- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- L.
I.
zimowy, hibernus, brumalis.
1.
o porze roku; de
anni
tempore.
N.
locut.
oriens hiemalis
południowy wschód; directio inter ortum et meridiem
spectans
HistTart p. 63 : direxit ... alterum exercitum ... contra Maiorem Indiam ad orientem hyemalem.
2.
de variis rebus, quae eodem tempore fiunt vel
adhibentur (v.
gr.
captione piscium, lana, sagena, stuba, tunica
sim.).
II.
1.
o zbożu: ozimy; de
frumento, semine
sim.: autumno satus (opp.
aestivalis,
vernalis)
KodMp I p. 8 (a. 1192) : accepit ... quinquaginta modios ... ad hyemalia sata.
CodSil(M) II p. 180 (a. 1217) : semina vero yemalia et estivalia.Ita vulgo. Eodem sensu dicitur acervus ( StPPP II p. 573, a. 1448 : quatuor aceruos yemales, alias «oszymyny») , annona (
KodMp I p. 180, a. 1315 : mensuram iemalis annone ... seminare), conseminatio (
DokMp I p. 85, a. 1351 : arare ... pro hiemali conseminatione), fruges (
ArPrawn V p. 161, saec. XV : usque ad congregationem omnium frugum hyemalium), frumentum (
StPPP VIII p. 30, a. 1381 : pro frumento yemali;ita vulgo), segetes (
ArPrawn X p. 365, a. 1412 : exceptis segetibus ijemalibus;ita saepius), seminatio (
RachJag p. 8, a. 1388 : seminacio iemmalis;ita saepius), siligo ( TPaw IV p. 220, a. 1410 ; tria capecia siliginis ijemalis; ita saepius), triticum ( AGZ XV p. 529, a. 1483 : triturastis quinque stirtas tritici hyemalis; ita saepius).
Item n.
pro subst.
hiemale,,
-is,
sed saepius
pl.
hiemalia,,
-ium
ozimina; frumentum
ante hiemem
seminatum
KodMp II p. 229 (a. 1313) : villani ... arabunt ... in octobre pro hiemalibus seminandis.
KodKKr I p. 172 (a. 1325) : quatuor choros siliginis ... super hyemalia et quatuor choros auene siue ordei super estiualia ... seminare.
StPPP VIII p. 88 (a. 1383) : pro mille capeciis estiualis pariter et giemalis.Ita vulgo. Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 295 (a. 1399) : partem hyemalis, scilicet «oszimino».
ArHist III p. 337 (a. 1427) : frumenta hyemalia alias «ozymyna».
ZabDziej I p. 80 (a. 1467) : yemalibus alias «oszymyną».
Opp.
aestivalis (
et vulgo)
, annona (
APozn I
p. 165, a.
1450)
, autumnalis (
KodPol I
p. 238, a.
1372)
, vernalis (
KsgCzer
p. 122, a.
1407
et saepius).
2.
ager
pole pod oziminę; in quo autumnali tempore
seminatur
StPPP VIII p. 534 (a. 1398) : visio ... pro aracione yemalis agri et seminacione estiualis seminis.
Ib. II p. 440 (a. 1438) : totos agros estiuales alias «jarne» ... Iacobus pro se reseruare debebit ... Stanislaus totos agros yemales wlgariter «ugorne» ... pro se seminare potens erit.Ita saepius.
3.
decima
dziesięcina składana w oziminie; quae frumento
ante hiemem sato solvebatur
AKapSąd III p. 221 (a. 1423) : pro decima mani, pulari estivali et yemali anni currentis.
ArHist V p. 181 (a. 1446) : decimas suas yemales alias «ozyminy».Ita saepius.