General
Full Entry
More

PERMITTO

Grammar
  • Formspermitto
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -misi, -missum
Meaning Outline
  • I.
    • A.
      • 1. transire admittere.
      • 2. liberum mittere.
    • B.
      • 1. extendere se extendere.
      • 2. dissolvere
      • 3. + piscinam aquam e piscina emittere
      • 4. promittere (capillos)
  • II.
    • A.
      • 1. concedere, sinere, potestatem dare.
      • 2. admittere (de
      • 3. iur. potestatem dare aliquid coram iudice peragendi (praec. iurisiurandi vel testimonii praestandi)
    • B.
      • 1. tradere, dare
      • 2. mandare, committere, v.gr.
        • α. + suae libertati libertatem dare
        • β.
      • 3. condonare, dimittere.
  • III.
    • a.
    • b.
  • IV.

Pełne hasło

PERMITTO, -ere, -misi, -missum
  • F.
  • G.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
[3. sg. ind. praes, pass. permittatur, cf. infra 405,8 . 3. sg. con. praes. act. permittet:
AKapSąd II p. 72 (a. 1428) : ut nullus ipsorum permittet ludere taxillos in domibus ipsorum.
Cf. infra 406,38. 1. pl. ind. perf. act. permissimus:
KodMp IV p. 105 (a. 1406) : sibi ... castrum ... redimere permissimus et dedimus.
3. sg. ind. fut. II act. permitterit:
AGZ XVIII p. 446 (a. 1502) : si ... Elizabeth ... non solverit et ob hoc se cittare permitterit ... respondere ... debet.]
I.
A. animantes
1. pozwolić przejść, przepuścić; transire admittere.
Constr.
a. sq. acc. nominis urbis, v.gr. Cracoviam ( KsgKaz p. 429, a. 1398) . b. sq. in c. acc. c. sq. per :
IurMas II p. 60 (a. 1496) : gentes nullas ... per terras suas p-re ... debeat.
Tom. III p. 142 (a. 1514) : mercatores per Miedzirzecz p-i non deberent.
d. sq. versus :
Tom. II p. 204 (a. 1513) : Turei ... negotiatores ... versus Leopolim p-ndi sunt.
2. puścić wolno, uwolnić; liberum mittere.
Additur
libere et secure ( DokKujMaz p. 279, a. 1455).
N. iur.
(liberum ac) absolutum (vel quietum) uwolnić od roszczeń sądowych; a vindiciis liberare
KsgKaz p. 178 (a. 1386) : civitatem p-sit absolutam pro causa II marcarum pro quibus citaverat consules.
KsgPrzem I p. 59 (a. 1415) : Iohannes ... promisit... Katherinam ex parte domus liberam ac quietam eviterne p-re.
B. res
1. rozciągać; extendere
IurMas II p. 126 (a. 1507) : capitaneus inhibuit ... ad recia ... venari p-sa.
Pass. rozciągać się; se extendere.
N. de
colore: ad albedinem bieleć; albescere
THOM. Med. p. 195 : color faciei et corporis ad albedinem p-atur et tumescunt facies.
2. rozpuszczać; dissolvere
StMed XVIII/2 p. 170 (saec. XV in.in) : infundatur bitumen ... tenue in aqua p-sum.
3. piscinam spuścić wodę ze stawu; aquam e piscina emittere
AGZ XIII p. 39 (a. 1437) : si iste piscine starent p-se, libere peccora et peccuda in ipsis ... comedent gramina.
Ib. XII p. 136 (a. 1445) : quas piscinas in anno presenti Dauidowsky p-at, sicuti mos est piscinas p-ndi (cf. ib. XIII p. 197, a. 1446).
Glossa Pol.
ib. XII p. 307 (a. 1446) : Nikel debet p-re ... «spusczycz» predictas piscinas et pisces prandere.
4. zapuścić (niosy); promittere (capillos)
DŁUG. Hist. V p. 471 : mollitie ... cum feminis certare, capillo ex caesarie p-so.
Additur
crescere
ib. II p. 255(= III p. 282 ed.nov.): Henricus dux ... barbam in conversorum morem crescere p—sit.
II.
A.
1. dopuścić, pozwolić, dać zezwolenie; concedere, sinere, potestatem dare.
Syn.
consensum praebere ( DokMp I p. 293, a. 1399). Indicatur cui a. sq. dat. b. sq. acc.
N. log.
se simul :
BYSTRZ. Log. fol. s IVb : oppositio incomplexa est repugnantia duorum extremorum ... non p-ntium se simul et semel in eodem respectu eiusdem.
WROCŁ. Dial. fol. I IIb : oppositio ... duorum extremorum non p-ntium se in eodem subiecto simul et respectu eiusdem compati.
Occ. sq. dupl. acc.
PommUrk I p. 488 (a. 1329) : omnipotens Deus hos maleficos non p-sit impunitos. Indicatur quid
a. sq. gen. gerundii
KodWp II p. 9 (a. 1288) : p-ntes ... artifices cuiuscunque fuerint operis, ibidem manendi, suum artificium libere operandi.
Dogiel I p. 382 (a. 1453) : debemus ... subditos nostros ... prohibere nec eosdem praemissa faciendi aut intentandi p-re.
ZabDziej IV 1, p. 36 (a. 1550) : liberi ... Bartholomei ... suum patruum in eius bonis pacifficum fecerunt ac in eis libere manendi ac utifruendi p-serunt.
b. sq. acc. c. sq. ad :
ArHist V p. 399 (a. 1496) : domum ... reparare ... neque ad ... aliquam ... corruptelam seu aque stillationem p-re tenebitur.
DokListPł II p. 287 (a. 1545) : dominacio vestra non p—it illos ad ternariorum de exactione ducillorum percepcionem.
d. sq. circa :
LiegnUB p. 102 (a. 1345) : volumus ... nostros ciues circa ... singula jura ... p-re, p-sos confortare, confortatos perpetuo conseruare.
Dogiel I p. 539 (a. 1396) : ut ... circa terras et castra ... p-at pacifice et quiete dux.
e. sq. in c. abl.
MARTIN. OP. Marg. fol. r Vb : femine propria voluntate castitatem vouentes si nupserint, sunt in matrimonio p-nde.
Dogiel I p. 26 (a. 1517) : in predictis eorum privilegiis, juribus ... status in regno Bohemiae ... gratiose p-re et inviolabiliter observare.
Ita saepius. f. sq. inf. g. sq. quod.
2. zesłać, dopuścić (o Bogu); admittere (de Deo).
Additur
in (super) aliquem, v. gr. mortem; item adversitates ( Tom. VI p. 92, a. 1522) , damnum (per grandines : AKapSąd III p. 360, a. 1471) , flagellum suum ( ArPrawn I p. 487, a. 1564) , infirmitatem ( ib. p. 279, a. 1553) , hostem (sua permissione : Dogiel I p. 17, a. 1462), etiam aquam ( KsgŁawWar p. 100, a. 1459) , nivem (violenter:
AGZ XIV p. 401, a. 1454). Occ. constr. sq. quod:
ZabDziej I p. 80 (a. 1467) : si ... Deus super me p-ret, quod de hoc seculo emigrarem.
3. iur. dopuścić do jakiejś czynności prawnej, zwł. do złożenia świadectwa, przysięgi; potestatem dare aliquid coram iudice peragendi (praec. iurisiurandi vel testimonii praestandi)
StPPP VIII p. 105 (a. 1384) : terminum ... quod citauit ... et non p-sus agere esset.
Ib. p. 289 (a. 1388) : Petrus ... binum XV contra ministeriales, quia eos p-sit iurare contra Msczugium.
Ib. p. 644 (a. 1399) : Derslaus ... Stanislaum pro una sexagena dampni iurare p-sit (ed. promisit, cf. tamen supra Derslaus ... Stanislaum ad iuramentum ... admisit).
Ita saepius. Cf. supra 404,40.
N.
testes :
KsgGrWp II p. 300 (a. 1399) : Pascho circa crucem p-sit Derzkoni suos testes sine juramento.
Simili sensu
in testibus :
StPPP VIII p. 138 (a. 1385) : p-sit in ... quinque testibus.
Cf. item ib. p. 191 (a. 1386).
B.
1. oddać, przekazać; tradere, dare
KodMaz(K) p. 503 (litterae spuriae a. 1242 esse dicuntur) : villam nostram ... plebano ... damus, donamus, iure perpetuo p-imus.
TPaw IV p. 62 (a. 1399) : mihi p-sit tunicam ... Nicolaus pro media sexagena, hoc mihi dedit pro meo servicio.
ConcPol V p. 261 (a. 1407) : nullus ipsorum p-et vel resignet beneficium nisi in manibus nostris.
Ita saepius.
N. locut.
iustitiam alicui wymierzyć sprawiedliwość; i.q. administrare
Dogiel I p. 554 (a. 1512) : parti ... deferenti iustitia immediate ... p-i atque administrari ... debeat (cf. ib. p. 33, a. 1538).
2. powierzyć, polecić; mandare, committere, v. gr. se gratiae (vel arbitrio) alicuius ( DŁUG. Hist. III p. 372 = VI p. 57 ed.nov. ; Tom. VI p. 181, a. 1522), item iudicium oculis ( DŁUG. Op. p. 39 ) , probam gustui ( ib. p. 239 ), rem consilio (i d. Hist. I p. 485 ).
N. locut.
α. suae libertati udzielić swobody; libertatem dare
MARTIN. OP. Marg. fol. m Ib : mala voluntas non est p-nda sue libertati.
β.
loco proverbii
vela ventis zdać się na łaskę losu; sorti se committere
Tom. VII p. 161 (a. 1525) : p-nda sunt vela ventis.
3. zaniechać, darować, przebaczyć; condonare, dimittere.
Syn.
dimittere, relaxare ( *Dogiel IV p. 174, a. 1466) , indulgere ( AKapSąd I p. 416, a. 1455 ; cf. infra 6). ;
N. iur.
KsgGrWp II p. 295 (a. 1399) : capitaneus p-sit omnes penas suas in Geligowo Bronislao de quatuor decem marcis.
ArPrawn X p. 481 (a. 1416) : Machna non indulsit sibi Ursulae neque p-sit iuramentum super pecuniis.
AGZ XIV p. 205 (a. 1446) : Olechno ... luit sex scotos iudicio et adversa pars p-sit.
III. fungitur vice verbi
a. mittendi:
ARect I p. 634 (a. 1523) : dominus decreuit cittacionem contra eundem p-ndam.
*Dogiel I p. 36 (a. 1538) : regi has literas ... p-simus.
b. admittendi:
WilkLub p. 1 (a. 1410) : quicunque pisces ... emerit ad forum non p-ndas una sexagena ... puniatur.
CodVit p. 717 (a. 1426) : serenitati vestre ad presentandum non sunt p-se litterae nostrae.
c. committendi:
PrzMog p. 52 : cum non p-serim contumacie culpam.
AGZ XVIII p. 394 (a. 1498) : si ... intromissionem denegaret vel iniuriam p-ret.
d. promittendi:
KodKKr II p. 311 (a. 1406) : Petrus ... vna cum suis... successoribus... indempnes reddere ... astricti sunt ... et coram nostra celsitudine p-serunt (nisi leg. promiserunt).
IV. sensu subobscuro
StPPP VIII p. 202 (a. 1386) : Jacussius ... capelanum sue curie habet ponere contra Marsalconem, in uigilia terminorum confessus est; Jasco p-sit pro medietate.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)