General
Full Entry
More

PEREO

Grammar
  • Formspereo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ire, -ii, -itum
Meaning Outline
  • I. praeterire, abire, evanescere, deperire.
  • II.
    • 1. deperire, damno affici, exstingui.
    • 2. deperire, obire, mori, decedere.
  • III. + praetereundi

Pełne hasło

PEREO, -ire, -ii, -itum
  • F.
  • G.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
[3 pl. praes. act. periunt : BreslUB p. 65 (a. 1296) : multi periunt et perierunt. 3. sg. fut. I. periet: CodEp II p. 290 (a. 1432) : sicque periet ille fructus. part. praes. act. periens: SSrSil VII p. 68 (a. 1459) : ut perientem gregem paterno ... aspiceret oculo. part. fut. pass. periendus: SSrSil VIII p. 21 (a. 1459) : oves luporum morsibus ... periendas.]
I. (de tempore et eis quae in tempore fiunt) przemijać, mijać bezpowrotnie, znikać, ginąć; praeterire, abire, evanescere, deperire.
II.
1. (de rebus) ulegać zniszczeniu, doznawać uszczerbku, przepadać, zanikać; deperire, damno affici, exstingui.
N. iur. de
pecunia ulec przepadkowi, przepadać; deperdi
ArPrawn X p. 59 (a. 1398) : si non daret ... iamdictas 50 marcas, extunc prima pecunia, quam dedit ... Stanislao ... debet p-re et ad nichilumvenire.
Ib. p. 184 (a. 1406) : si ... non daret ... iam dictas 60 marcas, extunc prima pecunia, quam dedit ... uxori sue debet p-re et ad nichilum venire.
2. (de hominibus) ginąć, tracić życie, umierać; deperire, obire, mori, decedere.
Locut.
perire in temporalibus nie umieć zdobywać dóbr doczesnych, środków do życia, dochodów; temporalia conquirere non posse
MATTH. OpTheol . p. 97 : quia nesciunt mercari vel laborare ... p-unt in temporalibus conquirendis et mendicare coguntur.
Constr. ad I-II
: a. sq. dat.
CALLIM. in K1Q p. 61 (a. 1448) : illa mihi p-iisse.
b. sq. abl. c. sq. ab. d. sq. apud :
*KodKKr I p. 49 (a. 1253) : ille apud quem patientia pauperum non p-bit.
e. sq. circa:
AKapSąd III p. 77 (a. 1501) : p-erat circa festa Nativitatis.
f. sq. cum :
KodMp I p. 187 (a. 1319) : gestorum memoria p-re cum sono dinoscitur.
Ita saepius. g. sq. de. h. sq. in c. acc.
CodEp III p. 498 (a. 1410) : castra ... in ruinam p-erunt.
i. sq. in c. abl. k. sq. sub c. abl.
DŁUG. Hist. V p. 294 : administratio ... sub tuo regimine p-erit.
III. confunditur c. voce praetereundi :
AGZ VI p. 68 (a. 1461) : adducere granicies ... p-ndo Koropyecz inferius piscine ... usque ad montes.
Ib. XV p. 307 (a. 1493) : ex quo miserunt theloneum ... p-ndo Blyszczyvody, alias «minąwschi».
Cf. PERTRANSEO et PRAETEREO.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)