General
Full Entry
More

INTERPRETOR

Grammar
  • Formsinterpretor, interpreto, interpretatum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ari, -atus sum -are, -avi, -atum -i
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. explicare, explanare, illustrare.
      • α. + conseutudine accipere
      • β. log. id quod explicatur
    • 2. vertere, transferre (in linguam alienam). significare, exprimere.
    • 3. intellegere (saec. XV ex. —XVI).
  • II. nominare, nuncupare

Pełne hasło

INTERPRETOR, -ari, -atus sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • K.
et INTERPRETO, -are, -avi, -atum
  • L.
  • N.
[part. praes. interpretens? KodPol II p. 973 (a. 1504) : privilegium interpretentes.]
I.
1. wyjaśniać, objaśniać, tłumaczyć, komentować, interpretować; explicare, explanare, illustrare.
Dicitur in bonam partem, v. gr.
benigniter ( KodKKr I p. 76, a. 1259) , in melius ( SSrSil XIII p. 50, a. 1471 ; DŁUG. Hist. IV p. 225 et saepius), in partem meliorem ( id. Op. p. 609 ) et in malam partem, v. gr. peius ( KodWp I p. 337, a. 1259) , in peius ( KomPolit p. 204, a. 1501).
Locut.
α. conseutudine przyjmować; accipere
ConcPol VI p. 183 (a. 1398) : que ... racionabiliter sunt instituta longaque consuetudine i-ta.
*Dogiel IV p. 272 (a. 1530) : esse insuper moribus receptum et longa consuetudine i-tum ac inveteratum, ut ... privilegio gaudeant.
β. log. interpretatum,, -i n. to co jest objaśniane, interpretowane; id quod explicatur
GŁOG. Hisp. fol. 158b : arguendo ... a nominis interpretatione convertibili ad i-tum consequentia bene valet.
Id. Porph. fol. s Vb: II Topicorum ... ostenditur, quod valet arguere ab interpretatione ad i-tum, vt: Ioannes est amator sapientie, ergo Ioannes est philosophus.
Ita passim.
Constr.
a. sq. acc. c. inf. b. sq. ad:
ArHist V p. 217 (saec. XV in.in) : omnia, que in missa sunt, ad profundam signorum ipsorum significacionem lucide i-ri.
KodMp IV p. 469 (a. 1447) : priuilegium ... ad latos grossos redu cimus et i-amus (cf. contextum supra ).
IurMas II p. 78 (a. 1499) : reformationes dominarum diuersi diuerse i-antur ad opinionem suam.
ArHist VIII p. 377 (a. 1505) : quae captivacio ... ad nocumentum vel lesionem honoris ... palatini ... i-ri non debebit.
c. sq. de :
IurMas II p. 78 (a. 1499) : i-ri de mente nostra dotem ipsius coniugis nostre.
d. sq. secundum :
CodEp III p. 406 (a. 1492) : illam dubietatemi-bimur secundum ius scriptum et bonam iusticiam cessante quacunque impropria et śinistra interpretatione.
e. sq. super :
AKap Sąd II p. 924 (a. 1509) : ad i-ndum et cognoscendum super huiusmodi defectibus.
f. sq. enunt. interrog.
2. przekładać (na inny język), tłumaczyć; vertere, transferre (in linguam alienam). Pass. oznaczać, tłumaczyć się, wyrażać; significare, exprimere.
Constr. sq. acc. vel dupl. acc. (nom. ). Interdum additur adv. vel locut. adv., v. gr.
Slavonice, in Polonicum, in Lithuanico sim.
3. rozumieć, pojmować; intellegere (saec. XV ex. —XVI).
II. (singulare) nazywać; nominare, nuncupare
KodMp II p. 256 (a. 1324) : Spitko villam Michałowicz i-tam wlgari vocabulo ... resignauit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)