- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
I.
1.
podobizna plastyczna, obraz, posąg; simulacrum, effigies
arte facta
(dicitur artificialis cf.
infra 81,15, iconica:
RachWaw
p. 191, a.
1532).
N.
glossam Pol.
RFil XXIII p. 276 (saec. XV med.med) : i-e «viobrasznosczą».
Distinguitur
a. depicta (in tabula:
MPH V
p. 635,
saec. XV med.med
; item tabula imaginum:
AKapSąd II
p. 559, a.
1447).
b.
sculpta
(
AKapSąd II
p. 820, a.
1521
et saepius;
insculpta in pariete :
DŁUG. Hist. III
p. 344,
item
sculpturae imago
ib.
p. 399
).
Indicatur materia,
v.
gr.
aurea (
MARTIN. OP. Chr.
p. 29
;
;item
deaurata in libro :
KOMOR.
p. 183
)
, ferrea, aera (
HistTart
p. 69
),
lapidea (
KOMOR.
p. 168
)
, marmorea
(
KodMp I
p. 9, a.
1206),
etiam
straminis (
StPPP V p. XXVII,
saec. XV).
Obiectum definitur
adi.
, v. gr.
humana (
NieznHer
p. 39, a.
1471)
, episcopalis (
DokKKr I
p. 237, a.
1398)
, pontificalis
(
ib.
p. 51, a.
1330)
, puerilis (
GALL
p. 58,
2)
,
item
gen.
,
v.
gr.
Crucifixi (passionis) Domini
krzyż, krucyfiks;
Christi crucifixi effigies
DokMp I p. 291 (a. 1399) : debet habere ... libertatem ... in silva ... a y-e Passionis Domini usque ad Ssyedliska.
AKapSąd II p. 58 (a. 1424) : iurans ad y-em Crucifixi.
StPPP VII p. 566 (a. 1499) : detulerunt eis ... iuramentum corporale poni faciendo manum supra y-em sacratissimam Domini nostri Ihesu Christi et Sua sacrosancta euangelia.Ita saepissime saec. XV—XVI. Simili sensu Divina :
AAlex p. 542 (a. 1506) : zaphirus pectoralis i-em Divinam in facie retinens.
N.
α.
znak na pieczęci lub monecie;
signum sigillo vel monetae impressum
DŁUG. Hist. II p. 304 (= IV p. 53 ed. nov.) : in quam ecclesiam Posnaniensem nonnulla iura ducalia de moneta iure suo et i-e fabricanda erant transfusa.
β.
znak herbowy; insigne
nobilium
MHer XIV p. 20 (a. 1564) : ex plebeo etiam genere natos ... saepe nobilium i-bus seu insignibus ornamus.
γ.
pl.
portrety
przodków; maiorum
effigies.
Praec.
meton. (znakomici) przodkowie; maiores (illustres,
saec. XV—XVI).
2.
(żywa) podobizna, odbicie; similitudo expressa.
Praec.
phil.
Dei
(de
homine :
MARTIN. OP. Marg. fol.
r 7a
;
WROCŁ. EpitConcl fol. n IVa,
;cf.
Th.
VII 1,411,44 sqq.),
virtutis superioris divinae
(de
anima :
GOST. Th. fol. b IVa),
item
divini esse
(
GŁOG. Phys. fol. A IIa
:
ipsa anima ...
immortalis divinique esse i-em in se habet).
Dicitur
naturalis (opp.
artificialis:
WROCŁ. EpitConcl fol. n
IVa),
item connaturalis (
ib. fol. n IVb,
cf.
).
N. syn.
ExPhys fol. f IIIb : forma ... dicitur paradigma, y-o vel ydea, secundum quod procedit ab exemplari suo, quod habet in causa prima.
3.
a.
odbicie w wodzie lub w lustrze; simulacrum aquae
vel speculi superficie radditum.
b.
echo;
vox
repercussa.
N. in
imagine
gloriae :
CodVit p. 1057 (a. 1417) : umbrellam mortalis illius glorie attingere, in qua resonat i-o glorie, que ... non est ... repudianda (alluditur ad Cic. Tusc. 3,3 ).
4.
zjawa, widziadło; visum
fallax, phantasma.
II.
1.
wyobrażenie, przedstawienie; species, quae menti obversatur.
N. in arte
mnemonica
DOBCZ. Ars fol. a IIIa : proceditur per figuras ideales, id est per idola seu i-es veras vel fictas.Occ. wyobraźnia; i. q. imaginatio
NIC. BŁ. Serm. III p. 68 : in i-e velociter currit homo et in ictu oculi pertransit omnia loca (cf. ib. supra mente omnia velociter percurrere possumus).Glossa Pol.
RFil XXIII p. 314 (saec. XV med.med) : «wyobraźność» i-o (cf. ib. p. 276, saec. XV med.).
2.
obraz jako figura retoryczna; inter sententiarum
colores, qui dicebantur,
enumeratur
StPPP X p. 48 (saec. XV in.) : sentenciarum colores sunt ... licentia ... similitudo, exemplum, y-o etc.Cf. Th. VII 1,410,4 sqq.
3.
pozór, pretekst;
simulatio, species (saec.
XVI).
III.
postać, kształt, wygląd;
habitus, species, forma,
v.
gr.
vivi hominis (
DŁUG. Op.
p. 39
)
,
litterarum (
DOBCZ. Ars fol. a VIb)
, coloris faciei (
IANIC.
p. 39, v. 97
:
coloris i-o candida),
item
pietatis
(e Verg. Aen. 6,405
VAdAnt
p. 9,1)
.
Occ.
i. fere q. wzór; exemplar
DŁUG. Op. p. 515 : ex quorum magnorum magistratuum notitia vide licet et i-bus et casibus et absterremur a vitiis et ad edendum praeclara facinora informamur.
CALLIM. Hist. p. 14,9 : sanctitatis specimen vereque religiosorum pontificum i-o.
IV.
podobieństwo;
similitudo.
N.
locut.
ad imaginem
alicuius rei referri
być podobnym, przypominać; similem
esse
KomKadł p. 27 : qui semper assistunt principi, lateribus assimilantur, quaestores vero et comites rerum privatarum ad ventris et intestinorum referuntur imaginem, pedibus vero ... agricolae cooptantur.
V.
singulare: oblicze, twarz;
facies
(cf.
Słownik Staropolski V
346
s.
v.
oblicze
3)
STAN. OP. p. 861 : cecos filios habentes y-es deformatas.