- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
A.
propr.
1.
posługiwanie, służba;
famulatus, servitium.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 639 : m-um est opera ministrantis, sed capitur pro quocumque opere «posługa».
Constr.
a. sq.
gen.
subi.
vel
obi.
b. sq.
adi.
,v.
gr. angelicum, (
DŁUG.
Hist. I p. 227 = I
p. 294
ed. nov.)
cotidianum (
id. Op.
p. 314
).
N.
locut.
a ministerio
i. q. minister
GŁOG. Phys. fol. A Ib : Rudolphus Agricola ... Andreae Carduczio ... Ascanio Musitano ... dominae Bonae reginae Poloniae a m-o.
Praec.
służebność feudalna; iuris feodalis onus
KodMp II p. 48 (a. 1232) : quod dux eos homines in pristinum ius et m-um ecclesie ... reformaret.
ArPrawn VII p. 57 (a. 1566) : subditos senatorum ... ab alijs quibusuis m-ijs nostris, foeniseciis (ed. -feciis), custodiis ... liberos esse iubemus.
RevVlad p. 176 : ex quibus mansis praestat m-um scultatiale scultetus.
2.
sprawowanie, pełnienie, wykonywanie; negotium, officium.
Additur gen. explic., v. gr.
manutentionis (
AGZ II
p. 119, a.
1443)
, oboedientiae (
*PommUrk I
p. 457, a.
1246)
, obsequiorum (
KH XXIII
p. 376, a.
1544)
, operationis (
KodWp I
p. 24, a.
1353
; operis:
DŁUG. Op.
p. 243
)
, potestatis
(syn. exercitium:
WŁODK. ScrSel I
p. 57
),
item in imagine culturae vineae Dei
salubrisque custodiae (
*Lites I
p. 421, a.
1310)
, virtutum (salubre
et laudabile
ib.
p. 450, a.
1335)
.
N.
α.
carnificis
zabójstwo;
i. q. homicidium
(
DŁUG. Op.
p. 82
)
; simili sensu crudele
*KodKKr I
p. 47, a.
1253),
item parricidialis convivii (
MARTIN. OP.
Chr.
p. 139
).
β.
consilii
narada;
consultatio
GALL p. 32,20 : cum eis consiliariis ... consilii m-a pertractabat.
KodWp III p. 18 (a. 1352) : vocatis ad presenciam nostram ... nobilibus viris ... habuimus cum ipsis m-um consilii de premissis.
γ.
iustitiae
wymierzanie sprawiedliwości, sprawowanie sądu;
actus ius dicendi, iurisdictio
IurMas II p. 96 (a. 1504) : absenciam ... officialium ... qui ... m-o iusticie non intendebant.
CorpJP III p. 79 (a. 1508) : poenas et vadia exigendum decrevimus non cupiditate habendi, sed pro iuris ac iustitiae m-o ac patrocinio.
3.
urząd, godność;
dignitas, munus.
Constr.
sq. gen.
explic., v. gr.
Apostolicae Sedis (
*Theiner II
p. 9, a.
1450)
, regiae dignitatis (
Dogiel I
p. 46,
a. 1412)
, principis (
*ib.
p. 575, a.
1466)
, consulatus (
BreslUB
p. 93, a.
1316).
Occ.
sq.
super
i. q. potestas
JAC. PAR. RefEccl p. 38 : auctoritas papae et m-um super membra Ecclesiae.
4.
a.
(o ludziach) pośrednictwo, pomoc; adiumentum, auxilium.
Additur gen. obi.
salutis (
AUnii
p. 61, a.
1413
;
MIECH. Chr.
p. 110
),
item per abundantiam iuvamenti (
StPPP X
p. 32,
saec. XV
in.).
b.
(de rebus) zastosowanie, użytek; usus,
v. gr. scripturae
(
KodWp II
p. 388, a.
1325
; scriptorum:
KodMaz(L)
p. 206, a.
1443)
; simili sensu litterarum (
DokMp VI
p. 134, a.
1395
et saepius).
N.
locut. adv.
ministerio
za pośrednictwem, przy pomocy; aliquo (aliqua re) intercedente, per.
Simili sensu
per ministerium:
MATTH. Rat. p. 4 : miracula per quorumcumqiie invocationem aut m-um facta.
Opp.
absque ministerio:
IurMas III p. 171 (a. 1540) : fluvius ... absque omni m-o hominis ... per alia loca ... convertit cursum.
B.
meton. naczynie;
vas
,
v.
gr. sacratum (
MARTIN. OP. Chr.
p. 169
)
.
II.
eccl.
1.
propr. służba
ołtarza, urząd kapłański;
sacerdotium.
Additur
Dei (
SCARB. Sap. I
p. 187
)
, (Iesu) Christi (
DokKKr I
p. 7, a.
1219
;
SCARB
Sap. III
p. 182
)
, divinum (
StKapWł
p. 98,
a. 1599
; divini cultus:
KodPol II
p. 373, a.
1410
;
CorpJP III
p. 434, a.
1519)
, altaris (
StSyn III
p. 37
;
; circa altare:
StKapWł
p. 98, a.
1599)
, sacramenti
(Eucharistiae sacrae:
AKapSąd III
p. 264, a.
1499),
item verbi divini et sacramentorum (
ConcPol VI
p. 308, a.
1586)
.
2.
meton.
a.
kapłani (obsługujący określony kościół lub ołtarz);
sacerdotes (qui in certa quadam ecclesia vel ad certum quoddam altare sacra peragunt)
KodWp I p. 522 (a. 1285) : episcopus donavit altari prelibato m-oque eius ... quattuor marcas ... singulis annis percipiendas.
Ib. III p. 344 (a. 1370) : que m-orum Dei et sanctarum ecclesiarum profectum ... respiciunt.
b.
beneficjum
związane z określonym kościołem lub ołtarzem; beneficium
alicui ecclesiae vel altari adiunctum
KodUJ III p. 21 (a. 1473) : collegiaturas duas seu duo anniversaria et m-a erigimus et creamus.
ŹrWaw I p. 93 (a. 1490) : Nyemerza ... clericus in minoribus investitus ad altare nowm seu ad unum altaris eiusdem ... m-um ... prout fundationis huiusmodi altarium seu m-orum ... litere ... lacius declarant.
InwKKr p. 148 : ad quorum altarium primum principalius sunt m-a tria.Ita saepius ib.
N.
triplex
i. tria altaristarum beneficia
KsgDoch p. 470 : altare s. Anne in circulo Cracoviensi ... triplex habet m-um.
Inde locut.
altare trium (quinque) ministeriorum (
KodUJ III
p. 63, a.
1478
;
InwKKr
p. 132
)
;
simili sensu primi (secundi, tertii
sim.) ministerii,
cf.
Iuncturae verbales ad I—II:
a. ministerio (-iis) se ingerere (
FormJ
p. 97
)
vel intromittere (
AKap Sąd III
p. 264, a.
1499)
, inservire (
KodMp I
p. 48,
a. 1255
et saepius in arengis diplomatum).
b. ministerium (-ia) (ad)implere (
VINC.
p. 265
;
ARUND. Lib.
p. 256
;et saepius,
cf. Th.
VIII 1010,51
sq.
; explere:
ConcPol IV
p. 133, a.
1434)
, exercere (
StKapWł
p. 70, a.
1599)
, facere (
KADŁUB.
p. 6
)
, gerere (
SCARB. Sap. III
p. 182
)
, habere (consilii,
cf.
), impendere (
*PommUrk I
p. 457, a.
1246)
, pertractare (consilii,
cf.
), porrigere (
AUnii
p. 61,
a. 1413)
, praestare (
STOB. Aret. fol. d IVa
;
;cf. Th. VIII 1010,41), suscipere (
ZABOR. Coel.
p. 3
.
cf. Th.
VIII 1010,36
sq. ).
c. in ministerio (-iis) se exercere (
*Lites I
p. 421, a.
1310)
, servire (alicui
ib.
p. 450, a.
1335
; item ministerio:
DŁUG. LibBen I
p. 387
;
HUSSOW
p. 81, v. 390
;,
cf. Th.
VIII 1010,43
sq.
).
III.
(singulare) confunditur c. voce mysterii?
CodVit p. 1006 (a. 1416) : talia non sine m-o de fonte voluntatis Divine emanant (nisi omnino leg. mysterio]).