General
Full Entry
More

HIEMALIS

Grammar
  • Formshiemalis, hiemmalis, hyeamalis, hyemnialis, gemalis, giemalis, gyeamalis, iemalis, iemmalis, ijemalis, jemalis, yeamalis, yemalis, yemmalis, ygemalis, ymalis, hiemale, hiemalia
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -e -is, -ium
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I.
    • 1. de anni tempore.
    • 2. + captione piscium, lana, sagena, stuba, tunica
  • II.
    • 1. + aestivalis, vernalis) acervus annona conseminatio fruges frumentum segetes seminatio siligo tria capecia siliginis ijemalis; triticum de frumento, semine sim.: autumno satus (opp.
    • 2. + ager in quo autumnali tempore seminatur
    • 3. + decima quae frumento ante hiemem sato solvebatur

Pełne hasło

HIEMALIS, -e scr. hiemmalis,,hyeamalis,,hyemnialis,,gemalis,,giemalis,,gyeamalis,,iemalis,,iemmalis,,ijemalis,,jemalis,,yeamalis,,yemalis,,yemmalis,,ygemalis,,ymalis
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • L.
I. zimowy, hibernus, brumalis.
1. o porze roku; de anni tempore.
N. locut.
oriens hiemalis południowy wschód; directio inter ortum et meridiem spectans
HistTart p. 63 : direxit ... alterum exercitum ... contra Maiorem Indiam ad orientem hyemalem.
2. de variis rebus, quae eodem tempore fiunt vel adhibentur (v. gr. captione piscium, lana, sagena, stuba, tunica sim.).
II.
1. o zbożu: ozimy; de frumento, semine sim.: autumno satus (opp. aestivalis, vernalis)
KodMp I p. 8 (a. 1192) : accepit ... quinquaginta modios ... ad hyemalia sata.
CodSil(M) II p. 180 (a. 1217) : semina vero yemalia et estivalia.
Ita vulgo. Eodem sensu dicitur acervus ( StPPP II p. 573, a. 1448 : quatuor aceruos yemales, alias «oszymyny») , annona (
KodMp I p. 180, a. 1315 : mensuram iemalis annone ... seminare)
, conseminatio (
DokMp I p. 85, a. 1351 : arare ... pro hiemali conseminatione)
, fruges (
ArPrawn V p. 161, saec. XV : usque ad congregationem omnium frugum hyemalium)
, frumentum (
StPPP VIII p. 30, a. 1381 : pro frumento yemali;
ita vulgo), segetes (
ArPrawn X p. 365, a. 1412 : exceptis segetibus ijemalibus;
ita saepius), seminatio (
RachJag p. 8, a. 1388 : seminacio iemmalis;
ita saepius), siligo ( TPaw IV p. 220, a. 1410 ; tria capecia siliginis ijemalis; ita saepius), triticum ( AGZ XV p. 529, a. 1483 : triturastis quinque stirtas tritici hyemalis; ita saepius).
Item n. pro subst.
hiemale,, -is, sed saepius pl. hiemalia,, -ium ozimina; frumentum ante hiemem seminatum
KodMp II p. 229 (a. 1313) : villani ... arabunt ... in octobre pro hiemalibus seminandis.
KodKKr I p. 172 (a. 1325) : quatuor choros siliginis ... super hyemalia et quatuor choros auene siue ordei super estiualia ... seminare.
StPPP VIII p. 88 (a. 1383) : pro mille capeciis estiualis pariter et giemalis.
Ita vulgo. Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 295 (a. 1399) : partem hyemalis, scilicet «oszimino».
ArHist III p. 337 (a. 1427) : frumenta hyemalia alias «ozymyna».
ZabDziej I p. 80 (a. 1467) : yemalibus alias «oszymyną».
Opp.
aestivalis ( et vulgo) , annona ( APozn I p. 165, a. 1450) , autumnalis ( KodPol I p. 238, a. 1372) , vernalis ( KsgCzer p. 122, a. 1407 et saepius).
2. ager pole pod oziminę; in quo autumnali tempore seminatur
StPPP VIII p. 534 (a. 1398) : visio ... pro aracione yemalis agri et seminacione estiualis seminis.
Ib. II p. 440 (a. 1438) : totos agros estiuales alias «jarne» ... Iacobus pro se reseruare debebit ... Stanislaus totos agros yemales wlgariter «ugorne» ... pro se seminare potens erit.
Ita saepius.
3. decima dziesięcina składana w oziminie; quae frumento ante hiemem sato solvebatur
AKapSąd III p. 221 (a. 1423) : pro decima mani, pulari estivali et yemali anni currentis.
ArHist V p. 181 (a. 1446) : decimas suas yemales alias «ozyminy».
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)