General
Full Entry
More

IMBUO

Grammar
  • Formsimbuo, inbuo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -ui, -utuin
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. tinguere, inficere,
    • 2. maculare, polluere (saec. XV—XVI).
  • II. transl. instruere, exercere, docere. Occ. refl. zaprawiać się; exercendo discere, institui
  • III.
    • 1. recipere, amplecti
    • 2. instruere

Pełne hasło

IMBUO s. INBUO, -ere, -ui, -utuin
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B. et
  • L. (part.
  • perf.),
  • N. (imbutum
  • subst.)
I. propr.
1. nasycać, przepajać; tinguere, inficere, v. gr. pannos sordibus ( DŁUG. Op. p. 257 ) .
N. in imagine
spirituali unctione (regem coronandum: ArHist XI p. 180, saec. XV) , eloquentia (librum: DŁUG. Op. p. 3 ).
2. plamić, kalać; maculare, polluere (saec. XV—XVI).
II. transl. zaprawiać, ćwiczyć, uczyć; instruere, exercere, docere. Occ. refl. zaprawiać się; exercendo discere, institui
CulmUB p. 703 (a. 1526) : dum ... bellum gereremus, cum omni laude decertare se i-uit.
Constr.
a. sq. abl. , v. gr. consuetudine ( Inst. p. 112 ) , Polonico (Latino) idiomate (sermone) ( DŁUG. Hist. III p. 539 ; MIECH. Chr. p. 536 ) ;, dolis et fraudibus (syn. inescare: DŁUG. Hist. I p. 556= II p. 329 ed. nov.), artibus Ruthenorum ( id. Op. p. 43 ).
N.
sacramentis ecclesiasticis udzielać sakramentów św. ; i. q. administrare
KodMp II p. XLV (a. 1277) : ad quam ecclesiam commodius ... possunt ... venire nec non ecclesiasticis i-is sacramentis.
Cf. Th. VII 1,429,15 sq. b. sq. ad v. gr. ad sectam haereticorum( AKapSąd III p. 243, a. 1480) . c. sq. de:
DŁUG. Op. p. 175 (epistula Sandivogii de Czechel a. 1461) : patres ... adolescentulos de moribus i-erunt.
Cf. Th. VII 1,428,77 sq. d. sq. ex
*JAC. PAR. II p. 125 (saec. XV ex.ex) : ex ea doctrina theologiae et caeteris i-tus et impinguatus disciplinis scientiarum
e. sq. in c. abl.
CodVit p. 1020 (a. 1416) : qualiter Cruciferi nos in fide catholica vellent i-re.
ArPrawn I p. 351 (a. 1511) : in aetate legitima constituti et in morum gravitate litterarumque scientia i-ti.
Cf. Th. VII 1,428,79 sqq. f. sq. inf. g. sq. acc. c. inf.
SSrSil I p. 219 (saec. XV ex.) : ecce i-isti nos, Domine, non esse spem ponendam in homine.
Praec.
doctrina, litteris sim. kształcić; erudire.
Simili sensu
gymnasiis ( DŁUG. Op. p. 505 ) , scholasticis et puerilibus ( Lites II p. 249, a. 1412), item abs.
DŁUG. Op. p. 12 : quae bona pueri memoria eruditores ad puerum operosius i-ndum pertrahebat.
ADAM p. 326 : tu, Minerva duram Deucalionis prolem ... ita i-isti, ut ipsa ... reddita sit magno tuo et incredibili sapientiae munere immortalis.
Part. perf. wykształcony, mądry; eruditus, doctus
PommUrk IV p. 177 (a. 1305) : discretivus sensus i-torum tale compendium adinvenit, ut etc.
Occ. i. fere q. umacniać, utwierdzać; confirmare
SACR. Elucid. fol. b VIIb : Phocius magis i-uit Graecos in hoc errore et eos irritauit contra Latinos.
III. fungitur vice vocis
1. imbibendi: przyjmować, przyswajać; recipere, amplecti
*CodEp I 2, p. 324 (a. 1453) : ad ecclesiam veniens sacros ordines i-ui ... ad sacerdotium promotus.
Tom. XVI 1, p. 509 (a. 1534) : ex diuturno in regno nostro incolatu et mores et sermonem Polonum ... bene i-uit.
2. induendi: wyposażyć; instruere
MPH V p. 895 (saec. XVI in.in) : Fredericus cardinalis i-tus infula pontificali ... in die Nativitatis Domini primitias celebravit.
ADAM p. 320 : quum ... eo i-tus sim praeter alios status munere ... ut etc.
Cf. Th. VII 1,429,46.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)