General
Full Entry
More

HORTULANIA

Grammar
  • Formshortulania, orthul, ortil, ortul
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. + a. v. censualis cmethonalis deserta Paczynowszka Proczowska Sbronyczszka b. in fundus, quo rustici domus nec non aedificia ad rem domesticam spectantia continentur
    • α.
    • β.
    • γ.
  • II. agri modus (nonnumquam i. fere q. mansus seu laneus)

Pełne hasło

HORTULANIA, -ae f. scr. orthul-,ortil-,ortul- (hortulanus)
  • B.
I. obejście, zagroda; fundus, quo rustici domus nec non aedificia ad rem domesticam spectantia continentur
DokMp I p. 154 (a. 1366) : damus ... Iacobo ... villam ... super agros, prata et campos ... et h-am cum pascuis.
StPPP VIII p. 957 (a. 1400) : tres kmetones, unam tabernam et tres o-as in Vadow ... Dobconi ... obligauit tenendum.
Ib. II p. 129 (a. 1402) : domum et curiam cum agris curie omnibus et gagijs et cum o-a et taberna deserta.
Ib. p. 414 (a. 1436) : o-am, ubi Gregorius ortulanus residet, cum orto et pomorio ad ipsum ortum pertinente ... cessit.
Ita vulgo usque ad saec. XVI ex. Glossae Pol.
StPPP VIII p. 738 (a. 1399) : o-am ... vendidit... wlgariter «zagroda».
Ib. II p. 444 (a. 1438) : castrum ... cum villa ... thabernis et o-ijs alias «zagrodamy».
AGZ XIX p. 354 (a. 1482) : tenet... ortum seu o-am alias «zagrodo».
Ita saepius. Additur a. adi. , v. gr. censualis ( DŁUG. LibBen II p. 122 ), cmethonalis ( ib. ), deserta ( AGZ XVI p. 324, a. 1501 ; StPPP XII p. 437, a. 1508) ; item adi. loci, v. gr. Paczynowszka ( AGZ XVI p. 301, a. 1500) , Proczowska ( KsgSądWar p. 62, a. 1520) , Sbronyczszka ( ArLit VII p. 316, a. 1513) . b. in c. abl.
KodPol III p. 456 (a. 1485) : pro o-a in Sczepanovicze.
Locut. potiores
α. hortulania cedit alicui ( AGZ XVI p. 301, a. 1500 ; ArLit VII p. 316, a. 1513).
β. hortulaniam construere ( DokMp II p. 291, a. 1439) , facere ( ib. p. 382 , a. 1441) ; item cedere alicui ( supra 1 ), obligare ( supra 817,51 et StPPP II p. 660, a. 1460) , tenere ( supra 6 ), vendere ( StPPP VIII p. 738, a. 1399 ; DokSZKr p. 214, a. 1444 et saepius).
γ. in hortulaniis residere ( DŁUG. LibBen II p. 123 ) . Cf. HORTULANA I HORTULANARIA HORTULANIUM HORTULANEUS II HORTULANUS II 2 HORTUS II 1.
II. miara gruntu (niekiedy tyle co łan); agri modus (nonnumquam i. fere q. mansus seu laneus)
DŁUG. LibBen I p. 395 : in qua villa sunt quatuor lanei cmethonales, qui h-ae appellantur, de quibus perceptio decimae manipularis diversificatur.
Ib. II p. 121 : in qua villa sunt sex h-ae cmethonales, qui non dicuntur lanei, sed h-ae, de quibus solvitur et conducitur decima manipularis et non canapalis.
Cf. HORTUS II 1.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)