General
Full Entry
More

IMPORTO

Grammar
  • Formsimporto, inporto
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I. propr. inferre, invehere, afferre, apportare.
    • 1. ab exteris apportare
    • 2.
      • a. + dotem ad aliquem (aliquid), in bona dotis nomine afferre, pecuniae partem in rem communem inferre
      • b. + pecuniam debiti cuiuslibet solvendi fidem bonis immobilibus tutam facere
    • 3. iur.
      • a. iudicibus proponere
      • b. + debita acquirere et importare nomina exigere
      • c. + citationem in (ad, super) locum aliquem afferre, aportare
  • II. transl.
    • 1. inferre, afferre.
    • 2. valere
    • 3. phil. gram. signi ficare

Pełne hasło

IMPORTO s. INPORTO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • L.
[inf. perf. act. pro inf. perf. pass.
PP II p. 71 (a. 1449) : quem thezaurum ... Johannes recognouit per ... consortem suam in bona ... importasse (i. importatum esse ).]
I. propr. sprowadzać, przywozić, wwozić, przynosić; inferre, invehere, afferre, apportare.
Praec.
1. importować, przywozić coś z zewnątrz (spoza miasta, państwa); ab exteris apportare
DŁUG. Hist. IV p. 578 : multa falsa moneta ... ad instar monetae regni caussa i-ta per hostes et proprios.
Id. LibBen III p. 402 : libros Italos a fratribus Italis ad monasterium i-tos.
Ita saepius.
2.
a. dotem sim. ad aliquem (aliquid), in bona sim.: wnieść jako posag, wkład do wspólnego majątku; dotis nomine afferre, pecuniae partem in rem communem inferre
KodMp IV p. 50 (a. 1395) : consorti sue ... quinque centa marcarum ... quem ab eadem recepit racione dotis, quam i-uit ... assignat.
DokMp I p. 442 (a. 1420) : a pecuniis maternalibus ad eandem villam i-tis cesserunt.
AKapSąd II p. 88 (a. 1433) : quas marcas ... uxor ... ad eundem Paulum et in domum ipsius racione dotis, alias «w possagu» i-vit.
Ita saepe, ubique de mulieribus; sed occ. de viro
APozn I p. 180 (a. 1452) : nichil idem Stanislaus ... ad ipsam uxorem suam ... i-vit.
N. sq.
ab :
CorpJP III p. 452 (a. 1519) : tantam dotem ... quantam ... uxores a patribus ipsarum i-verunt ad domum eorundem fratrum.
b. pecuniam zabezpieczyć zobowiązanie pieniężne, dług, na nieruchomości; debiti cuiuslibet solvendi fidem bonis immobilibus tutam facere
TPaw VII p. 85 (a. 1419) : Dobeslaus LX-marcas ... super hereditatem ... i-uit.
Ib. p. 194 (a. 1420) : XXX marcas praedictus Dobeslaus i-uit in Kasschewo ad patrimonium suum.
AGZ XI p. 45 (a. 1429) : astitit nobilis Schambor contra ... Thomkonem ... racione sexaginta marcarum, quas nomine dicti Schambor ibidem in Pakoschowka i-vit ([cf. etiam ib. infra)]
. Ita passim.
N. pass. de persona, cuius pecunia tuta facta est
TPaw VII p. 125 (a. 1419) : in area, in quam predicta Stachna, vxor sua, est inportata.
Constr. sq. ad vel in c. acc. ( supra 204,33
et 204,35 et saepius). Occ. syn. imponere ( AGZ I p. 29, a. 1462) .
3. iur. t.t.
a. przedstawiać, przedkładać w sądzie; iudicibus proponere
PP V p. 26 (a. 1425) : literam a iudicio Lucoviensi i-uit, quod totam suam porcionem ... vendiderunt.
AGZ III p. 230 (a. 1462) : non paruit nec aliquod legale impedimentum iuris i-vit.
Ita passim.
Syn.
producere ( Dogiel IV p. 252, a. 1526). Cf. APPORTO I 648,4 sqq.
b. in locut. debita acquirere et importare ściągnąć wierzytelności; nomina exigere
CodSil XV p. 79 (a. 1441) : promitto ... quod ... debita mea propria debitoribus meis modis judicialibus ... valeam acquirere et i-re.
c. citationem in (ad, super) locum aliquem doręczyć; afferre, aportare
StPPP II p. 778 (a. 1471) : dominus Johannes ... cittatur in Denow et ibi citacio super bona domini Stanislai de Denow ibi i-atur.
Ib. VII p. 428 (a. 1471) : i-asti citaciones in ipsius hereditatem.
AGZ XV p. 219 (a. 1484) : citando ipsum Kristinum ... cittacionem i-vit.
Ita vulgo.
Constr. ad
1—3: a. sq. dat. personae. b. sq. ab:
StPPP II p. 914 (a. 1496) : sentenciam a judicio ciuili i-tam.
c. sq. ad. d. sq. ante :
StPPP II p. 851 (a. 1484) : litteram ... i-uit ante fortalicium ... quod erat clausum.
e. sq. de :
StPPP II p. 910 (a. 1496) : ortilegium ... denuo ad ... jus supremum de jure ciuili ... i-ri.
Ib. p. 913 : sentenciam de jure ciuili hic in castrum i-re.
f. sq. ex:
*StPPP II p. 916 (a. 1496) : sentenciam ... ex jure ciuili econuerso ad jus supremum i-re.
Ib. p. 910 (a. 1496) : orthilegium, quod ex jure ciuili ... ad jus supremum ... i-uerat.
g. sq. in c. acc. et eodem sensu: h. sq. in c. abl.
CodEp II p. 186 (a. 1425) : fructum ... in suis ... horreis i-re.
i. sq. per:
StPPP II p. 775 (a. 1471) : ipsum martyrizavit i-ndo per manus, pedes et collum.
k. sq. adv. , v. gr. scienter ( AGZ III p. 153, a. 1403) , violenter ( ZabDziej III p. 198, a. 1492) .
II. transl.
1. sprowadzać, sprawiać, powodować; inferre, afferre.
Constr. sq. dat. Cf.
APPORTO I 648,17 sqq.
2. wynosić, być wartym; valere
CodEp III p. 40 (a. 1449) : necesse habebunt multo plura exponere, quam hec contribucio i-at, que ... ad decem marcas non ascendit.
SSrSil VII p. 207 (a. 1469) : multam et sepissimam honoranciam ... magnam pecuniam i-ntem.
DŁUG. LibBen II p. 9 : offertorium et columbatio singulis annis i-ant citra vel ultra octo marcas.
Ita saepius. Occ. in imagine
*Tom. X p. 150 (a. 1528) : scribimus ... quae cum nobis plurimum i-ant et quantocius fieri possit expediri cupiamus.
3. zawierać w sobie (znaczenie), oznaczać; signi ficare
VITELO Opt. p. 200 : hoc uidetur i-re nomen reflexionis.
AKapSąd II p. 628 (a. 1478) : per clausulas, que id i-re viderentur.
Gramm. p. 179 (saec. XV) : accusativus i-at subiectum passionis horum verborum ([paenitet, taedet sim.) ]et non genetivus, ergo verba ista construuntur cum accusativo.
Ita vulgo praec. in textibus phil. et gram. Additur actu ( BYSTRZ. Elench. fol. r la) , implicite et explicite ( MatFil IV p. 22, saec. XIV) , per impositionem ( BYSTRZ. Elench. fol. r la) , indistincte ( id. ParvLog fol. E IVa ).
N. constr. sq. inf.
Tom. VI p. 68 (a. 1522) : proinde maiestas vestra intelliget, quid i-at homini indigno regiam autoritatem committere.
N. locut.
appellationes (dilationes, exceptiones) dolum in se importantes zawierające; continentes
AGZ VI p. 208 (a. 1485) : renunciando omnibus appellacionibus, excepcionibus iuris, legum et quibusvis dilacionibus, dolum in se i-ntibus in dictos canonicos.
ZabDziej III p. 220 (a. 1492) : quibusvis appellacionibus, excepcionibus, dilacionibus, dolum in se i-ntibus, procul motis et penitus exclusis.
Ib.
p. 342 (a. 1494) : omnibus excepcionibus, appellacionibus, dilacionibus, dolum in se i-ntibus directe vel indirecte, procul motis et penitus exclusis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)