General
Full Entry
More

INDIVISUS

Grammar
  • Formsindivisus
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr. quid in partes divisus non est, v. gr.
      • α. + aqua non commotus
      • β. + confessio non divisus, integer
    • 2. iur.
      • a. qui communis rei familiaris partem suam non obtinuit
      • b. qui sub divisionem non cadit, vel nondum divisus est. Occ. de colonis
      • c. + manu indivisa communi periculo
    • 3. + pro indiviso non discretis partibus, (con)iunctim (saec. XV).
  • II.
    • 1. phil. qui dividi nequit
    • 2. inseparabilis

Pełne hasło

INDIVISUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • S.
  • B.
  • A.
  • Ha.
  • K.
I.
1. propr. nie podzielony na części; quid in partes divisus non est, v. gr. bancus salis ( TPaw I p. 74, a. 1504) , regnum ( KodPol I p. 357, a. 1501) .
N.
α. aqua nie poruszony; non commotus ( VITELO OpM p. 48 ).
β. confessio nie podzielony, całkowity; non divisus, integer ( ArLit III p. 90, a. 1427) .
Item phil.
MatFil IV p. 16 (saec. XIV) : materia signata additur super speciem et hoc est quantitas i-a.
WROCŁ. Epit. fol. r 2a : quod est actu i-um, licet sit diuisibile secundum potentiam.
Ita saepius saec. XVI.
2. meton. iur. t. t.
a. (de hominibus) taki (członek rodziny), któremu nie wydzielono części ze wspólnego majątku, tzw. niedzielny; qui communis rei familiaris partem suam non obtinuit
AGZ V p. 33 (a. 1406) : Andreas et Chriczko germani de Bybel et i-i, fideles nostri dilecti.
StPPP II p. 376 (a. 1432) : nobilis Henricus ... eadem bona ... per matrem suam i-am arrestauit.
AKapSąd II p. 89 (a. 1433) : nobiles ... fratres i-i.
KodTyn p. 284 (a. 1434) : in iudicio ... veniens ... domina Elizabeth una cum Petro filio suo ... i-o.
KodPol II p. 524 (a. 1461) : Jacobus ... castellanus ... publice in facie judicij ... recognovit, quia pro ... Alberto ... patre suo i-o fideiussit, quia etc.
StPPP VI p. 51 (a. 1510) : fratres germanos i-os de Przybyslawycze heredes.
AGZ XVI p. 24 (a. 1464) : sororem ... Petri ... cum ipso i-am et non exdotatam.
Opp.
divisus:
AGZ XII p. 436 (a. 1458) : nescio, utrum est frater suus i-us aut divisus.
Glossa Pol.
AGZ XVII p. 263 (a. 1490) : filius tuus ... i-us alias «nyewydzelony».
Constr.
a. sq. ab. b. sq. cum cf. et
KsgRWar I p. 483 (a. 1524) : bona habet adhuc i-a suis cum pueris.
Cf. Th. VII 1,1212,3.9. c. sq. inter :
AKapSąd III p. 127 (a. 1508) : bona adhuc inter ... fratres sunt i-a.
b. (de rebus) nie podlegający podziałowi, czy też nie podzielony; qui sub divisionem non cadit, vel nondum divisus est. Occ. de colonis
KodKWil p. 285 (a. 1467) : dominus ... ad ecclesiam ... dederat et perpetue ascripserat duos homines proprios i-os ... cum omnibus et singulis ipsorum terris.
Ib. p. 369 (a. 1479) : fratres dederant, ascripserant ecclesiae homines proprios i-os cum terra eorum.
c. locut. adv. manu indivisa pod wspólną odpowiedzialnością; communi periculo
DokSZKr p. 204 (a. 1438) : nobiles ... ambo manu coniuncta et i-a fideiusserunt pro ipso ... in hunc modum.
APozn I p. 119 (a. 1446) : concives fideiusserunt manu coniuncta et i-a pro Nicolao ... ipsum statuere.
Ib. II p. 21 (a. 1472) : quam poenam si ... luerent, manu coniuncta et i-a ... domino capitaneo solvere tenentur.
Eodem sensu frequenter usque ad saec. XVI med.
3. locut. adv. pro indiviso razem, łącznie; non discretis partibus, (con)iunctim (saec. XV).
II.
1. phil. t. t. niepodzielny; qui dividi nequit
WROCŁ. EpitConcl fol. e IVa : vnum est enim ens i-um et ab alijs diuisum, qui nec diuisibilis actu nec potentia.
Ib. fol. d IIa : omnia opera Dei ad extra sunt i-a secundum Augustinum.
N. constr. sq.
in
ib. fol. t Va : indiuiduum ... dicitur, quod in se est i-um.
2. nierozłączny; inseparabilis
CantMAe I nr 19, v. 5b (saec. XIV) : i-e caritati solideque firmitati ... nexus, virtus, medium es.
Cf. Th. VII 1,1213,9.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)