- F.
- G.
- Bl.
- S.
- L.
- A.
- N.
[pass.
sensu
act.
KodWp II
p. 53 (a.
1291)
:
duodecim mansos ...
civitati adicientes sine quibus nostra civitas ... non bene perduraretur.
PommUrk ΙII
p. 274 (a.
1296)
:
scriptum ... irretractabiliter
perdurandum.]
I.
intrans.
A.
de hominibus
1.
(prze)trwać, wytrwać; perseverare,
consistere.
Additur constr.
sq.
in c.
abl.
,
v.
gr. in anathemate (
AnnMp
p. 29,
saec. XIII)
, in infirmitate (
ArPrawn V
p. 143,
saec. XV ex.)
, in lite (
DokSul
p. 344, a.
1322)
, in pertinacia sua (
StSyn III
p. 55
)
, in possessione
(villae
KodKKr I
p. 135, a.
1295).
2.
pozostawać, przebywać; manere, degere,
morari
AGZ XIV p. 18 (a. 1440) : quamdiu p-ret cum domino rege et in servitiis ipsius serenitatis.
ArHist VI p. 30 (a. 1467) : quod solus episcopus in propria persona ad bona illa ... descenderet et ... saltem per duas hebdomadas p-ret hominibus iusticiam ministrando.
Tom. VI p. 120 (a. 1522) : ut in Russia nostri aliquamdiu p-rent donec tempus est suspectum.Cf. item ib. VII p. 287 (a. 1525).
B.
de rebus
1.
przetrwać, utrzymać się, zachować moc (prawną);
permanere, valere (de eis, quae iure peraguntur).
Additur
stabiliorem (de donatione:
KodMp I
p. 100, a.
1271
; simili sensu in suo robore:
DyplMog
p. 4, a.
1291
eisaepius), in sua firmitate (deresignatione:
KsgŁawKr
p. 156,
a. 1391).
2.
trwać, istnieć;
durare, exsistere
KodMaz(K) p. 514 (a. 1242) : munitiones eorum Cruciferorum nobis ... hac gwerra pateat p-nte.
PommUrk II p. 492 (a. 1283) : dissensione ... tempore aliquo p-nte.
UrkOel s p. 147 (a. 1311) : negocia ... p-nte cursu temporis vacillant.
HESSE Matth. IV p. 97 : Deus ... scit quamdiu debent p-re tribulationes.Ita saepius.
N.
phil.
SŁUP. MixEl p. 156 : mixtum non movetur ad motum elementi p-ntis in mixto (cf. ib. infra : forme elementorum non manent in ipso),indicatur tempus (ad A-B): a. sq. abl. , v. gr. duodecim annis ( KodWp II p. 10, a. 1288) , cunctis (perpetuis) temporibus ( *Lites I p. 434, a. 1326 ; KodKKr II p. 85, a. 1381) . b. sq. ad, v. gr. ad haec usque tempora ( CALLIM. Sbign. p. 28,16) . c. sq. in c. acc. , v. gr. in futurum ( KodUJ II p. 16, a. 1442) , in hunc diem ( IO. LUD. p. 61 ) , in hanc usque nostram aetatem ( ArPrawn I p. 430, a. 1556) , in longa tempora ( Tom. III p. 279, a. 1514) . d. sq. infra, v. gr. infra annum ( StSyn III p. 55 ) , infra aliquot annos ( AnnMP p. 29, saec. XIII et saepius). e. sq. per, v. gr. per annum ( DokSul p. 344, a. 1322) , per duas hebdomadas ( ArHist V p. 30, a. 1467) . f. sq. adv. , v. gr. imperpetuum ( PP II p. 192, a. 1459) , perpetuo ( KodPol I p. 152, a. 1296 et saepius), aliquamdiu ( Tom. VI p. 120, a. 1522) .
II.
trans. czynić twardym,
utwardzać; durum
facere.
Ap. nos
tantummodo part.
perf.
perduratus,,
-a, -um.
N. in
imagine
MARTIN. Op. Serm. p. 25 nlb.: ex multiplici sanguinis Christi fusione hominis p-tum peccatum paulatim debuit humectari.