General
Full Entry
More

LEGALITAS

Grammar
  • Formslegalitas
  • Etymology legalis
  • Inflectional type -atis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. convenientia cum legibus, vis legitima, auctoritas
  • II.
    • 1.
      • a. facultas (potestas) lege definita, ius
      • b. ius dicendi facultas a principe concessa
    • 2. probitas, honestas, pietas

Pełne hasło

LEGALITAS, -atis f. (legalis)
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. (rerum) zgodność z prawem, prawomocność, legalność, ważność; convenientia cum legibus, vis legitima, auctoritas
CracArt I p. 18 (a. 1392) : ut ... in iuvamen sui honoris et suffragium secundum omnem iuris et 1-is decenciam literas conscriberet et sigillaret.
KomKadł p. 41 : tyrannus Alemannorum ... in matrimonii ... 1-em (i. matrimonium legale ) ipsam Wandam habere postulavisset.
StPPP III p. 92 : sententiae a se prolatae 1-em ... probare.
II. hominum
1.
a. uprawnienie do czegoś określone normą prawną; facultas (potestas) lege definita, ius
StWłocł p. 10 (a. 1418) : omnes ... tabelliones ... coram nobis compareant ... super sua idoneitate et 1-e examinandi.
Item:
usprawiedliwienie zgodne z prawem; excusatio legalis
KsgPrzem I p. 180 (a. 1429) : Ian sentenciatus est iustus ... tali condicione, si Martinus non habebit occasionem 1-is vel aliquod ex quatuor impedimentis legalibus.
b. jurysdykcja z ramienia władcy; ius dicendi facultas a principe concessa
ŁASKI ComPriv fol. 177b : scultetus ... debet habere 1-em seu bannum a domino terre et cum eo debet esse infeodatus.
2. prawość, rzetelność, uczciwość; probitas, honestas, pietas
KodKKr I p. 217 (a. 1340) : nos Kazimirus ... rex ... ex merito 1-is munificentias matris ecclesie adaugere pro nostris viribus decernentes etc. (cf. etiam KodPol II p. 720, a. 1356; KodMp III p. 140, a. 1360 et saepius ).
KodWp III p. 100 (a. 1358) : advocaciam ... de mera nostre magestatis I-e ... Iohanni monetario ... vendidimus.
Ib. p. 150 (a. 1360) : considerata ... multa fidelitate 1-is nobis per ... episcopum ... constanter exhibita ... eidem ... domum et aream ... conferimus.
KsgŁawKr p. 176 (a. 1392) : visa ipsius Nicolai ... 1-e, iustitia et iuris intuitu ... resignacionem ... ratificamus.
Ita saepius.
Item de
testibus:
KodKKr II p. 277 (a. 1403) : condicionis humane fragilitas ... consuevit actus suos 1-e testium et literarum apicibus perhennare.
DŁUG. Op. p. 133 : ad ... palpandum omnium testium productorum 1-em.
Ita saepius.
Syn. et iuxta posita
circumspectio ( SołtPodh p. 7, a. 1416 et saepius), discretio ( DokMp VI p. 304, a. 1409) , fidelitas ( KsgŁawKr p. 242, a. 1394) , fides ( ChrOl p. 376 ) , idoneitas ( ArPrawn I p. 245, saec. XV in.in) industria ( AKap Sąd II p. 2, a. 1404 et saepius), iustitia (cf. ), providentia ( DokMp VII p. 22, a. 1419 et saepius).
Dicitur etiam
legalitatis fidelitas ( ), meritum ( et saepius ), munificentia ( DokMp VI p. 147, a. 1397) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)