General
Full Entry
More

LAESIO

Grammar
  • Formslaesio, lesio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. concr.
    • 1. actus laedendi vel status laesi, offensa, sauciatio, vulnus.
    • 2. detrimentum
  • II. abstr. iniuria, damnum.
    • α. + honoris et honestatis offensa, dedecus
    • β. + iuramenti, iuris, pacis violatio
    • a. abs.
    • b.
    • c.

Pełne hasło

LAESIO s. LESIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • N.
  • K.
I. de concr.
1. (corporis) uraz, uszkodzenie, skaleczenie, zranienie; actus laedendi vel status laesi, offensa, sauciatio, vulnus.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen. obi.
KADŁUB. p. 46 : a qua sella lapsus de laterum queritur 1-e.
KodWp II p. 159 (a. 1298) : in ... cuiuslibet membri 1-e.
Ita saepius.
c. sq. in c. abl.
MPH VI p. 492 (saec. XV ex.ex) : nullam punccionem aut 1-em in pectoralibus penitus senciendo, acsi nunquam lesus seu percussus fuisset.
HUSSOW. p. 37, v. 772 : ut in membris l-o nulla foret.
Per abundantiam dicitur laesionis contagium nadwerężenie zdrowia, szkoda na zdrowiu; valetudo corrupta
AGZ VIII p. 76 (a. 1424) : quomodo ... regina ... prolem de se produxisset masculinam, dextera Domini ab omni corruptione sive 1-is contagio cum conservatione proprie sanitatis reservata.
2. (rerum) fere i. q. uszkodzenie; detrimentum
AKapSąd III p. 219 (a. 1422) : recognovit ... sigillum ... episcopi ... esse, non obstante eius oppressione et 1-e.
KomKadł p. 132 : portam ... cum eodem gladio percussit, ex qua percussione gladius modicam 1-em suscepit.
Ita saepius.
II. de abstr. krzywda, szkoda, uszczerbek, nadwerężenie; iniuria, damnum.
N. distinguitur
personalis et realis :
CodEp II p. 45 (a. 1411) : regnicole ... possunt ... in utroque regnorum ... morari ... absque quovis dampno et impedimento sine 1-e personali vel reali.
Locut.
α. honoris et honestatis obraza, zniewaga; offensa, dedecus
ArHist VIII p. 377 (a. 1505) : captivacio ... ad nocumentum vel 1-em honoris et honestatis ... Petri ... interpretari non debebit.
β. iuramenti, iuris, pacis sim.: naruszenie; violatio
KodWp I p. 229 (a. 1248) : si ego non exhibuero iusticiam ... ducibus ... licebit eisdem fratribus contra me sine sui 1-e iuramenti prefatos duces adiuvare.
Lites II p. 40 (a. 1412) : contractuum concordatorum et pacis perpetue 1-bus.
Ib. p. 140 (a. 1413) : sine iuris alieni 1-e.
Constr.
a. abs.
b. sq. gen. obi.
c. sq. in c. abl.
KrMU p. 57, 28 (a. 1447) : multiplicem esse 1-em, scilicet in animo, in verbo, in facto, in rebus, in honore etc.
KodUJ III p. 1 (a. 1471) : ne ... ecclesia ... in spiritualibus et temporalibus et nos in jure nostro patiamur 1-em.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)