General
Full Entry
More

INFIRMITAS

Grammar
  • Formsinfirmitas
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -atis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr. valetudinis imbecillitas, valetudo infirma, aegritudo, morbus.
    • 1. + lapidalis maniaca paralytica sanguinea
    • 2. + continua gravis (et longa lecti (lectualis:
  • II. transl. imbecillitas, status imperfectus.
    • 1. phil.
    • 2. iur.+ facti auctoritatis defectus

Pełne hasło

INFIRMITAS, -atis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
  • K.
I. propr. słabość, złe zdrowie, choroba; valetudinis imbecillitas, valetudo infirma, aegritudo, morbus.
Eodem sensu pl. (frequenter). Occ. de animalibus
(saec. XV) . Glossa Pol.
RFil XXII p. 15 (a. 1466) : i-em «vrazenye».
Additur gen. subi.
( MPH V p. 835, a. ca 1514: longis vexatus corporis i-bus) vel obi. (
Tom. XII p. 364, a. 1530 : propter frequenter accedentes morborum i-es),
item adi. corporalis (
KodWp II p. 178, a. 1299 : omni ... excepcione et excusacione ... proculmotis, sola corporali i-e ... excepta).
N. locut.
infirmus infirmitate :
StPPP VIII p. 643 (a. 1399) : vera i-e fuit infirmus.
Ita saepius (cf. infra 544,17).
Praec.
1. spectatur morbi genus lapidalis ( AGZ XIII p. 435, a. 1464) , maniaca ( KOMOR. p. 236 ) , paralytica ( *PommUrk VI p. 321, a. 1219) , sanguinea ( AKapSąd II p. 753, a. 1511 : passus est i-em aliam sanguineam alias «czyrvonya nyemocz»), vulnerum ( CorpJP III p. 430, a. 1519) .
Explicatur sola glossa Pol.
RFil XXIV p. 346 (a. 1440) : quidam sunt, qui quandam i-em vocant «myara», quam curare cum filo mensurando hominem aut caput eius volunt.
N. constr.
a. sq. super:
ZabDziej II p. 482 (a. 1488) : i-em ... dominae Cristinę super dolore oculorum alegantis.
b. sq. ex:
AKapSąd II p. 767 (a. 1511) : habet i-em quandam ex natura.
2. spectatur morbi momentum legale continua ( KodMaz(K) p. 28, a. 1099) , gravis (et longa : NIC. POL. p. 144, v. 13 ; StPPP VIII p. 566, a. 1398 ; glossa Pol.
AGZ XIV p. 51, a. 1442 : ipsius gravi i-e alias «loschna nyemocza» distulit tercium terminum),
eodem sensu lecti (lectualis: KsgGrWp II p. 294, a. 1399 ; AGZ XIV p. 56, a. 1442 ; ib. p. 435, a. 1455 ; ;glossa Pol.
AGZ XIV p. 220, a. 1446 : non simplici i-e, sed i-e lecti alias «loszna»).
Syn.
vera ( StPPP VII p. 460, a. 1246 ; ib. VIII p. 31, a. 1381 et saepissime; glossa Pol.
AGZ XIII p. 45, a. 1437 : terminum vera i-e alias «losna» prorogavit);
item legitima ( StPPP VII p. 316, a. 1389).
Opp.
simplex ( ArPrawn VIII p. 63, a. 1396 ; StPPP VIII p. 573, a. 1398) , pura ( StPPP VIII p. 874, a. 1400 ; ArPrawn VIII p. 157, a. 1423) , non vera ( AGZ XV p. 359, a. 1398 : terminum ... prima (leg. pura?) et non vera i-e alias «nyeprawo nyemoczo» reposuit).
Iuncturae verbales
infirmitate aegrotare ( StPPP VIII p. 800, a. 1400) , circumvolvi ( ib. VII p. 113 , a. 1498) , constringi ( MPH IV p. 483, a. 1455) , corripi ( AKapSąd III p. 102, a. 1604) , debilitari ( StPPP VIII p. 625, a. 1398) , decumbere ( CracArt I p. 93, a. 1435), involvi ( StPPP II p. 672, a. 1462) , laborare ( KsgRachKr II p. 23, a. 1370 ; Lites II p. 416, a. 1393) , languere ( VKyng p. 716 ) , occupari ( ArPrawn X p. 18, a. 1393 ; StPPP VIII p. 652, a. 1399) , opprimi ( AKapSąd III p. 240, a. 1480) , percuti (in pectore et in toto corpore: MPH IV p. 796, a. 1273) , premi ( ArHist V p. 435, a. 1460) , (prae)gravari ( Lites I p. 35, a. 1320 ; MPH VI p. 487, saec. XV) , impediri, praepediri ( TArch p. 60, a. 1409 ; StPPP VI p. 215, a. 1523) , quassari ( KOMOR. p. 260 ) , tangi ( AKapSąd III p. 240, a. 1480) , vinci ( StPPP VIII p. 7, a. 1376).
Item
infirmitatem contrahere ( SACR. Elucid. fol. d VIa ; NIC. BŁ. Tract. fol. 95a ) ;, habere ( AKapSąd II p. 767, a. 1511) ; ad infirmitatem devenire ( CorpJP III p. 430, a. 1519) , (in) infirmitate iacere ( StPPP VIII p. 308, a. 1389 et saepius); poni ( ZabDziej III p. 361, a. 1494 et saepius), item (in) infirmitatem incidere ( StPPP XI p. 217, a. 1448 ; ArHist V p. 112, a. 1453 et saepius).
N. iuncturam nominalem
infirmitatis depositio (supra III 342,14 sqq.).
II. transl. słabość, niedoskonałość w ogóle; imbecillitas, status imperfectus. Glossa Pol.
RFil XXV p. 149 (a. 1488) : i-e «crechkoszczą» Petrus ter Christum nosse negavit.
Praec.
1. phil.
WROCŁ. EpitConcl fol. p IVa : posse enim velle quicquid vult et non posse cohiberi est potestatis, sed posse ad hoc flecti vel ad illud est defectibilitatis seu i-is.
Ib. fol. z IIa : quatuor sunt nobis inflicta per peccatum Ade: scilicet ignorantia, quam destruit prudentia ... malicia, quam eneruat iusticia ... i-as, quam elidit fortitudo, que est in perferendis molestijs, et concupiscentia, quam exterminat temperantia.
N.
originalis grzech pierworodny; peccatum originate
NIC. BŁ. Serm. I p. 41 : anima hominis incuruata est per originalem i-em.
2. iur. facti nieważność; auctoritatis defectus
ŁASKI ComPriv fol. 231a : articulus de i-e facti per captiuum intra captiuitatem; factum captiui de iure non est stabile seu firmum nec promissum valet, quod promiserit intra captiuitatem.
Cf. Th. VII 1,1436,1 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)