- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
- O.
I.
osobisty, dotyczący (należący do) osoby; qui ipsius est, ad
alicuius personam pertinet, personae
alicuius proprius.
Iuncturae notabiliores
adventus (
DokMp VIII
p. 207, a.
1442
;
simili sensu
descensus :
DŁUG. LibBen I
p. 478
)
,
assistentia (
MATTH. Prax.
p. 166
)
, debitum
(
KsgŁawKr
p. 124, a.
1375)
, iniuria (
AKapSąd II
p. 508, a.
1438
; opp.
realis
ib. III
p. 136,
a. 1509
; item
hereditaria :
StPPP III
p. 54
)
, mandatum (
RachJag
p. 95, a.
1389)
, notitia (
HumRef
p. 138, a.
1506)
, praesentia (
KodKKr I
p. 146,
a. 1306
et saepius),
privilegium (
StPPP VII p. 233, a. 1544
:
contractus p-is vel privilegium p-e non refert se in suis punctis ad successores,
extinguitur semper in
persona), residentia (
DokMp I
p. 191, a.
1376
et saepius), salvus conductus
(opp. litteralis:
DŁUG. Hist. IV
p. 318
)
, suffragium (opp. pecuniarium
ib. V
p. 280
),
item
beneficium eccl. (
PommUrk II
p. 461, a.
1281)
, sigillum (
KodMp II
p. 266, a.
1329).
N.
α.
certamen
walka wręcz;
i.q. quod cominus fit
DŁUG. Hist. I p. 521(= II p. 290 ed.nov.): ut manuale p-eque inter obsessos et obsidentes fieret certamen.
β.
locut.
personali praesentia
osobiście, we własnej osobie; (ipse) per se
DŁUG. Op. p. 35 : praesidebat in eo iudicio ... rex p-i praesentia.
Ib. p. 416 : pontifex ... electus ... p-i ... praesentia ... papam adiens ... se ... consecrari obtinuit.
AGZ XVIII p. 10 (a. 1469) : heredes super hanc inscriptionem consenserunt presencia p-i constituti.Ita saepius, praec. comparere, constitui sim. Occ. simili sensu personalis :
ARect I p. 6 (a. 1469) : ego Stanislaus ... p-is citra tamen reuocacionem sui procuratoris verbo generaliter replicando contradico.
II.
iur.
1.
dotyczący osoby; qui ad
personam pertinet
a.
actio, iurisdictio,
sim.
Lites I p. 418 (a. 1282) : concedimus ... duci Polonie ... iura et iurisdiciones ... reales et p-es.
Dogiel I p. 164 (a. 1470) : si ... unus nostrum ... contra alterum ... actionem realem seu p-em ... habet.
ArPrawn IV p. 327 (saec. XV) : questio ... p-is ... pro debitis vel pro quibuslibet rebus obligatis.
Simili sensu
abs. loco subst.
personale,,
-is
n.
*Lites II p. 92 (a. 1412) : ad audiendum proponenda realia et p-ia per vos et contra vos.
b.
citatio (citatorium)
StPPP VII p. 490 (a. 1411) : officialis decreuit citationem p-em contra ... Martinum. CracArt suppi. II
p. 101 (a. 1438) : petens sibi citatorium p-e decerni contra partem.
2.
exactio
sim.:
danina lub podatek składane od osoby; quae ab uno
homine solvebatur
KodPol I p. 77 (a. 1256) : incole ejusdem ville ... ab omni exaccione et vexacione prediali sive p-i penitus sint immunes.
TPaw I p. 17 (a. 1502) : data est quitancia ... Jacobo ... super centum ... marcas ... ad racionem exactionis p-is terre Premisliensis, alias «poglowne».
IusMet p. 232 (a. 1520) : exactiones p-es, quas quilibet solvet de ... dignitatibus, titulis et officiis.
Item
servitus (servitium)
służebności
spełniane osobiście; quae a subdito ipso
per se praestari solebat
KodPol II p. 21 (a. 1239) : homines ascripticij dicte castellanie ... liberi sint ab omni prediali siue p-i seruitute, que umquam in eis uel eorum prediis ducibus Polonie competiit.
KodWp II p. 135 (a. 1297) : absolventes incolas ipsarum villarum ... ab omnibus ... servitiis ... oppressionibus realibus, predialibus et p-bus.
N.
locut.
diem personalem laborare
odrabiać dniówkę pańszczyźnianą osobiście (bez użycia konia);
operam
servam equo non adhibito praestare
ŁASKI LibBen I p. 621 : hortulani ... omni septimana laborant unam diem p-em sive pedestrem.Cf. PEDESTER
3.
terminus
tzw. rok obliczny lub oczywisty, termin sądowy poprzedzony ustnym pozwem, często
pozostający w związku ze
znalezieniem u kogoś lica, tj. oczywistego dowodu winy; terminus iudicii, qui vocatione in ius verbis facta constituitur, praec.
cum quis in recenti crimine
deprehenditur
ArPrawn X p. 24 (a. 1393) : datur terminus p-is Janussio Treutel cum Janussio de Wolwram ad 8 dies.
StPPP VIII p. 765 (a. 1399) : Pascho ... cum Przibcone terminum peremptorium et p-em pro V marcis grossorum.Ita saepius saec. XV. Glossae Pol.
AGZ XIV p. 159 (a. 1445) : Iwan ... terminum dedit p-em alias «oczvisti rok» post «lycze».
Ib. XIII p. 334 (a. 1460) : ministerialis recognovit terminum p-em alias «obliczi» actori nobili Iohanni ... pro eo, quia inequitavit super bona ipsius.
Ib. XV p. 346 (a. 1498) : Iohannes ... dedit ... tenutario de Grodzyszko terminum p-em, alias «oblyczny» per officialem ipsius.
4.
testimonium
świadectwo złożone osobiście;
i.q. per se (ipsum)
factum (opp. in registro
contentum)
StPPP IX p. 115, a. 1482 : si... necessarium esset ... aliquod testimonium in registro contentum uel p-e).
5.
vadium
tzw. zakład obliczny, tj.
ustanowiony osobiście i z urzędu w
sprawach o
nieruchomości;
i.q. quod constituitur
a magistratu ipso in causa de rebus
immobilibus acta
StPPP II p. 921 (a. 1497) : capitaneus ... vadium LX marcarum p-e inter Nicolaum aduocatum ... et communitatem oppidi ... vallauit.
AGZ XVI p. 291 (a. 1499) : vadium p-e centum et viginti marcarum per ... capitaneum inter ... Stanislaum ... et Nicolaum ... vallatum est.Cf. item ib. p. 292 (a. 1499) ; ib. p. 350 (a. 1504) .
III.
1.
phil.
et
theol. : osobowy, odnoszący się do osoby; qui ad
personam pertinet, personae rationem habet
MatFil II p. 20 (saec. XV in.in) : quamvis in divinis sit essentialis simplicissima unitas, tamen in eisdem est p-is Benedicta Trinitas.AMedi III p. 76 (saec. XV med.med) : quaeritur, cuiusmodi ... sit ibi (in Trinitate Sancta ) numerus, utrum sit numerus p-is vel secundum alium modum (cf. ib. supra : an sit ponere numerum (ed. -us) in divinis personis. ).
Item
alietas (
WROCŁ. EpitConcl fol.
a VIa)
, diversitas (
GŁOG. Hisp. fol. i IVa)
, distinctio (
WROCŁ. EpitConcl
fol. 1
Ia)
, defectus
(
ib. fol. q IVb),
esse (
ib. fol. f IIIb
), nomen (
ib.
fol. e IIb
), proprietas (
ib. fol. b IVb
).
2.
log.
a.
suppositio
supozycja osobowa, ujęcie terminu jako oznaczającego pewien określony
desygnat; definitur
GIEŁCZ. fol. B IIIa : suppositio dicitur p-is non quia terminus taliter supponens semper accipitur pro persona ... sed quia aliquis terminus taliter supponens supponit pro persona, ergo a tali tanquam a nobiliori sit denominatio.
GŁOG. Hisp. fol. e IIIb : dicitur ... suppositio p-is, quia terminus sic supponens supponit pro re, que est per se vna, hoc est pro supposito.
BYSTRZ. ParvLog fol. D IIa : suppositio p-is ... est acceptio termini communis pro suis inferioribus vel suppositis, siue sint supposita per se, siue per accidens.Ita saepius.
Distinguitur
discreta, determinata, confusa (
WROCŁ. Dial. fol. L Vb).
Opp.
materialis (
BYSTRZ. Log. fol. z Vb)
, simplex (
ib. fol. m IVa
et saepius). Simili sensu propositio (
GŁOG. ExLog fol. G
IIa).
b.
relatio
definitur
GŁOG. Alex. II fol. R Ib : relatio p-is est, in qua antecedens et consequens capiuntur pro eadem re in numero, vt: homo currit qui mouetur; in qua oratione antecedens, scilicet: homo et relatiuum: qui capiuntur pro eadem re in numero.
BYSTRZ. ParvLog fol. H Ib : relatio p-is est quando relatiuum idemptitatis substancie supponit pro eadem re in numero cum suo antecedente.Cf. WROCŁ. Dial. fol. M Ib.
3.
gram.
verbum
forma osobowa czasownika;
quod personas tres in utroque numero
habet (saec. XV-XVI).
IV.
(e
Pol.
osobny)
1.
oddzielny; separatus,
particularis
KomKadł p. 385 : proaemium ... diuiditur in quatuor partes p-es.
2.
szczególny, osobliwy;
singularis, excellens:
ib. supra gesta regni Poloniae p-ia et memoratu digna.