- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
PrPol p. 271 (a. 1393) : ego me non iniecii in hereditatem predictam violenter.3. sg. ind. plp. act. ] inicerat:
Tom. XIV p. 256 (a. 1532) : quae res ... mihi animum tristem inicerat (nisi typothetae mendum subest, cf. tamen Th. [VII1,1611,44 sqq.).3. sg. ind. perf. act. inicivit:
AGZ XIX p. 7 (a. 1469) : inicivit ... alia, que non pertinent ad ius terrestre.abl. gerundii initiando:
ZabDziej III p. 198 (a. 1492) : manus suas in eam mulierem initiando violentas ... ipsam ... vulneravit.]
I.
propr.
1.
a.
aliquid
wrzucać, wsypywać;
iaciendo immittere,
v.
gr. semen.
N.
flammam
podpalać;
incendere.
Praec.
in imagine
fomitem (colubrum) invidiae (
KADŁUB.
p. 55
;
ib.
p. 82
)
;, facem luctuosam
(in rem publicam e Cic. Har. resp. 45
DŁUG. Op.
p. 82
),
item belli (guerrarum) seminarium (
ib.
p. 85
;
id. Hist. IV
p. 251
)
;.
b.
aliquem
wrzucać, wtrącać;
immittere, intrudere.
Praec.
vinculis (in vincula :
VAdAnt
p. 45,9
et saepius), item sensu latius
transl.
poenis
(
COPERN. OpM
p. 92
:
quod conviciatorem ipsum poenis non i-cerimus; Gr.ού ποιναῖς έμειξάμεθα).
Refl. rzucać się;
se iacere,
v.
gr.
fundo maris (
NIC. BŁ. Serm. II
p. 372
)
, gurgiti ponti (
PrzMog
p. 33
).
N.
in (contra) aliquem
i. q. aggredi, impetere
AKapSąd III p. 64 (a. 1494) : Sigismundus ... Mathiam ... publice diffamavit... se in ipsum multociens irruendo et i-ndo.
ARect I p. 476 (a. 1506) : si vnus contra alium se i-erit verbo siue alio quocunque actu ... decem marcas ... persoluere debebit.Occ. simili sensu sq. de, cf. infra 624,31.
2.
nakładać, wkładać, narzucać; imponere, induere,
praec.
vincula
sim., item
funem (gulae:
DŁUG.
Hist. I p. 559= II
p. 332
ed. nov.),
iugulum (sibi ipsis
ib. IV
p. 23
)
sim., item in
imagine
alicui iugum (
ib. III
p. 472
)
, laqueum
(e
Vlg.
1 Cor. 7,35
MARTIN. OP. Serm.
p. 430
nlb.
et passim),
onus (humeris :
SACR. Elucid. fol. A
IIa).
Occ.
struem
ułożyć;
i. q. exstruere
MIECH. Chr. p. 150 : milites ... omnes strues i-tas ... excusserunt.
N.
locut.
manum (-us)
α.
in (contra) aliquem
podnosić na kogoś rękę, napadać, zaczepiać;
impetere, aggredi
(e
Vlg.
Marc. 14,46 et passim
KodWp III
p. 718, a.
1399
et vulgo). Additur violentas (sacrilegas:
KodMp II
p. 215,
a. 1309
;
ArPrawn I
p. 15, saec.
XV in.in
et passim). Simili sensu
refl.
,
cf.
et 48.
β.
in (ad) aliquid
wtargnąć, bezprawnie wejść w posiadanie;
praeter ius possessionem
alicuius rei apprehendere.
Praec.
in bona, hereditatem sim., item ad
sanctuaria et vasa ecclesiarum (
DŁUG. Hist. V
p. 222
)
, in sacra vasa (
ib. IV
p. 399
).
Simili sensu refl. cf. infra 624,
4 sqq.
Occ.
sensu diverso:
przystąpić do czegoś, podjąć
coś; aggredi, suscipere
JAC. PAR. I p. 90 : tuae petitionis seriem aggredior, manum i-ns in invisam materiam.
3.
rzucać;
i. q. iacere,
v.
gr. scabellum (in aliquem:
AKapSąd II
p. 358, a.
1471),
item meton.
oculos (in aliquem e
Vlg.
Gen. 39,7
MARTIN. OP. Serm.
p. 163
nlb.
et saepius), etiam sensu
latius
transl. alicui verba
contumeliosa (
TPaw IV
p. 228, a.
1410
et saepius),
quaestionem (
DECIUS
p. 41
)
.
II.
transl.
1.
wzbudzać, wywoływać, powodować;
obicere, afferre,
excitare,
v.
gr. metum, terrorem
sim., suspicionem, consternationem, difficultatem
sim., item dolum (
DŁUG.
Hist. II p. 135= III
p. 153, ed.
nov.),
infamiam (
ib. IV
p. 475
)
, languorem (
ib. V
p. 273
).
N.
virus pestiferum
(i. haeresim
in Ecclesiam :
SACR. Elucid. fol. A
IIIa)
, miseros dies
(de
senio :
IANIC.
p. 107,
v. 34).
Refl. et
pass. nadarzać się, pojawiać; occurrere, oriri,
v.
gr. de peste (haeresis
Tom. VI
p. 295, a.
1523),
item de recordatione (
GALL
p. 60, 6).
Occ.
i. fere q.
α.
narzucać; ingerere,
invitum accipere
cogere
DŁUG. Hist. I p. 103(= I p. 163 ed. nov.): Piast stupens et trepidus i-tae sibi consentit electioni.
β.
grozić czymś;
intentare,
minitare:
id. Op. p. 432 : Iohannes de Brzezye electus dum sibi et suis exiliatio et bonorum occupatio ... per regem i-rentur, de iure electionis ... cedit.
2.
dorzucić, dołączyć, dodać; adiungere, addere (verbis vel
scriptis),
v.
gr. condicionem (
KodKrak
p. 3, a.
1257
et saepius).
3.
refl. wmieszać się,
wtrącić się do czegoś; se ingerere,
v.
gr. in electiones Ecclesiae praelatorum (
ZABOR. Tract.
p. 42
),
item in causam (coram iudice
AGZ XIV
p. 342, a.
1452
;
ib. XVI
p. 82
,
a. 1470).
Additur
medium (
KodWp I
p. 144,
a. 1234
et saepius).
Praec.
iur. t. t.
violenter
et
abs.
:
bezprawnie wejść w posiadanie, bezprawnie zająć;
praeter ius possessionem alicuius rei apprehendere
CodVit p. 1019 (a. 1416) : dum Cruci feri … ad ... gubernationem terre nostre concurrerent et se de ea i-issent.
TPaw VII p. 132 (a. 1419) : Crzeslaus ... debet predicte domine reddere agros, in quos se i-erat.
KodMp IV p. 219 (a. 1425) : in quam herediatem ... se i-ecit violenter nullo iure acquirendo.Ita passim saec. XV, praec. in bona terrestria, hereditatem sim. Occ. in conductionem decimae ( AKapSąd 4II p. 166, a. 1449).
N.
glossas
Pol.
StPPP II p. 562 (a. 1447) : Petrus ... in bona hereditaria ... Iohannis ... non debet se i-re alias «wmathacz ssy» sub vadio quadringentarum marcarum.Ib.
p. 743 (a. 1468) : tu te i-isti alias «wrzuczylyes szye (ed. zye)» et introligasti violenter in ipsius bona materna.
AGZ XVIII p. 218 (a. 1481) : tu te in ipsam aream i-ns, alias «wrzwczywszy szya», ipsam aream tenes.
4.
kierować, zwracać;
advertere,
v.
gr.
animum
(i. libidinem)
in aliquem (
DŁUG. Op.
p. 24
)
,
mentem (
id. Hist. V
p. 262
),
curam (
ib. p. 85, id. Op.
p. 196
),
iram
(
KodMaz(L)
p. 124, a.
1397).
Constr.
ad I-II:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
in
c.
acc.
AGZ XIV p. 342 (a. 1452) : Nicolaus ... i-ecit se in causam dicens etc.
c.
sq.
contra :
ZabDziej III p. 137 (a. 1491) : manus suas violentas contra clericum ... i-ecit.Cf.
d.
sq.
de,
cf.
KomKadł p. 237 : de tanta multitudine inimicorum cum ita paucis suis se i-isset.
e.
sq.
in
c.
acc.
f.
sq.
in
c.
abl.
ARect I p. 363 (a. 1494) : singuli ... in eodem Ioanne violentas manus i-erant ... inter quos Mathias ... eum baculo percussit.Cf. Th. VII 1,1615,62 sqq.