- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- Ha.
- A.
I.
propr.
nakład, koszt, wydatek;
sumptus, impensa, expensa.
Praec.
danina, podatek, opłata (na rzecz władcy lub pana feudalnego); vectigal, tributum (principi vel domino terrae solvendum)
KodPol I p. 35 (a. 1232) : nos ... solutiones et publicas expensas domino terre reddere parati sumus ... cenobium in nullo ex possessione ... dicte ville ducalibus i-iis obligatum profitentes.Occ. zysk, korzyść, dochód; fructus, proventus, reditus
*Somm. p. 924 (a. 1235) : mater nostra ... dedit nobis centum marcas ... ne possimus ei imputare, quod nostri marchionatus minueret i-a, sed utrique hoc accideret, quod utriusque commodis accederet.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
subi.
vel
obi.
c.
sq.
in
c.
abl.
:
Sandivogius de Czechel in DŁUG. Op. p. 175 (a. 1466) : legimus de tantis i-iis in assecutione talium graduationum et expensis (cf. Th. VII 1,543,60 ).Cf. IMPENSA I 1 IMPENSIO II 1 IMPENSUS.
II.
transl.
1.
ubique fere
c.
gen.
obi.
a.
nakład, świadczenie, okazywanie, udzielanie, dawanie; actus exhibendi, praestandi, datio, erogatio, oblatio
CodPom p. 581 (a. 1239) : peccata ... elemosinarum i-o ... redimere.
KodWp I p. 210 (a. 1245) : volentes ... meritis ... Sandivogii ... respondere graciis nostris, ut ceteri ... ad i-a virtutum provocentur etc.
Somm. p. 936 (a. 1310) : subditorum ... fidelitas pro servitiorum suorum i-iis ... mercedis fructum ... perciperet.Ita saepius.
Dicitur item
beneficiorum (
FormJ
p. 32
et
p. 45
;
CIOŁ. Lib. I
p. 42
)
;, dotis (
KodKWil
p. 727, a.
1507)
, hospitalitatis (
MPHII
p. 185,
saec. XIV)
, pietatis (
KodUJ I
p. 113,
a. 1416)
, remissionum (i. peccatorum
*DyplMog
p. 91, a.
1400
;
KodUJ III
p. 227, a.
1504)
.
Adduntur
adi.
,
v.
gr. amplum (
KodWp II
p. 514,
a. 1338)
, gratiosum, gratum (
FormJ
p. 45
;
KodUJ III
p. 227, a.
1504)
;, salutare (
KodKKr II
p. 357, a.
1411).
Cf.
IMPENSA II 1
a
IMPENSIO II 2
IMPENSUM II.
b.
strata, szkoda;
damnum,
iactura.
Per abundantiam dicitur
impendiorum
iactura :
ArSang III p. 83 (a. 1511) : cuius ... i-orum ... iacturam regia ... munificentia resarcire ... cuppientes.
2.
trud, wysiłek, mozół; opera, studium, labor, praec.
in
locut.
α.
supervacuis impendiis laborare (
MARTIN. OP. Marg. fol. d
4b
;
JAC. PAR. I
p. 350
;et saepius, cf.
Th.
VII 1,544,18
sq.
).
β.
facili impendio
łatwo, bez trudu;
i. q. facile, sine labore, opera
DŁUG. Hist. I p. 419(= II p. 185 ed. nov.) : David ... castris ambobus facili i-o potitus est.γ. sub uno sumptu et eodem impendio za jednym zachodem, jednocześnie; una eademque occasione, uno conatu, simul
Tom. XII p. 94 (a. 1530) : supplicarem pro eo ... sanctitati vestrae, ut sub uno sumptu et eodem i-o archiepiscopalis et coadjutoris confirmatio ... concederentur (cf. ib. infra una ... opera et i-o et archiepiscopalem et coadjutoris confirmationem concedere).Cf. IMPENSA II 1 b. Occ. meton. obszerne, wyczerpujące opracowanie, przedstawienie czegoś (słowami lub na piśmie), traktat, wykład; explicat
GŁOG. Alex. I fol. C IIIb : i-um est sermo longus sed vtilis.