General
Full Entry
More

ORBITA

Grammar
  • Formsorbita
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. rotae vestigium.
    • 2. propr. via (saec. XV-XVI; propr. et meton.).
    • 3. + solis circuitus (saec. XV-XVI).
    • 4. termini, fines ?
  • II.
    • 1. cursus, motus, orbis (corporum caelestium, praec. solis)
    • 2. ordo usu receptus

Pełne hasło

ORBITA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl
  • A.
  • L.
I.
1. koleina, ślad wyciśnięty kołami wozów; rotae vestigium. Glossa Pol.
GLt p. 24 : o-a «colleyga» (cf. RFil XXIII p. 301, a. 1444; GLp p. 164; GLb p. 71).
RFil XVI p. 345 (a. 1446) : vestigium, rotarum, o-a, «vozovy slak».
N. locut.
recentibus orbitis (e Pol. gorącym śladem/ natychmiast po dokonaniu przestępstwa; statim post crimen peractum
AGZ XI p. 394 (a. 1453) : recentibus, o-is ministerialis transivit et arestavit aput kmethonem ... triticum eundem in horreum conductum.
Cf. infra s. v. VESTIGIUM.
2. droga, ścieżka; via (saec. XV-XVI; propr. et meton.).
3. solis okrężny bieg, orbita; circuitus (saec. XV-XVI).
4. sensu incerto (in textu fortasse corrupto): zakres, zasięg ? termini, fines ?
KodWp.I p. 522 (a. 1285) : ne super huiuscemodi donationis nostre o-a ... ullum dubium contigat generari ... nostri sigilli munimine volumus perhennari.
II.
1. krążenie, obrót (ciał niebieskichr: zwł. słońca); cursus, motus, orbis (corporum caelestium, praec. solis).
N. in imagine de BVMaria:
CIOŁ. Lyr. p. 157 : Virgo ... aue, solis o-a, cunctis; ewis dedita, aue lumen celicum... aurora preclara.
2. ustalony porządek, kolejność; ordo usu receptus
Sejm. p. LIX (a. 1477) : quilibet kmetho ordinarie. juxta o-am alias «coleya» tenetur et debet «powosz» ducere domino suo.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)