General
Full Entry
More

INDULGEO

Grammar
  • Formsindulgeo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -si, -tum
Meaning Outline
  • I. intrans.
    • 1. conivere, cedere, obsequi
      • α. + alicui testibus alicui permittere, ut testes non adducat
      • β. + iuris
    • 2. studere, operam dare, curam habere, sectari, deditum esse
  • II. trans.
    • 1. dare,donare, praebere, praestare. Occ. fere. i. q. pożyczyć; utendum dare
    • 2. permittere, concedere.
    • 3. condonare, ignoscere, dimittere, v. gr.
    • 4. + (multam, pecuniam, solutionem, censum condonare, minime exigere

Pełne hasło

INDULGEO, -ere, -si, -tum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
[1. sg. ind. praes. act. indulgo : GŁOG. Alex. I fol. Gg IIa : indulgo litteris. 3. sg. ind. praes. pass. indulgitur: StPPP VIII p. 720 (a. 1399) : pena indulgitur. 1. pl. ind. praes. act. indulgimus: ArPrawn V p. 79 (a. 1433) : ipsos ... iaculo anathematis indulgimus fore feriendos. AGZ IX p. 49 (a. 1436) : molendina ... vendere ... indulgimus. KodKrak p. 209 (a. 1447) : quadraginta currus ... ceruisie ... indulgimus propinare. ArSang III p. 123 (a. 1514) : admittimus indulgimusque. part. perf. indulsus: ZabDziej II p. 489 (a. 1488) : quibus indulsum est iuramentum.]
I. intrans.
1. pobłażać, folgować, zezwalać na coś; conivere, cedere, obsequi (alicui, vitiis alicuius sim.).
Constr.
a. sq. dat. personae et abl. , (saec. XVI). b. sq. in. c. acc.
ArPrawn VII p. 213 (a. 1566) : i-ns in seruum noxium.
N. locut. iur.
α. alicui testibus zwalniać (stronę przeciwną) od obowiązku doprowadzenia świadków; alicui permittere, ut testes non adducat
TPaw IV p. 332 (a. 1416) : Andreas ... evasit ... fratres ... pro equo ... et dicti fratres sibi testibus i-erunt.
β. iuris sensu non satis certo
StPPP IX p. 13 (a. 1416) : scultetus ... fassus est, quod vno kmetoni i-sit iuris, pro quo sunt iusti ac iudicati contra ipsum.
2. oddawać się czemuś (z zamiłowaniem), zajmować się czymś; studere, operam dare, curam habere, sectari, deditum esse (labori, otio, voluptatibus, variis occupationibus et studiis).
II. trans.
1. udzielać, dawać, użyczać; dare,donare, praebere, praestare. Occ. fere. i. q. pożyczyć; utendum dare
ArPrawn X p. 308 (a. 1410) : dixit ... quod Theodricus sibi eandem loricam causa amicicie i-isset (cf. ib. supra qumodo sibi ... accomodasset loricam [etc.)].
2. pozwalać, zezwalać, udzielać pozwolenia; permittere, concedere.
Constr.
a. sine obi? (nisi omittitur inf. )
PrzywKr p. 3 (a. 1344) : civibus vero Cracouiensibus ... versus Russiam pro mercibus comparandis in presentibus sit i-tum et concessum.
b. sq. gen. ?
KodWp II p. 229 (a. 1303) : volumus ... actori i-re loquendi vel proponendi (nisi om. facultatem).
c. sq. dat. (personae). d. sq. acc. et gerundivo
DokMp IV p. 40 (a. 1317) : haereditates ... ipsis in perpetuum i-simus et concessimus collocandas.
KodMp II p. 244 (a. 1319) : siluam nostram ... i-simus et concessimus extirpandam.
Ita saepissime. e. sq. acc. c. inf.
N. sq. inf. solo
StSyn III p. 57 : quibus confessiones audire de gracia est i-tum.
KodMp III p. 38 (a. 1340) : Hankonij ... i-simus ... ciuitatem iure Maydeburgensi facere et collocare.
Ita passim. Cf. Th. VII 1, 7255, 57-9. f. sq. quod:
Lites I p. 9 (a. 1320) : fratribus ... sit i-tum, quod interdici, suspendi vel excommunicari ... possint.
APozn I p. 36 (a. 1437) : i-simus de nostro decreto, quod prefatus Kula molendinum ... vendere debet.
g. sq. ut :
KodMp III p. 199 (a. 1366) : ciuibus ... i-emus, vt ipsi ciues ... possint ... pertransire.
WŁODK. ScrSel I p. 164 : ut eis utamini ... i-emus.
Cf. Th. VII 1,1255,60.
3. odpuszczać, darować; condonare, ignoscere, dimittere, v. gr. poenam, peccatum sim. alicui
Additur
gratiose ( ArHist X p. 172, a. 1534), paterne ( AKapSąd II p. 12, a. 1458 et saepius).
N. constr. sq.
de :
ArHist XII p. 355 (a. 1375) : in qua pena vos humiliter portastis ... ideo vobis de pena predicta misericorditer i-o.
AKapSąd III p. 371 (a. 1480) : rogavit ... ut i-rent sibi causa Dei de adulterio.
Praec. iur. iuramentum zwalniać (stronę przeciwną) od przysięgi; iuri iurando (ab altera parte praestando) renuntiare
ArPrawn X p. 173 (a. 1406) : Gregorius ... iuramentum, quod facere erga eum debuit Nicolaus ... i-sit.
Ib. p. 205 (a. 1407) : actor rei (sic pro reo) iuramenta eadem i-sit et idem reus 2 iuramenta tenetur advocato.
Ita passim; syn. permittere ( ib. p. 481, a. 1516). Cf. DIMITTO , 42 sqq.
4. (multam, pecuniam, solutionem, censum sim.) darować, zwalniać, nie upominać się o zapłatę; condonare, minime exigere
KodWp II p. 286 (a. 1311) : eisdem ... quantitate pecunie ... dimissa simpliciter ac i-ta.
StPPP VIII p. 10 (a. 1376) : Ninotha ... penam ... contra Borconem ... domini i-erunt ad peticionem Borasconis.
Ib. III p. 25 : pro fabrica ecclesiae ... medietas proventuum a clericis olim exigi consueverat, hanc eis perpetuo dimittimus et i-emus.
Ita vulgo. Cf. Th. VII 7, 1256, 31 sqq. Simili sensu homagium ( CodEp I 2, p. 3, a. 1444) .
Syn.
dimittere ( et saepius), exstinguere ( CorpJP III p. 79, a. 1508).
Additur
perpetuo ( DŁUG. Hist. IV p. 333 ).
Constr.
a. sq. dat. personae. b. sq. ad :
AGZ XVII p. 141 (a. 1477) : Margaretha ... heredibus ipsis i-sit solucionem pro dampnis ... ad carnisprivium proximum.
ZabDziej II p. 62 (a. 1483) : officialis ... eisdem ad duas septimanas i-sit ad idem faciendum.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)