- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
- K.
I.
propr. słabość, złe
zdrowie, choroba; valetudinis imbecillitas,
valetudo infirma, aegritudo, morbus.
Eodem sensu
pl. (frequenter). Occ. de animalibus
(saec. XV) . Glossa
Pol.
RFil XXII p. 15 (a. 1466) : i-em «vrazenye».
Additur gen.
subi.
(
MPH V
p. 835, a. ca
1514:
longis vexatus corporis i-bus)
vel
obi.
(
Tom. XII p. 364, a. 1530 : propter frequenter accedentes morborum i-es),
item adi. corporalis (
KodWp II p. 178, a. 1299 : omni ... excepcione et excusacione ... proculmotis, sola corporali i-e ... excepta).
N.
locut.
infirmus infirmitate :
StPPP VIII p. 643 (a. 1399) : vera i-e fuit infirmus.Ita saepius (cf. infra 544,17).
Praec.
1.
spectatur morbi genus
lapidalis (
AGZ XIII
p. 435, a.
1464)
, maniaca (
KOMOR.
p. 236
)
,
paralytica (
*PommUrk VI
p. 321, a.
1219)
,
sanguinea (
AKapSąd II
p. 753, a.
1511
:
passus est i-em aliam
sanguineam alias «czyrvonya nyemocz»),
vulnerum (
CorpJP III
p. 430, a.
1519)
.
Explicatur sola glossa Pol.
RFil XXIV p. 346 (a. 1440) : quidam sunt, qui quandam i-em vocant «myara», quam curare cum filo mensurando hominem aut caput eius volunt.
N.
constr.
a.
sq.
super:
ZabDziej II p. 482 (a. 1488) : i-em ... dominae Cristinę super dolore oculorum alegantis.
b.
sq.
ex:
AKapSąd II p. 767 (a. 1511) : habet i-em quandam ex natura.
2.
spectatur morbi momentum
legale
continua (
KodMaz(K)
p. 28, a.
1099)
, gravis (et longa :
NIC. POL.
p. 144, v. 13
;
StPPP VIII
p. 566, a.
1398
;
glossa
Pol.
AGZ XIV p. 51, a. 1442 : ipsius gravi i-e alias «loschna nyemocza» distulit tercium terminum),eodem sensu lecti (lectualis: KsgGrWp II p. 294, a. 1399 ; AGZ XIV p. 56, a. 1442 ; ib. p. 435, a. 1455 ; ;glossa Pol.
AGZ XIV p. 220, a. 1446 : non simplici i-e, sed i-e lecti alias «loszna»).
Syn.
vera (
StPPP VII
p. 460, a.
1246
;
ib. VIII
p. 31, a.
1381
et saepissime; glossa
Pol.
AGZ XIII p. 45, a. 1437 : terminum vera i-e alias «losna» prorogavit);item legitima ( StPPP VII p. 316, a. 1389).
Opp.
simplex (
ArPrawn
VIII
p. 63, a.
1396
;
StPPP VIII
p. 573, a.
1398)
,
pura (
StPPP VIII
p. 874, a.
1400
;
ArPrawn VIII
p. 157, a.
1423)
, non vera (
AGZ XV
p. 359,
a. 1398
:
terminum ... prima (leg. pura?) et non
vera i-e alias
«nyeprawo nyemoczo» reposuit).
Iuncturae verbales
infirmitate aegrotare (
StPPP
VIII
p. 800, a.
1400)
, circumvolvi (
ib. VII
p. 113
,
a. 1498)
, constringi (
MPH IV
p. 483, a.
1455)
,
corripi (
AKapSąd III
p. 102, a.
1604)
, debilitari
(
StPPP VIII
p. 625, a.
1398)
, decumbere (
CracArt I
p. 93, a.
1435),
involvi (
StPPP II
p. 672,
a. 1462)
, laborare (
KsgRachKr II
p. 23, a.
1370
;
Lites II
p. 416, a.
1393)
, languere (
VKyng
p. 716
)
,
occupari (
ArPrawn X
p. 18, a.
1393
;
StPPP VIII
p. 652, a.
1399)
, opprimi (
AKapSąd III
p. 240,
a. 1480) ,
percuti (in pectore et in toto corpore:
MPH IV
p. 796, a.
1273)
, premi (
ArHist V
p. 435, a.
1460)
, (prae)gravari (
Lites I
p. 35,
a. 1320
;
MPH VI
p. 487,
saec. XV)
, impediri, praepediri (
TArch
p. 60, a.
1409
;
StPPP VI
p. 215, a.
1523)
, quassari (
KOMOR.
p. 260
)
, tangi (
AKapSąd III
p. 240, a.
1480)
, vinci (
StPPP VIII
p. 7, a.
1376).
Item
infirmitatem
contrahere (
SACR. Elucid. fol. d VIa
;
NIC. BŁ.
Tract.
fol. 95a
)
;, habere (
AKapSąd II
p. 767,
a. 1511)
; ad infirmitatem devenire (
CorpJP III
p. 430, a.
1519)
, (in) infirmitate iacere (
StPPP
VIII
p. 308, a.
1389
et saepius); poni (
ZabDziej III
p. 361, a.
1494
et saepius), item (in) infirmitatem incidere (
StPPP XI
p. 217, a.
1448
;
ArHist V
p. 112, a.
1453
et saepius).
N.
iuncturam
nominalem
infirmitatis depositio
(supra III
342,14 sqq.).
II.
transl. słabość,
niedoskonałość w ogóle; imbecillitas, status
imperfectus.
Glossa
Pol.
RFil XXV p. 149 (a. 1488) : i-e «crechkoszczą» Petrus ter Christum nosse negavit.
Praec.
1.
phil.
WROCŁ. EpitConcl fol. p IVa : posse enim velle quicquid vult et non posse cohiberi est potestatis, sed posse ad hoc flecti vel ad illud est defectibilitatis seu i-is.
Ib. fol. z IIa : quatuor sunt nobis inflicta per peccatum Ade: scilicet ignorantia, quam destruit prudentia ... malicia, quam eneruat iusticia ... i-as, quam elidit fortitudo, que est in perferendis molestijs, et concupiscentia, quam exterminat temperantia.
N.
originalis
grzech pierworodny; peccatum originate
NIC. BŁ. Serm. I p. 41 : anima hominis incuruata est per originalem i-em.
2.
iur.
facti
nieważność;
auctoritatis defectus
ŁASKI ComPriv fol. 231a : articulus de i-e facti per captiuum intra captiuitatem; factum captiui de iure non est stabile seu firmum nec promissum valet, quod promiserit intra captiuitatem.Cf. Th. VII 1,1436,1 sqq.