General
Full Entry
More

MANUALE

Grammar
  • Formsmanuale
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -is
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. liber, quo praecepta rituum in liturgia atque in sacramentis administrandis observandorum continebantur
    • 2. inventarium, registrum
    • 3. księga zawierająca odpisy dokumentów; liber, quo litterarum publicarum exemplaria descripta continebantur
    • 4. archetypum scriptum
  • II. + mellis melle butyri cervisiae capacitatis mensura 6—15 ollas continens
  • III. pinnarum ordo manualis (in organo musico)
  • IV. sudarium

Pełne hasło

MANUALE, -is n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • Ha.
  • K.
I.
1. podręcznik dla duchowieństwa zawierający wskazówki dotyczące sprawowania sakramentów i liturgii; liber, quo praecepta rituum in liturgia atque in sacramentis administrandis observandorum continebantur
KodWp I p. 435 (a. 1279) : librum, qui dicitur m-e, habeant ... presbyteri parochiales.
2. inwentarz, rejestr; inventarium, registrum
AKapSąd I p. 417 (a. 1455) : faciet moderacionem secundum que habet in m-i sive inventario dampnorum.
3. kopiariusz; księga zawierająca odpisy dokumentów; liber, quo litterarum publicarum exemplaria descripta continebantur
AKapSąd I p. 546 (a. 1494) : canonici scripserunt litteras ad ... archiepiscopum ... quarum copie in m-i habentur.
4. odręczna zapiska; archetypum scriptum
*KodTyn p. 294 (a. 1437) : privilegia et alia munimenta ... in eorum formis originalibus aut ex eorum notis et m-bus ... in publicam formam ... redacta.
II. tzw. rączka, miara objętości zawierająca od 6 do 15 garnców; capacitatis mensura 6—15 ollas continens
DokMp IV p. 93 (a. 1353) : incole ville ... pro censu nostro solvere ... tenentur ... quilibet tria m-ia, id est talia vasa wlgariter dicta «raczki».
JusPol p. 425 (a. 1401) : resignans ... mellificia suo domino ... super quodlibet m-e mellis debebit educere ... apes.
KodMaz(L) p. 167 (a. 1422) : unum m-e mellis cum medio vulgariter «raczka».
Ita passim saec. XV, praec. mellis (ut supra; item de melle : ArPrawn VI p. 54, a. 1527) ; occ. butyri ( AKapSąd III p. 11, a. 1457 : IV m-ia alias «ranczky» butiri) , cervisiae ( ŁASKI LibBen II p. 285 : a quolibet actuali seu vase cervisiae solvit plebano m-e alias «pubanyek» ).
III. pl. manuał, klawiatura ręczna w organach; pinnarum ordo manualis (in organo musico)
ŹrWaw III p. 71 (a. 1519) : instrumentum organorum ... habebit decem novem voces, tales videlicet: sex pedalium et novem m-ium et in positivo ... quatuor voces.
IV. chustka; sudarium
CracArt II p. 360 (a. 1539) : m-e margaritis intextum cum nodulis argenteis.
Cf. Th. VIII335,19 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)