General
Full Entry
More

PERCUSSIO

Grammar
  • Formspercussio, percucio, percusio,
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. actus percutiendi, ictus.
      • α. theol.
      • β. impulsus
      • γ. pyrobolorum ictus
    • 2. actus et effectus violandi, manuum iniectio violenta
    • 3. conflictus, rixa
    • 4. afflictio, persecutio
  • II. signi in nummo expressio
  • III. mus.+ sonorum collisio

Pełne hasło

PERCUSSIO s. PERCUCIO s. PERCUSIO, -onis f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • O.
I.
1. uderzenie, cios; actus percutiendi, ictus.
Simili sensu per abundantiam
percussio ictus ( CorpJP III p. 436, a. 1519).
N.
α. distinctionem theol.
MARTIN. OP. Marg. fol. m IVb : p-o est duplex; videlicet spiritualis et corporalis; spiritualis quae fit verbo, corporalis quae fit facto.
β. opt. impuls; impulsus
VITELO Opt. p. 81 : omnes ... p-es quae fiunt perpendiculariter, sunt omnibus obliquis p-bus fortiores (cf. ib. supra impulsiones proiectionum factarum perpendiculariter sunt fortiores).
γ. bombardowanie; pyrobolorum ictus
DŁUG. Hist. IV p. 77 : rex ... bombardis ... in ecclesiam introductis continua p-e ex illis castrum quatit.
2. (po)bicie; actus et effectus violandi, manuum iniectio violenta
KodWp I p. 134 (a. 1233) : iudiciorum ... de contencione, p-e ... et eciam capitis truncatione ... abbati Lubensi ... tradimus auctoritatem.
KodMaz(K) p. 414 (a. 1237) : causa ... ardua ... scilicet in gladio, pro p-e in via vel in domo.
KodWp VI p. 32 (a. 1280) : de ... p-e membrorum, mutilacione sive eciam capitis perpleccione.
Ita saepius.
N. locut.
percussionis poena kara pieniężna za pobicie, tzw. bite; multa pro plagis illatis imposita
IurMas I p. 184 (a. 1453) : penam p-is videlicet «bythe», hoc est tres marcas usuales ... solvet.
Ib. III p. 273 (a. 1453) : percussor... domino, cuius kmethonem percusserit, penam p-is alias «bythe» ... solvet.
Cf. item ib. II p. 4 (a. 1471) et saepius ib. Meton. ślad po uderzeniu,siniak; livor
KsgGrWp I p. 231 (a. 1396) : dedit sibi colono quinque vulnera et duas p-es.
IurMas I p. 186 (a. 1435) : coram scabinis ... vulnera aut ictus aut p-es lividas ... «schine» recentes demonstrabit.
Cf. item ib. III p. 274 (a. 1453) . Varia ad 1-2: diciturenormis ( ŹrWaw II p. 86, a. 1508) , gravis ( AKapSąd II p. 41, a. 1418) , horrenda ( DŁUG. Hist. II p. 438 = IV p. 192 ed.nov.), etiam carnificina ( ib. I p. 153 = I p. 217 ed.nov.) , iniuriosa ( AKapSąd III p. 161, a. 1512) , violenta ( ArPrawn VIII p. 55, a. 1471 et saepius), letalis ( AKapSąd II p. 642, a. 1482) ; opp. modesta ( ib. III p. 51, a. 1483).
Constr. indicatur obi.
a .sq. gen. b. sq. acc.
IurMas II p. 14 (a. 1472) : de p-e civium villanos et converso.
c. sq. ad :
StPPP VIII p. 7 (a. 1376) : pro p-e ad faciem.
Ita ib. saepius. d. sq. in c. acc. ConcPol X p. 374 (a. 1406) ; p-em in clericum .
DŁUG. Hist. I p. 43 (= I p. 102 ed.nov.) : crebra in portam p-e ... expergefactus.
e. sq. super :
THOM. Med. p. 277 : p-em super spondilia dorsi.
indicatur percutiendi instrumentum vel modus a. sq. gen. subi. , v. gr. malleorum ( NIC. BŁ. Serm. II p. 155 ) , flagelli ( AKapSąd III p. 182, a. 1514) , manuum ( Ebo p. 111 ) vel explic. maxillatae ( TPaw III p. 347, a. 1395) . b. sq. abl.
StPPP VIII p. 384 (a. 1397) : pro p-e duorum servorum flagello.
c. sq. ad :
KodUJ I p. 5 (a. 1364) : pro p-e ... ad levem sanguinis effusionem.
d. sq. de :
KodUJ I p. 5 (a. 1364) : pro p-e de manu vel pugno.
e. sq. ex, cf.
Iuncturae verbales
percussionem dare (alicui : KsgGrWp I p. 231, a. 1396) , facere (de aliquo : AKapSąd II p. 106, a. 1437 ; in aliquem: ŹrWaw VIII p. 234, a. 1541) ; item alicui inferre ( AKapSąd II p. 642, a. 1482 et saepius) vel infligere ( ARect I p. 442, a. 1502) ; simili sensu aliquem percussione excruciare ( DŁUG. Hist. I p. 153 = I p. 217 ed.nov.), verberare ( AKapSąd II p. 594, a. 1470 et saepius).
3. bijatyka, bójka; conflictus, rixa
IurMas II p. 14 (a. 1472) : de p-e ... civium ... inter se.
ZabDziej III p. 265 (a. 1493) : quem scholarem mandavit de ecclesia ... exire propter distractionem divinorum ... et p-em ... quem idem circa ciniterium fecit.
ARect I p. 343 (a. 1493) : causa illorum, qui p-em publicam in platea fecerunt.
Iuxta posita
rixa, guerra ( AKapSąd III p. 121, a. 1508) .
4. nękanie, prześladowanie; afflictio, persecutio
ChrMp p. 106 : Ecclesiam ... paganorum p-bus attritam.
NIC. BŁ. Serm. I p. 27 : si Deum in tranquillitate metuere nolumus, saltem Eius ... adventum p-bus attriti timeamus.
II. wybicie stempla (na monecie); signi in nummo expressio
IurMas II p. 187 (a. 1523) : repertam monetam ... impositione seu p-e alicuius formae vel signi... notari faciat capitaneus.
Ib. infra omnes ... eam ipsam monetam Swidnicensem habentes ... ad imponendum ei huiusmodi p-is notam ... exibeant.
III. mus. sonorum zderzenie dźwięków; collisio
LIBAN Mus. fol. C VIb : est ... dissonantia ... duorum sonorum ... iniucunda p-o.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)