General
Full Entry
More

MANUALITER

Grammar
  • Formsmanualiter
  • Etymology manualis
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I. manu, manibus
  • II. iur.
    • 1. manu propria, praesens
    • 2. manu in manum alterius symbolice imposita
    • 3. eccl. eccl. ita ut amoveri possit (a munere eccl. gerendo)

Pełne hasło

MANUALITER adv. (manualis)
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. ręcznie, ręką, przy pomocy rąk; manu, manibus
*Dogiel V p. 30 (a. 1308) : quod Cruciferi uxores eorum civium molis suis seu molendinis ad molendum m-r adaptarent.
KodKKr II p. 459 (a. 1420) : tactis m-r in pectore suo sacris pendentibus reliquijs iuramentum ... prestitit.
KomKadł p. 455 : parentes ... si debiles sunt corporaliter ... portentur et eis m-r seruiatur (alluditur ad Vlg. Eccli. 3,8 ).
Item
laborare ( AKap p. 225, a. 1575) , perpetrare (vulnera: ZabDziej IV 1, p. 102, a. 1559). Cf. MANUALIS I A 3.
II. iur.
1. własnoręcznie, osobiście; manu propria, praesens
KodKKr II p. 153 (a. 1390) : Pechna ... sculteciam ... vendidit et perpetue vendicionis tytulo m-r per virgam rubeti ... resignauit.
ArPrawn I p. 26 (a. 1408) : recognoscimus nos ... duas sexagenas ... m-r et realiter recepisse et habuisse.
AKapSąd II p. 38 (a. 1418) : XX marcas ... officialis ... Czesthkoni effectualiter in domo sua m-r tradidit in toto.
Ita passim saec. XV—XVI, praec. pecuniam recipere (tradere) sim., item exhibere (litteras: DŁUG. Reg. p. 274, a. 1465). Cf. MANUALIS I B 1.
Iuxta posita
effectualiter (cf. supra 24 -5 et saepius ; ;effective: IurMas I p. 223, a. 1465) , realiter (cf. supra 22 et saepius ; additur ; et cum effectu: CodEp III p. 84, a. 1455).
2. przez włożenie dłoni w dłoń drugiej osoby; manu in manum alterius symbolice imposita
UrkBBr p. 300 (a. 1344) : promittentes sibi ad invicem m-r et oretenus ... tenere et … observare.
APozn II p. 59 (a. 1476) : partes ... pro se et absentibus ... manu coniuncta et indivisa arbitris m-r stipulatis ... concordie stare ... promiserunt.
Cf. MANUALIS II A 3.
3. eccl. z możliwością odwołania (ze stanowiska kościelnego); ita ut amoveri possit (a munere eccl. gerendo)
DokKKr II p. 404 (a. 1443) : ut presbyter per se Paulum nobilem suosque heredes ... temporaliter et m-r ad huiusmodi officia explenda ponatur ... possitque ab ipsis, quotiens ipsis visum fuerit, mutari et amoveri et alius in locum ipsius poni et deputari.
Cf. MANUALIS II B 1.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)