- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- Ha.
- N.
- K.
posłuszeństwo, słuchanie kogoś, poddanie się czyjejś
woli (rozkazom),
podległość; actus vel virtus oboediendi, obsequium,
obtemperatio.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 654 : o-a «posłußeństwo».
Iuncturae potiores (valentes i. q. oboedire, obsequi)
oboedientiam alicui (rei) exhibere,
item facere (
PommUrk III
p. 339, a.
1298
et saepius), impendere (
MARTIN. OP. Marg.
fol. 1
Ib
et saepe), implere (
HERBORD
p. 33
)
, praestare (
HumRef
p. 8,
a. 1400
et saepe), sim.; eodem sensu oboedientiae satisfacere (
AGZ XV
p. 396, a.
1500)
.
Locut.
α. filialis (
HistTart
p. 55
et saepe).
β. manualis cf.
γ.
civilis
prawo miejskie?
ius civium urbanorum?
AGZ XIV p. 204 (a. 1446) : advocatus respondit: non sum potens ipsis Armenis mandare, quia sunt sub o-a civili et in iure eiusdem (leg. eodem? ).Hic pertinere videtur
ib. p. 360 (a. 1453) : ipse infringit salvum conductum tanquam deceptor, quia tradidit Iudeum Sachnonem de o-a et de salwo conductu.
δ.
filius oboedientiae
człowiek posłuszny; homo
oboediens
ArHist XII p. 388 (saec. XIV med.med) : priori ... tamquam filii o-e ... exhibetis o-am debitam et devotam.
ArPrawn I p. 10 (fere a. 1400) : Dobrogostius est homo sancte vite, obediens mandatis apostolicis et filius o-e.
KodWp VII p. 161 (a. 1403) : volens tamquam filius o-e mandatis apostolicis ... o-re.Ita saepius.
ε.
littera oboedientiae
list wzywający do posłu
szeństwa; litterae quibus quis ad oboediendum incitatur
DŁUG. Op. p. 264 : litteram o-ae praefato fratri Bogufalo inscriptam ... transmittunt, iubendo ut ... redeat.
ζ. cervix oboedientiae cf.
—32.
η.
sub virtute sanctae oboedientiae
z mocy posłuszeństwa, powołując się na (należne) posłuszeństwo; vi obsequii (debiti)
PommUrk II p. 167 (a. 1267) : paternitati vestre sub virtute o-e, qua tenemini sedi apostolice ... iniungimus, quatenus etc.
KodWp II p. 59 (a. 1292) : vobis in virtute sancte o-e precipiendo mandantes, quatenus etc.(ita saepe).
Item
sub oboedientiae debito :
KodMp I p. 152 (a. 1296) : sub o-e debito dignam ... exhibeatis domino servitutem.Cf. infra B 1. Praec.
A.
1.
(saepe
pl. ) powinności na rzecz pana feudalnego; ea
quae domino feodali debentur
DokMp I p. 19 (a. 1301) : vendidi ... mansum ... tali ... condicione, quod ... homines ... nullas debent (debent esse ed. ) o-as iudicio nisi etc.
KodMp II p. 226 (a. 1313) : omnia iura siue solutiones, contribuciones, o-as ... facere ... non contemnet.Ita saepe. Cf. s. v. HOMAGIUM supra IV 777, 52 sqq.
2.
fere i. q. władza,
panowanie; dicio, potestas
Lites(Ch) I p. 48 (a. 1320) : ita quod omnia castra, opida, milites, vasalli fuissent plene sub sua ducis Pomoraniae o-a.
CodEp II p. 331 (a. 1434) : licitum erit ... subditis nostri regni ... recedere ab o-a nostra et omagio aliumque dominum ipsis in regem recipere.Ita saepe.
Iuxta ponitur
dicio (
DŁUG. Hist. IV
p. 276
)
, homagium (
),
tributum (
DŁUG. Hist. II
p. 137
et saepius).
3.
poddaństwo (posłuszeństwo) chłopów wobec pana
wsi; obsequium domino vici a colonis praestandum
DokMp IV p. 149 (a. 1369) : interdixi ... Catherinae et filiis eius usumfructum villarum ... et cmetonibus o-am illis.
AKapSąd II p. 92 (a. 1433) : Przemil inhibuit o-am et recepcionem censuum a kmethonibus suis ...ex adverso ipse Przemil negavit o-am per kmethones ipsi domino Paulo faciendam.Ita vulgo. Glossae Pol.
StPPP II p. 272 (a. 1423) : honores kmethonum et o-am, wlgariter «possluszenstwo» inhibuisti ad scultetum pertinentes.
AGZ XIII p. 510 (a. 1465) : hereditatem debebit tenere ... cum o-a alias «s poslusensthwem» hominum.
Syn.
servitium (
AGZ XIII
p. 434, a.
1464).
Iuncturae notabiliores
cmethones ab (de) alicuius oboedientia convertere (
AGZ XIX
p. 523, a.
1474
et saepius), emittere
(
ib. XIII
p. 435, a.
1464)
, recipere (
ib. XV
p. 318, a.
1494)
, repercutere (
ib. XIV
p. 381,
a. 1453)
; villam cum oboedientia habere (
AGZ XIII
p. 563, a.
1468)
, tenere (supra 46
et saepius)
;
; oboedientiam domini tenere (
AGZ XIII
p. 435, a.
1464)
, in domini oboedientia esse
(
ib. XVII
p. 473, a.
1502)
, cmethonibus oboedientiam domino decernere (de iudice:
ib. XIII
p. 468,
a. 1465)
; domino oboedientiam kmethonum consignare (
ib. XVII
p. 293, a.
1493
et saepius),
dare (
StPPP II
p. 875, a.
1490
et saepius),
tradere (
AGZ XVII
p. 293, a.
1493).
Inde
4.
ziemia posiadana na prawie lennym, tzw. maństwo;
fundus iure feodali possessus
AGZ XIV p. 443 (a. 1455) : Mithko debet sedere in eadem o-a ut servitor, sicut ab antiquo ... sedebat.
Ib. XVIII p. 48 (a. 1472) : patruo ... cessit ... medietas aree ad ecclesiam Ruthenicalem spectans et cum medietate o-e «pop» Ruthenicalis ... cum o-a Hryn ... et cum medietate o-e poponis.Cf. HOMAGIUM
B.
eccl.
1.
posłuszeństwo należne zwierzchnikowi
zwł.
papieżowi; obsequium, officium, superiori
imprimis papae,
praestandum
KodMp II p. 60 (a. 1239) : ministri ... sint sub episcopi Vratizlauiensis o-a.
ArHist VI p. 95 (a. 1446) : serenitas sua ... est de o-a predicti Concilii Basiliensis.
Ib. p. 27 (a. 1464) : ab o-a domini pape recedere.Ita vulgo.
Inde
a.
obediencja, oświadczenie (przysięga) posłuszeństwa składana
papieżowi; obsequium summo pontifici declaratum et
iuratum
CodEp III p. 48 (a. 1450) : humilitatem … rex ... ostendit in exhibitione o-e, facta ... sedi apostolice.
Ib. p. 49 : pro opere ... prestite o-e.Ita saepius.
b.
(za wielkiej schizmy 1378—1417) zwolennicy jednego
z konkurencyjnych papieży;
(temporibus magni schismatis 1378—1417) qui a parte unius paparum sibi adversantium stabant
(cf.
Dc.
s.
v.
obedientia 3)
DŁUG. Hist. III p. 497 : Clemens papa septimus in sua o-a nominatus ... moritur ... cardinales suae o-ae ... Petrum de Luna ... in papam pro sua o-a elegerunt ... qui extunc Benedictus duodecimus in sua o-a appellatus est.
Ib. p. 592 : Gregorium ... et Benedictum ... de papatu contendentes ... coniuncti ipsi cardinales in unam o-am deposuissent et Alexandrum ... elegissent.
Ib. IV p. 208 : cardinalibus, qui ex tribus o-iis in unum fuerant collegium uniti.Ita saepius.
2.
a.
posłuszeństwo zakonne, dyscyplina klasztorna;
disciplina religiosorum (monialium)
ArHist XII p. 338 (saec. XIV) : sorores nostri ordinis seu sub cura et o-a nostra existentes in conventibus.
Ib. p. 361 (a. 1344—1359) : sorori ... sub o-a ... Fratrum Praedicatorum constitute.
Ib. p. 345 (a. 1344) : personis extra o-am ordinis constitutis.Ita ib. saepius.
b.
obowiązek
klasztorny; munus omne
monasticum
VAdAnt p. 25 : o-a, qua donauit eum suus abbas, huiuscemodi erat, ut ... apportaret aquam.
KodWp V p. 181 (a. 1411) : ardere debeat lumen ... ut fratres sine corporum offensione eant o-as suas ... facturi.
SEVER. p. 43 : fratres ... per vnum mittebantur per o-am de loco ad locum.Ita saepius.
c.
posiadłość należąca do klasztoru;
praedium monasterii
*PommUrk VI p. 136 (a. 1322) : occuparunt ... ecclesias, capellas, castra, villas, grangias, o-as, casalia, terras, possessiones.
*KodWp II p. 389 (a. 1325) : occuparunt ... pecuniarum summas, necnon pensiones, decimas, o-as, legata sive relicta etc.
Constr. (indicatur cui oboeditur)
a
.
sq.
gen.
b.
sq.
ad :
PEREGR. fol. B Ia : o-am ad Deum.
NIC. BŁ. Serm. I p. 413 : o-a corporis ad animam.Ita saepius. c. sq. inter :
ArHist V p. 240 (a. 1332) : dixit eas moniales o-am habere inter se.
Ib. p. 241 : habent o-am inter se.