General
Full Entry
More

MOLESTIA

Grammar
  • Formsmolestia, molescia
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. condicio molesta, incommodum, sollicitudo.
      • a. morbus, dolor, infirmitas.
      • b. offensa
      • c. poena
    • 2. difficultas, impedimentum.
  • II. afflictio, vexatio, iniuria
    • a. + feminarum
    • b. expetitio, expostulatio
    • c. (iuris ducalis) onus

Pełne hasło

MOLESTIA s. MOLESCIA, -ae f.
  • F.
  • Th .
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • N.
I. pass.
1. przykrość, zmartwienie, zgryzota; condicio molesta, incommodum, sollicitudo.
Locut. adv.
sine (absque) molestia łatwo, lekko; faciliter, leviter.
Opp.
cum molestia z trudem; vix.
N.
in molestiam alicuius i. q. in dedecus
AGZ XVII p. 273 (a. 1491) : percussit ... ipsius Cunradi servum ... in m-am dicti Cunradi et eidem servo intulit unum vulnus in faciem.
Praec.
a. choroba, ból, cierpienie, dolegliwość; morbus, dolor, infirmitas.
b. uraza; offensa
KADŁUB. p. 100 : nec esse infamem ob carcerem et vincula seu ob patris m-am (cf. contextum ).
c. kara; poena
DŁUG. Hist. I p. 359 (= II p. 123 ed.nov.) : corripi ... milites ... iubet et capitis poena alios, alios qui sequela peccaverant, carcerali m-a ... mulctari.
2. (etiam pl. ) trudności, kłopoty, przeszkoda; difficultas, impedimentum.
II. act. utrapienie, udręka, ucisk; afflictio, vexatio, iniuria
DokLub p. 79 (a. 1242) : nos Premisl dux ... auditis multimodis m-arum querelis ... capellani nostri ... et fratrum eius monasterii etc.
Ib. paulo infra si ... villanis ... in bonis ... et ... in monasterio quippiam m-e seu violencie intulerint.
DokSul p. 339 (a. 1307) : ipsos pacifice transire permittatis et quiete, nullam m-am eis inferentes.
PrPol p. 101 (a. 1390) : mandamus, quatenus ... coram maiestate nostra ... pro m-a sibi Iohanni facta invasionis domus sue ... iudicialiter ... compareas.
Ita saepissime usque ad saec. XVI. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 361 (a. 1446) : nec quidquid m-e intulit eis «any zadney przeczywnoty gym nye vczynyl» (cf. ib. p. 384, a. 1470).
Praec.
a. feminarum i. q. raptus
ArPrawn IV p. 483 (a. 1463— 78) : capitanei ... non debeant alias causas preter infrascriptos articulos iudicare, videlicet pro m-a feminarum ... pro dampnacione strate publice, pro incendio et emissione ignis, prio violenta domicilii alicuius invasione.
b. naleganie, nagabywanie; expetitio, expostulatio
DŁUG. Hist. IV p. 265 : m-as sui exercitus de solutione illum impetentis non tolerans Sigismundus rex ... in Hungariam ... rediit.
c. uciążliwość, ciężar (prawa książęcego); (iuris ducalis) onus
DokWp p. 348 (a. 1283) : excipientes ... hereditates ab aliis solucionibus et gravaminibus ... videlicet ... a bove, a vacca, ab «opole» ... et ab omnibus m-iis et gravaminibus, que in iure Polonico poterint exoriri.
Syn. et iuxta posita
angustia ( ArHist X p. 359, a. 1532) , gravamen ( DokWp p. 348, a. 1283) , infestatio ( KodWp III p. 10, a. 1350) , iniuria ( AKapSąd III p. 149, a. 1510) , offensa ( DŁUG. Hist. V p. 103 ) , (per)turbatio ( APozn I p. 101, a. 1444 ; AKapSąd II p. 621, a. 1475) , verbera ( RevVlad p. 64, a. 1597) , violentia ( DokLub p. 79, a. 1242) .
Constr. ad I—II:
a. abs. b. sq. gen.
N. sq. gen. obi.
(cf. et 18).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)