General
Full Entry
More

FUNERALIS

Grammar
  • Formsfuneralis, funeralia
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -e -ium
  • Part of Speechadjectivenoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
  • II.
    • 1. res quae ad funus celebrandum pertinent
    • 2. funerarium
    • 3. funebria, funus
    • 4. + N. vigiliarum sacra sollemnia, quae ad alicuius obitum memoriam celebrandam quovis anno vertente fiunt
    • 5. hereditas

Pełne hasło

FUNERALIS, -e
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • Dc.
  • L.
  • K.
I. adi. pogrzebowy, dotyczący pogrzebu, żałobny funebris, qui ad funus spectat
DŁUG. Op. p. 234 : Cunegundis in universos fato absumptos, quibus sumptus f-es deerant ... propensiori liberalitate usa.
Ztschr. II p. 250 (a. 1493) : duas marcas pro lapidibus f-bus.
Ita saepius, v. gr. cappa ( ARect I p. 736, a. 1530) , cerimoniae ( AAlex p. 2, a. 1501) , pompa ( AKap Sąd II p. 388, a. 1531) .
II. abs. loco subst. funeralia,, -ium n.
1. akcesoria pogrzebowe; res quae ad funus celebrandum pertinent
AKapSąd II p. 45 (a. 1419) : domina ... equum cum indumento bellicoso circa corpus testatoris racione f-ium eorum per totam missam stare fecisset.
StCrac p. 33 (a. 1467) : candelae et f-ia decentia, si quae erunt necessaria ... comparentur.
2. opłata za pogrzeb; funerarium
KodWp V p. 41 (a. 1403) : decimas, redditus ... f-ia, census et obuenciones intuitu vicariarum suarum ... diuidantur.
DŁUG. LibBen I p. 615 : habent vicarii ... omnes ... obventiones, quaecumque ... de ecclesia ... proveniunt ... item morticinia ... sive f-ia, quae in funereis exequiis ponuntur.
Ita saepius saec. XV—XVI.
3. uroczystości pogrzebowe, pogrzeb; funebria, funus
DŁUG. Hist. I p. 87(= I p. 146 ed. nov.) : fratres corpus fratris ... honesto loco condunt et honore debito f-bus suis iusta peragunt.
AKapSąd II p. 878 (a. 1480) : quando mittere debueram pro panno ad solennisandum f-ia.
Inde
i. q. śmierć; mors
AGZ XII p. 19 (a. 1437) : Anna relicta ... post obitum mariti sui ... cuius aduc f-ia deplangit etc.
4. nabożeństwo żałobne zwł. w rocznicę czyjejś śmierci lub pogrzebu; sacra sollemnia, quae ad alicuius obitum memoriam celebrandam quovis anno vertente fiunt
KodKKr II p. 285 (a. 1403) : post decessum ... nostrum annis singulis semel in anno pro anniuersarijs seu f-bus nostris vigilias cum una missa pro animabus ... cantare debebunt (cf. KodMp IV p. 86, a. 1403)
.
ArPrawn V p. 462 (saec. XV ex.ex) : ordinamus, quod frumenta ... derelicta ... f-bus vel anniversario singulis annis celebrando pro anima defuncti convertantur.
N. vigiliarum :
ArHist X p. 329 (a. 1512) : vicarii divident ... singulis quartalibus ... offertoria, f-ia vigiliarum et quecunque accidentia.
Cf. ANNIVERSARIUM I545,21 sq.
5. spuścizna, spadek, scheda; hereditas
StPPP II p. 448 (a. 1439) : que bona eam concernebant racione f-ium alias «pusczinij» post Nicolaum fratrem.
ArHist VI p. 121 (a. 1495) : inventarium spoliorum et f-ium olim ... ducis Mazovie ... vita functi, que ecclesie Plocensi obvenerunt.
Ad rem cf. Słownik Staropolski s. v. puścina.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)