- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B. (subst.
- f.
- et
- n.),
- L.
- Ha.
- N.
- K. (subst.
- n.
- pl.)
I.
adi.
A.
obowiązujący, obowiązkowy; qui obligat, astringit (saec.
XV).
N.
constr. sq.
ad :
NIC. BŁ. Serm. II p. 357 : in quibus verbis: reddite (Vlg. Matth. 22,21 ) ... describitur subditorum status et condicio humilis, ad solvendum o-a.
B.
iur.
t.t. zastawny, dotyczący zastawu, związany z zastawem; qui ad pignerationem pertinet, pigneraticius
KodWp III p. 92 (saec. XIV med.) : Iudaei possunt accomodare suas peccunias ... super bona o-a.
DokMp I p. 180 (a. 1372) : si propinqui non exolverent, extunc ad aliud festum Christi Nativitatis modo o-o dominare debebit [Ioannes (cf.] ib. supra nos ... mediam partem libertatis ... obligasse ... Iohanni ... possidendam).Ita passim saec. XIV—XVI, praec. in formulis obligatorio modo (iure, more, nomine, titulo) dominare, assignare sim. (cf. et KodMp IV p. 5, a. 1386 et vulgo).
N.
α.
litterae
tzw. list zastawny
(
Lites II
p. 434, a.
1404
et passim); glossae
Pol.
KsgMaz III p. 35 (a. 1434) : litteram o-am wlgariter «zapyszni» nobis debuisti restituere.
AGZ XVIII p. 158 (a. 1478) : repugnas litera o-a alias «zastawnym».Ad rem cf. Dąbkowski, Prawo prywatne II p. 305.
β.
dominus (tenutarius)
zastawnik, wierzyciel biorący w zastaw majątek dłużnika;
pignerator
StPPP II p. 367 (a. 1432) : dominus o-us alias «zastawny».
CorpJP III p. 440 (a. 1519) : tenutarius o-us magis commodi accepit de bonis obligatis, quam est summa essentialis.
Simili sensu abs.
loco subst.
obligatorius,,
-ii
m.
cf.
infra 53 sqq.
2.
poręczycielski, dotyczący poręki;
qui ad sponsionem pertinet,
fideiussorius
KodWp II p. 593 (saec. XIV med.med) : pro pena o-a aut fideiussoria cautione militis ... cuiuscunque kmetho vel subditus non debet impignorari.
AKapSąd I p. 472 (a. 1472) : argentum ... ecclesie ... non mutuetur, nisi prius ... castellanus ... et ... canonicus ... fideiubeant et litteram o-am mittant, quod ... idem argentum restituetur ecclesie.
ArHist X p. 188 (a. 1539) : ubi haereticus comparuerit, extunc ad dandam o-am seu fideiussoriam cautionem sive etiam iuratoriam compellatur.
3.
dotyczący sprzedaży z prawem odkupu;
qui ad venditionem in vim
reemptionis, quae dicebatur,
pertinet
AGZ XII p. 349 (a. 1472) : heredes ... ei Paulo satisfecerunt pro bonis ... que ipsius pater olim iure o-o alias «na wyderkoch» tenuit.
4.
dotyczący pożyczki;
qui ad pecuniam mutuandam
pertinet
ZabDziej IV 1, p. 82 (a. 1555) : exequutores ... ab Ignath ... undecim marcas peccuniarum acceperunt, quas eidem modo o-o dederant, ex quibus perceptis eundem Ignath quietaverunt.
ConcPol VI p. 290 (a. 1589) : parochi ... statutum ... de usuris fidelibus exponant ... atque doceant contractum o-um consuetum esse usurarium et illicitum.
II.
subst.
1.
obligatorius,,
-ii
m.
a.
iur.
zastawnik, wierzyciel biorący w
zastaw majątek dłużnika;
pignerator
ZapSądWp I p. 211 (a. 1404) : Swan thoslaus ... optinuit propinquitate exemere porcionem puerorum Iacobi ... in decem ... marcis super Volimirum o-um ibidem in Messcowo.
AAlex p. 524 (a. 1506) : tam obligans et arendans quam o-us et arendatorius ire ad bellum teneatur.Cf. OBLIGATOR I. Ad rem cf. Dąbkowski, Prawo prywatne II p. 285.
b.
ten, kto leczy przez nakładanie magicznych opasek na ciało
chorego;
qui ligamentis magicis corpori
impositis morbos curare
profitetur
ConcPol VI p. 287 (a. 1589) : rectores ecclesiarum corripiant ... publice et moneant ... blasphemos Dei et sanctorum, o-os et aliis viciis publicis ... obnoxios, incantationes et quaecumque maleficia exercentes.Cf. OBLIGATIVUS II.
2.
phil.
t.t.
obligatorium,,
-ii
n.
rodzaj rozumowania dowodowego, które zobowiązany był przeprowadzić uczestnik
dysputy; explicat
GŁOG. Hisp. fol. CLXa : scientia o-orum in hoc consistit, quod aliquis concedat multa possibilia secundum condicionem obligationis et illa sic defendat, ne cogatur ex illis concedere aliquid impossibile, licet ... sepe cogatur concedere aliquid falsum. Ib. supra principium, ex quo iste tractatus o-orum elicitur, sumitur ex nono Metaphisice et primo Priorum, vbi dicit Aristoteles, quod possibili posito in esse nullum sequitur inconueniens vel impossibile.Cf. OBLIGATIO III.