General
Full Entry
More

ORBICULUS

Grammar
  • Formsorbiculus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. circulus pretiosus, anulus vel armilla
    • 2. circulus in instrumento astronomico, quod astrolabium vocatur
  • II.
    • 1. + mensarius catillus rotundus
    • 2. vitrum parvum rotundum
    • 3. calculus rotundus, qui in ludo duodecim scriptorum adhibetur
    • 4. + kołacz placenta parva rotunda

Pełne hasło

ORBICULUS, -i m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
I.
1. obrączka, pierścionek lub bransoleta; circulus pretiosus, anulus vel armilla
CracArt II p. 428 (a. 1543) : annulus cum lapide tureus, annulus cum diamento, annulus sine lapide et o-us.
Ib.III p. 180 (a. 1552) : recognovit se habere pignus o-um alias «obrunczką» argenteum deauratum.
2. pierścień w astrolabium; circulus in instrumento astronomico, quod astrolabium vocatur
COPERN. Rv p. 81 : interiorem circulum vertimus ad stellam, donec ... per specilla, quae in contento sunt o-o, conspiciatur.
II.
1. mensarius et abs. : talerz; catillus rotundus
GLb p. 71 : o-us mensarius «okrągły talyerz», o-us etiam dicitur... brevis rotella «okrągly talyerz».
Cf. ORBIS I A 5 et ORBICULUM.
2. mała okrągła szyba, gomółka; vitrum parvum rotundum
RachWaw p. 431 (a. 1565) : ocludit sub tesauro regio taflam ... in qua imposuit 34 o-os alias «szyb».
Cf. ORBIS I A 4.
3. pionek, krążek używany w grze w warcaby; calculus rotundus, qui in ludo duodecim scriptorum adhibetur
GLb p. 71 : o-us aleatorius (ed. alea-) «varczab».
Cf. Th. IX 2,906,42 sqq.
4. mały kołacz; placenta parva rotunda (Pol. kołacz reddi videtur)
ArHist XI p. 126 (a. 1568) : ad faciendos o-os ex panibus.
Ib. paulo infra panes ... isti, qui dantur pro faciendis o-is ... bucellarum ad parandos o-os eqs.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)