- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- L.
- A.
I.
A.
(de hominibus)
1.
podległy, poddany, zależny, posłuszny;
subiectus, subditus, parens.
N. meton. de
agro (
DŁUG. LibBen I
p. 195
)
, sorte (
AGZ XIX
p. 444, a.
1502)
, villa (
KodWp II
p. 64, a.
1292
et saepius).
Occ.
subst.
obnoxius,,
-ii
m.
poddany, niewolny; qui non est suae
potestatis, servus
DokLub p. 99 (a. 1277) : pro libero dimidiam penam et pro o-o totam percipiat solutionem.
Ib. p. 113 (a. 1296) : omnibus hominibus ipsorum fratrum tam liberis quam o-iis.Ita saepius. Glossae Pol.
RFil XXIV p. 368 (saec. XV med.med) : omnes eramus o-ii «nyevolnyczy» antiqui hostis diaboli, sed Christus ... liberos fecit.
GLc p. 9 ms. : o-us, id est servus, illiber, «nyewolnyk».
AKapSąd II p. 446 (a. 1477) : dominus ... nominavit ... me virum o-um alias «nyewolnego» seu «podnożek» omnium, cum tamen ego sum liber servus ... ecclesie.
Constr.
a.
sq.
dat.
(personae vel rei).
b.
ad vocem definiendam additur
servitutis
( CodSil(M) I p. 246, a. 1203 : domino terre servitutis o-ii fuerunt), servituti (
DŁUG. LibBen I p. 89 : cum hominibus perpetue servituti o-iis;ita saepius), servitute ( KodPol III p. 56, a. 1254 : qui erant Cracouiensi agazonj o-ij servitute; ita saepius), servitio (
DokMp I p. 377, a. 1412 : cmetones ... mihi ... nullo servitio solutioneve o-os), in servitute (
KodMp II p. 274, a. 1330 : homines nostros, in servitute nobis o-os).
2.
zobowiązany, wdzięczny za coś; (ob gratiam,favorem) obligatus, obstrictus.
Constr.
sq.
abl.
3.
zobowiązany do czegoś;
ad aliquid faciendum obligatus,
cui aliquid faciendum est.
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
inf.
KodWp II p. 81 (a. 1293) : strosam solvere sint o-ii.c. sq. ad (cf. Th. IX 2,125, 44—45)
KodUJ III p. 241 (a. 1506) : Iohannem ampliori gratia nostra prosequi ipsumque ad nostra servitia o-um efficere.
Tom. I p. 178 (a. 1511) : quilibet ad bellicum officium o-us.
Praec.
in iunctura
ad aliquid (faciendum) obnoxium esse:
IurMas I p. 164 (a. 1446) : kmethones ad ducturam decimarum ... erunt ... nobis ... perpetuo o-ii et obligati.
DŁUG. LibBen I p. 576 : ad unum fertonem solvendum o-us erat.Ita saepius.
B.
(de rebus) podlegający, podległy, ulegający, narażony, wystawiony na coś; qui alicui (malo) exponitur, obicitur.
Constr.
a.
sq.
gen.
MARTIN. OP. Marg. fol. i 5b : manna fuit corruptionis (nisi leg. -oni) o-um, si in alterum diem seruabatur.b. sq. dat. c. sq. abl.
AGZ III p. 85 (a. 1389) : litteras ... integras, nulli vicio et sinistra suspicione o-as.
KodMp IV p. 145 (a. 1414) : domus ... cum alijs bonis ... fuerant hypothecaria obligatione o-a.
II.
A.
(de hominibus)
1.
winien, ponoszący za coś odpowiedzialność, ten który zawinił,
zasługujący na
karę; culpabilis, noxius, poenae
subiciendus.
Constr.
indicatur cui sq. dat. personae. indicatur pro
qua re
a.
sq.
gen.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
abl.
d.
sq.
in
c.
abl.
AKapSąd II p. 417 (a. 1491) : in nullo sum o-us.
Ib. I p. 289 (a. 1507) : se in hoc culpabiles et o-os profitentes.Ita saepius.
2.
zadłużony; obaeratus,
aere alieno obligatus
ŹrWaw I p. 50 (a. 1476) : Martinum ... psalmistis o-um fuisse in certa summa pecuniarum.
DŁUG. Hist. V p. 593 : aere alieno o-ii obierunt.Ita passim.
Constr.
a.
sq.
dat.
DŁUG. Hist. V p. 563 : aeri alieno adeo o-us, ut impensa funeri ... defuerit etc.
Tom. VI p. 123 (a. 1522) : ne ... maiestas sua his debitis sit o-a.b. sq. abl. c. sq. in c. abl. et
DŁUG. Hist. V p. 447 : rex refundat in quibus Buryano ... est o-us.Ita saepius.
B.
(de rebus) szkodliwy,szkodzący, stojący na przeszkodzie; damnosus, noxius
(cf.
Th.
IX 2,129,33—34)
APozn I p. 225 (a. 1455) : canalia ... locare ... ordine equali, quod nulli presencium essent o-a, sed proficua.
ARect I p. 263 (a. 1488) : propter inconuencionem hore cepte, sue leccioni ... o-e.
Tom. VII p. 116 (a. 1524) : ut nulla ... procella o-a esse possit.Ita saepius.
N. fere i. q.
zagrażający;
imminens
ARect II p. 126 (a. 1546) : in eventum ... mortis omnibus o-ae.
III.
(singulare)
a crimine
wolny; liber, solutus
NieznHer p. 23 (a. 1450) : iurauerunt ... quod ipse Krzisthko a dicto crimine est o-us.