- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
I.
1.
zobowiązanie, obowiązek; actus, quo quis ad aliquid praestandum
obstringitur.
Glossa
Pol.
GLc p. 12 : «obwyązane» o-o.
Dicitur
stricta (
AAlex
p. 358, a.
1503)
, perpetua et
irrevocabilis (
DŁUG. LibBen I
p. 431
).
N.
necessitatis
konieczność, przymus;
coactio
AMedi III p. 99 (saec. XV med.med) : queritur, quando institutio baptismi inducebat o-em necessitatis.
IurMas II p. 43 (a. 1482) : non ex antiqua eorum o-e necessitatis (ed. necessitatibus), sed sponte et benivole.Indicatur obi. a. sq. gen. b. sq. de :
DŁUG. Hist. IV p. 333 : o-o de suscipiendo filio regis inita est.
AKapSąd III p. 196 (a. 1519) : acceptata ... o-e ... de solvendis ... sexagenis facta.Cf. Th. IX 2, 86; 75; 77. c. sq. pro :
KodKrak p. 223 (a. 1454) : cassacionem ... o-is ipsorum pro via ad aque ductum nobis ... demonstranda.
APozn II p. 108 (a. 1482) : o-o pro ecclesia sancti Nicolai et eciam pro desponsacione orphanorum.d. sq. enunt. obi.
α.
c.
quod :
AKapSąd III p. 118 (a. 1507) : ecclesiam ... ab interdicto relaxavit sub ea condicione et o-e ipsius nobilis ... quod ... presbitericidam captivabit.
β.
sq.
ne :
AAlex p. 358 (a. 1503) : sub o-bus strictissimis ... ne ab aliqua partium aliquid attentetur contra aliam.
Iuncturae verbales notabiliores
obligationem (-es) facere, inire
(
DŁUG. Hist. IV
p. 333
)
; simili sensu obligatione se obligare (
id. LibBen I
p. 431
).
2.
particularia quaedam
a.
zobowiązania sojusznicze; societatis
pactum
CodVit p. 455 (a. 1419) : promittentes nobis ... fedus amicicie, unionis, o-is et colligationis ... fideliter ... observare.
Ib. p. 637 (a. 1424) : Wladislai regis o-o cum principibus.
b.
śluby (kapłańskie lub zakonne);
religio
KrMU p. 89,64 (a. 1430) : cum multi ... observantiam et regimen suscepta quadam rebellione recusassent, ipse ... viriliter in o-e et regularitate permansit (cf. ib. supra licet non actu tamen habitudine religionem tenet).
c.
feudi (de
feudo suscepto)
przysięga lenna;
vasalli condicio iure iurando
confirmata
MIECH. Chr. p. 240 : anno Domini 1355 ... dux Mazouiae Semouitus homagium et o-em feudi... personaliter praestitit.
Tom. VII p. 237 (a. 1525) : approbatio infeudationis Prussie per ... civitates in Prussia ducali seu o-o statuum Prussie de feudo suscepto observando.
Dogiel IV p. 334 (a. 1550) : quisque eorum debebit nobis ... infra tempus debitum et legitimum debitam subjectionem et feudi o-em et homagium praestare.
d.
ograniczenie wolności;
libertatis minutio
Tom. VII p. 14 (a. 1524) : si quis in prelio ... captus vel detentus aut alias in o-em receptus fuerit, ille per partem, ad quam presidium fuerit missum ... suffragabitur.
II.
iur.
t.t.
1.
zobowiązanie; explicat
(ex Inst. Iust. 3, 13)
GLcerv p. 654 : o-o est iuris vinculum, quo necessitate astringimur alicuius rei soluendae secundum nostrae ciuitatis iura.Glossae Pol.
GLb p. 69 : o-o est juris vinculum, quo necessario astringuntur ad aliquid dandum vel faciendum «zapysz, obvyązanye».
Definitur
gen.
debiti (
DokMp II
p. 283, a.
1438
et saepius; pro debitis:
DŁUG. Reg. II
p. 297, a.
1465)
, dotis (et donationis
propter nuptias:
Tom. XVI
p. 227,
a. 1534),
etiam venditionis (
StPPP VII
p. 13,
a. 1497)
.
2.
zabezpieczenie zobowiązania na majątku (zwł. ziemskim), zastaw; pecuniae solvendae cautio (praec. bonorum immobilium traditione praestita)
KsgCzer p. 336 (a. 1408) : Sulislaus debet ... subiudicem ... inligare ... in illud, quod tenent racione o-is vulgariter «zawodem» ibidem.
AGZ XI p. 21 (a. 1425) : quod ... si non solverit ... extunc ... dare tenebitur o-em istis in pecuniis alias «zastawne».
Ib. XII p. 174 (a. 1448) : pro o-e alias «zastawa».
Ib. XV p. 473 (a. 1474) : tenet villam ... in o-e «w sastawye».
GLc p. 16 : «zastawa» fiscatio, o-o.
Dicitur
hypothecaria (
KodMp IV
p. 145, a.
1414)
, hereditaria (
AGZ XIII
p. 24,
a. 1437
;
ib.
p. 230, a.
1447).
N.
de facto
zastaw z
dzierżeniem; actus in bonorum
impigneratorum
possessione collocandi
(
CorpJP IV
p. 63, a.
1523
;
ad rem
cf.
Balzer, Przewód sądowy
p.
238); simili sensu
realis (
AGZ XVI
p. 14, a.
1464
:
tenetur septuaginta
marcas ... solvere super festum Nativitatis Christi ... sub o-e reali in villam suam Pellam).
Indicatur
obi.
a.
sq.
gen.
,
v.
gr.
terrae (Michaloviensis :
Lites I
p. 245, a.
1339)
.
b.
sq.
in
c.
acc.
cf.
et
StPPP VIII p. 230 (a. 1387) : debet o-em dare in tres kmethones.
Ib. IX p. 1 (a. 1405) : debent dare o-em in eandem sculteciam.c. sq. in c. abl.
KsgZPozn p. 108 (a. 1401) : pro o-e minus iusta in eadem hereditate.
Praec.
c. nomine loci
StPPP VIII p. 320 (a. 1389) : Krzeslaus ... sibi Petrassio ... L quinque marcas in o-e in Opatkowicz dedit, tradidit et assignavit.
Ib. p. 345 (a. 1389) : sibi debent soluere L marcas ... pretextu o-is in Psari.Intellegitur praec. obligatio perscripta; dicitur litteratoria ( Dogiel I p. 170, a. 1515) ; simili sensu obligationis litterae ( DyplMog p. 52, a. 1345 et passim), assignatio ( StPPP VIII p. 752, a. 1399) , inscriptio ( CorpJP IV p. 63, a. 1523) , series ( KodWp II p. 290, a. 1311) .
Iuncturae verbales notabiliores
α. obligatio consistit (in utraque parte:
KsgŁawKr
p. 130,
a. 1375,
cf. Th.
IX 1,86,59
sq.
), durat (
AKapSąd III
p. 124, a.
1508,
cf. Th.
IX 1,86,69
sq.
),
pendet (
StPPP VIII
p. 446, a.
1398).
β. obligationem (in aliqua summa pecuniae) dare (
StPPP
VIII
p. 230, a.
1387
et saepius; item intromissionem vel possessionem obligationis
in partem hereditatis
ib.
p. 463, a.
1398
;
ib.
p. 447, a.
1398)
;, indicare
(
ib.
p. 814, a.
1400)
, obligare (
ib.
p. 219,
a. 1387
;
ib.
p. 297, a.
1388
;et saepius), tribuere (
TArch
p. 36, a.
1409)
; simili sensu obligatione assignare (mansos:
KodWp III
p. 316, a.
1368)
, ad obligationem
condescendere (de aliqua re:
DokMp V
p. 33, a.
1404)
, in obligatione(m) dare (cmetones:
StPPP VIII
p. 843, a.
1400)
, emittere (portionem
terrae:
KsgMaz II
p. 182, a.
1426)
, ponere (castra aut
terras pro pecuniis:
ArPrawn V
p. 62, a.
1451)
, in obligatione (hereditatis) se submittere (
StPPP VIII
p. 170, a.
1389).
Opp.
obligationem expedire (
ib.
p. 559, a.
1398)
, redimere
(
ib.
p. 252, a.
1388)
; item de obligatione eximere (
ib.
p. 239, a.
1388
et saepius
ib.
).
γ. obligationem habere (
RotPozn
p. 113, a.
1391)
, tenere (
StPPP VIII
p. 258, a.
1388
;
ib.
p. 440,
a. 1398)
; simili sensu in obligatione (in aliqua
summa pecuniae) habere
(partes hereditatis:
KodKKr II
p. 50, a.
1373
; cmetones:
StPPP VIII
p. 152, a.
1385
et saepius), possidere (
ib. II
p. 122,
a. 1401)
, tenere (
DokKujDobrz
p. 5, a.
1345
et saepius; in possessione obligationis:
CorpJP III
p. 441, a.
1519)
; item in obligatione(m) recipere
(
Lites II
p. 415, a.
1392
; suscipere:
StPPP VIII
p. 171, a.
1386),
etiam dare, tradere et assignare (pecuniam, cf.
).
Opp.
de obligatione cedere (
StPPP VIII
p. 324, a.
1389)
vel condescendere (
ib.
p. 279, a.
1388).
N. formulam
sub obligatione (possessionum) promittere
(
KodMp III
p. 123, a.
1358
;
KsgŁawKr
p. 84,
a. 1372
et passim).
Meton. majątek oddany w zastaw; bona impignerata
(vel vendita in vim reemptionis quae dicebatur)
DokMp I p. 20 (a. 1301) : nulli ita prope esse redimendam (ed. redimeretur,) nisi ipso (dat. ) vel suis successoribus prelibatam o-em.
ArPrawn VIII p. 62 (a. 1396) : assignavit quindecim marcas... «posagu» (i. dotis ) in tota sua parte hereditatis ... et in o-bus.
TPaw IV p. 753 (a. 1399) : Iohannes Iohanni «przeoral» (i. aravit ) suam o-em, quam sibi obligavit.Ita saepius.
III.
log.
t.t. rodzaj rozumowania dowodowego,które zobowiązany jest przeprowadzić uczestnik
dysputy; explicat
GŁOG. Hisp. fol. CLXb : obligatio accipitur secundum similitudinem realis o-is ... quia sicut in reali o-e aliquis obligatur ex eo alteri, quod aliquid ab eo accipit, sic etiam respondens, quando accipit propositionem secundum aliquem statum ab opponente, tunc statim est obligatus ad respondendum sibi secundum exigentiam talis propositionis admisse.
Ib. fol. CLXIa : o-o est prefixio alicuius enunciabilis ad sustinendum secundum aliquem statum, scilicet affirmativum, negativum vel dubitativum.
BYSTRZ. ParvLog fol. V IIIa : o-o est ad aliquod propositum ostendendum secundum aliquem respondendi modum deuinctio id est ligatio; vel secundum alios sic diffinitur: est prefixio alicuius enunciabilis, scilicet obligati, a respondente propter suam admissionem intra tempus o-is secundum eundem statum, quem admiserat, simul cum suis pertinentibus sustinendi.
Ib. fol. IVa : quinque sunt species o-is, scilicet positio, impositio, dispositio, petitio et dubitatio.
Ib. fol. VIIIb : signa ... o-is sunt: pono tibi istam vel peto te respondere vel depono tibi istam vel admitto ... et enuntiabile positum sicut: tu sedes vel tu es Rome vocatur obligatum.Cf. OBLIGO II A 2.
Distinguitur
ad actum et ad habitum (
ib.
fol. IVa
).