 73, a. 1488) , inferior ( StPPP VIII p. 89, a. 1383 et saepius), libera ( KodMp III p. 69, a. 1348 : p-am liberam ... in qua sibi ... licebit piscari; [ita] ib. saepius), magna ( AGZ XV p. 40, a. 1465 et saepius; maior: ArPrawn VI p. 7, a. 1400 et saepius), media ( AGZ XV p. 360, a. 1498 : duas p-as ... mediam et inferiorem, alias «szryedniy a nyszny») , mediocris ( ib. XIV p. 299, a. 1450) , parva ( et saepe), promuntoria ( AGZ XIV p. 92, a. 1443) , subcurialis ( ib. XV p. 105, a. 1470), sim.; item regalis ( RachJag p. 545, a. 1420 et saepius; regia: AGZ XVI p. 170, a. 1481 ; regiae maiestatis: RachWaw p. 107, a. 1429 et saepius).
Iuncturae notabiliores selectae
a.
verbales,
v.
gr.
piscinam aggerare (
DokMp I
p. 359, a.
1409)
,
construere (
DyplMog
p. 29, a.
1283
et saepe),
demittere (
AGZ XI
p. 362, a.
1450
et saepe),
elaborare (
KodMp IV
p. 192, a.
1421)
, elevare
(
ib.
p.419, a.
1443)
, emittere (
AGZ XIII
p. 108,
a. 1441
et saepius),
erigere (
KodMp IV
p. 420, a.
1443)
, evacuare (
AGZ XIV
p. 59, a.
1442)
, expiscare (
StPPP VIII
p. 421, a.
1397
et vulgo; per totum:
ib.
p. 926, a.
1400)
, exprandere (
AGZ XI
p. 362, a.
1450)
, exstirpare (
KodMp IV
p. 192, a.
1421
et saepius), exstruere (
PP II
p. 69, a.
1449
et saepius), extrahere (
AGZ XIX
p. 69, a.
1488)
, fodere (
ArPrawn I
p. 418, a.
1554
; violenter:
StPPP VI
p. 245, a.
1388)
, fossare (
ib.
), fundare (
DokMp I
p. 359, a.
1409
; in fluvio:
KodMp IV
p. 147, a.
1415
et saepius), perfodere (
StPPP VIII
p. 633, a.
1399
et saepe; violenter:
AGZ XIII
p. 547, a.
1467)
, permittere (
ib.
p. 39, a.
1437
et saepius),
piscari (
StPPP VIII
p. 419, a.
1397
et saepius),
prendere (
AGZ XV
p. 170,
a.1474
et saepius),
reformare (
ib. XIV
p. 237, a.
1447)
, reponere (
ib.XIII
p. 235, a.
1447)
, restaurare (
ib. XV
p. 105,
a. 1470)
, rumpere (
DokMp III
p. 313, a.
1449)
, sipare (
AGZ XII
p. 326, a.
1469
et saepius), stabilire (
ib. XIV
p. 92, a.
1443
et saepius), statuere (
StPPP VIII
p. 700, a.
1399)
, sublevare (
AGZ XV
p. 174, a.
1475
et saepius), sim.
b.
nominales,
v.
gr.
α. piscinae(-arum)
fabricator (
AGZ XVI
p. 179, a.
1482)
, fossor (
RachWaw
p. 144, a.
1530).
β. piscinae demissio (
AGZ XIV
p. 459, a.
1455
et saepe), diffusio (
ib. XIII
p. 197,
a. 1445)
, diluvium (
ib.
), elevatio (
ib. XIX
p. 393,
a. 1491)
, emissio (
ib.
p. 477, a.
1502)
, eruptio (
ib.XIII
p. 136, a.
1444)
, expiscatio (
ib. XIV
p. 49,
a. 1442)
, inundatio (
ib.
p. 366, a.
1453
et saepe),
paratio (
RachJag
p. 555, a.
1420)
, perfodiatio (
StPPP VIII
p. 693, a.
1399)
, perfossatio (
ib. II p. 135, a.
1402)
, piscatio (
StPPP VIII
p. 212, a.
1387)
, prensio (
AGZ XII
p. 377, a.
1475
et saepius),
receptio (
StPPP VIII
p. 340, a.
1389)
, reformatio (
AGZ XIV
p. 241, a.
1447
et saepius),
reparatio (
RachJag
p. 289, a.
1403
et saepius),
ruina (
AGZ XII
p. 356, a.
1474)
, ruptio (
StPPP
VIII
p. 199, a.
1386)
, ruptura (
AGZ XIV
p. 299,
a. 1450)
, stabilitio (
ib. XV
p. 129, a.
1471)
, sublevatio
(
ib.
p. 174, a.
1475),
sim.
Locut.
α.
piscinae locus (antiquus, sterilis);
piscina antiqua (deserta,
vacua, vetus)
tzw. stawisko,
tj. miejsce
bezwodne po stawie, opuszczony staw;
stagnum neglectum, locus ubi
stagnum piscarium fuit
StPPP I p. 240 (a. 1388) : locum p-ae alias «stawisko» sibi in perpetuum tradidit(ita saepius).
DokMp V p. 12 (a. 1402) : p-am veterem alias «stawisko».
DokImbr p. 107 (a. 1436) : pratum ... iacentem (sic ) inferius alias «nyzey» p-e vacue alias «stawiszka»(ita saepius).
AGZ ΧΙII p. 145 (a. 1443) : antiquam p-am.
Ib. XI p. 479 (a. 1462) : deserta p-a alias «stawisko».
Ib. ΧII p. 371 (a. 1475) : cessit locum anticum p-e in Medzyborzcze.
MIECH. Chr. p. 110 : locus sterilis p-ae post murum.Cf. PISCINATORIUM.
β.
Piscina Probatica
Bethsaida, Staw Owczy w Jerozolimie;
nomen stagni cuiusdam
Hierosolymitani (cf.
Vlg.
Ioan. 5,2)
MARTIN. OP. Serm. p. 483 nlb. : cum ibi facta esset Probatica P-a, illud lignum supernatavit tempore Christi.
HESSE Matth. IV p. 15 : Dominum ... curasse ... paralyticum iuxta Probaticam P-am.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
,
v.
gr.
areae (
KodTyn
p. 497,
a. 1471)
, campi (
AGZ XV
p. 88, a.
1468)
,
civitatis (
PomnLw II
p. 2, a.
1404
et
ib.
saepius),
fluminis (
DŁUG. Hist. IV
p. 488
)
, fluvii (
StPPP
VIII
p. 77, a.
1382)
, molendini (
DokMp VII
p. 390,
a. 1433
et saepe),
piscium (
KodMp II
p. 273,
a. 1330),
sim.
c.
sq.
ante :
RachJag p. 559 (a. 1419-20) : p-am parvam ... ante portam.Ita saepe. d. sq. circa:
RachJag p. 289 (a. 1403) : pro reparatione p-e noue circa castrum.Ita saepius. e. sq. cum:
KodMp IIΙ p. 96 (a. 1354) : p-as cum piscibus.f. sq. extra:
KodMp IIΙ p. 69 (a. 1348) : p-am liberam in villa vel extra villam.Ita ib. saepius. g. sq. in c. abl. h. sq. inferius :
AGZ XV p. 201 (a. 1481) : p-am inferius p-e magne.i. sq. inter:
CracArt suppl. ΙII p. 75 (a. 1441) : p-am inter ortum Mathie ... et p-am Margarethe.k. sq. penes :
AGZ XII p. 307 (a. 1466) : duas p-as: unam penes ciuitatem Rohathin etc.Ita saepius. l. sq. pro :
KodWp V p. 87 (a. 1406) : p-am pro vsu monasterij, retro ipsum monasterium.m . sq. retro , cf. n. sq. super c. acc.
KodMazNow II p. 107 (a. 1302) : p-a ... super fluvium.o. sq. super c. abl.
AGZ ΧIIΙ p. 418 (a. 1463) : pro demissione p-e ... super fluvio Bronew.Ita saepius. p. sq. sub :
AGZ XV p. 209 (a. 1483) : p-am suam ... sub p-a regali.Ita saepius. q. sq. supra :
AGZ XIX p. 109 (a. 1496) : duas p-as, unam ... aliam supra p-am Szyennowski.r. sq. locut. adv.
AGZXV p. 237 (a. 1492) : p-am ad tabernam eundo habebit.
II.
transl. et
meton.
1.
eccl.
zagłębienie za ołtarzem, służące do
zlewania wody po ablucjach obrzędowych i do zsypywania popiołu ze spalonych przedmiotów poświęconych; receptaculum, quod
erat in posteriore altaris pariete, in quod aqua sacris ritibus adhibita effundebatur
cineresque rerum sacrarum
combustarum proiciebantur
AConst p. 153 (a. 1279) : provideant sacerdotes, quod p-as habeant juxta altaria decentes, mundas, ablutionibus cursum liberum exhibentes; nec sine operimento relinquantur.
Ib. p. 150 : si musca vel aranea ... in ipsum calicem ceciderit ... in p-a comburatur.
2.
rów wypełniony wodą, młynówka,
tzw.
przekopa; fluminis bracchium arte factum,
fossa qua rivus molam versans
ducitur
RachJag p. 283 (a. 1394) : fossate seu p-e, per quam aqua fluit ad ... molendina.
DokMp VII p. 390 (a. 1433) : decursus aquarum ... p-ae praedictae alias «przekopi».
AGZ XVI p. 323 (a. 1501) : p-as Petri sub curia «przekopa».
3.
tzw. moczydło, staw do moczenia konopi; stagnum
ad cannabim macerandam arte
factum
AGZ XIII p. 287 (a. 1449) : nisi ... non admittimus ... p-as amplius kmethonibus non edificare, alias «moczydła».