General
Full Entry
More

MANUBRIUM

Grammar
  • Formsmanubrium
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ii
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. instrumenti pars, qua manu tenetur.
    • 2. pedis, quo calix nititur, pars media
    • 3. lychnuchus
    • 4. + 1—4) a. argenteum deauratum b. sq. de: ansa
  • II. nat. Verbena officinalis Linn.
  • III. + manus carpus

Pełne hasło

MANUBRIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc. (-us),
  • NGl.
  • A.
  • N.
I.
1. rękojeść, rączka; instrumenti pars, qua manu tenetur. Glossae Pol.
GLb p. 62 : m-um dicitur, quod manu tenetur, ut cultelli aut securis «toporzisko».
RachWaw p. 380 (a. 1547) : pro pala ferrea cum m-o alias «rąkoyesczią».
Syn.
tabula (sic AKapSąd III p. 171, a. 1513) , tenaculum ( AKap p. 6, a. 1525).
Praec.
cultelli sim. hastae, item cochlearis ( AKapSąd III p. 171, a. 1513).
N. constr. sq.
ad :
RachWaw p. 247 (a. 1540) : pro 23 m-iis ad «biki» (i. malleos ).
2. środkowa część trzonu kielicha, tzw. nodus; pedis, quo calix nititur, pars media
InwKKr p. 18 : calix in pomo ... seu m-o insignia ... cardinalis continens.
Ib. p. 201 : calix ... m-o debili cum litteris IESUS in trunculis insculptis.
Ib. p. 211 : calix argenteus ... cum m-o cornuto.
3. podstawka do osadzania świecy, lichtarz; lychnuchus
InwKKr p. 126 : candelabrum ... cum alis seu m-iis.
Ib. p. 131 : candelabra cuprea ... in quorum uno septem m-ia, in altero alia quoque septem pro cereis collocandis.
4. antaba; ansa
InwKKr p. 194 : omnia ... armaria et sufladae habent ... m-ia ex ferro eleganti dealbato alias «hantaby».
Indicatur materia (ad 1—4) a. sq. adi. , v. gr. argenteum ( CracArt II p. 428, a. 1544) , deauratum ( AKapSąd III p. 171, a. 1513) . b. sq. de:
ŹrWaw III p. 143 (a. 1522) : gladium ... cum m-o de diaspro.
c. sq. ex, cf.
II. nat. werbena pospolita; Verbena officinalis Linn.
SCARB. Sap. II p. 91 : febres curare videntur alii m-o, alii quibusdam verbis vel factis.
RFil XLVII p. 354 (saec. XV ex.ex) : m-um «koszyszko».
III. (singulare) manus przegub ręki; carpus
COPERN. Rv p. 138 : stella in m-o sinistrae manus Sagittarii.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)