- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
I.
concr.
1.
podstawa, podwalina, fundament; ima atque firmissima
pars (praec. rerum
constructarum), qua cetera
nituntur, basis, fultura.
Glossae
Pol.
RFil XXIII p. 276 (a. 1436) : f-um «podloga».
Ib. p. 278 : f-um «zaloga».
AKapSąd I p. 203 (a. 1513) : sub aggere ... tria f-a, alias «zamky», per totum laborem eiciet.
ArPrawn VI p. 58 (a. 1527) : pinus pro f-is, alias «na podeschwy».
GLcerv p. 572 : f-um «grunt, fundament».
N.
α.
sensu latius
transl.
dicitur de
fundamentis piscinae :
AKapSąd III p. 345 (a. 1525) : f-a piscine eiusdem, hoc est aggerem, in plebani prato locavimus.
β.
de insignis gentilicii parte inferiori
DŁUG. Clen. p. 70 : Boszezdarz: quatuor lilia alba, unum videlicet in summitate, aliud in base sive f-o ... clipei depicta.
2.
tło; color, qui
est quasi fundus picturae
CracArt I p. 105 (a. 1439) : casulam de xamito nigro in viridi f-o cum rubeis et albis floribus intra nigra rosarum folia.
SSrSil II p. 239 (a. 1476) : de veluto ... alia cappa brunatico sive fusco, super glauco f-o.
Ib. I p. 327 (a. 1482) : casulam albam de zameto elevato aureum habens f-um.Cf. FUNDUS I 2 b.
3.
singulare: grunt, ziemia;
fundus, terra
*CodSil X p. 81 (a. 1317) : aquarum decursus ... etiamsi per eorum rusticorum f-a fluere videntur.
II.
abstr.
1.
podstawa, zasada, podwalina, (nieraz tyle co) początek,
źródło; pars firmissima, principium, fultura,
basis, id cui cetera innituntur, nonnumquam fere i. q. origo, initium.
Saepius dicitur de
Christo Ecclesiae fundamento (e
Vlg.
I Cor. 3,11
AConst
p. 165, a.
1285
;
StSyn III
p. 3
et passim).
N.
locut.
α.
apostolorum et prophetarum
podwaliny
wiary chrześcijańskiej; fidei
Christianae principia
VAd p. 217 : uir ... sanctus f-um apostolorum et prophanorum (sic ) ibi stabilire cupiens ... archiepiscopum ... constituit (alluditur ad Vlg. Eph. 2,20 ).
β.
testium et scripturarum
(formula in arengis diplomatum obvia)
CodVit p. 454 (a. 1419) : convenit actus hominum ... solidis scripturarum et testium f-is commendare.Cf. etiam PP II p. 147 (a. 1452) ; ZabDziej IV 2 , p. 32 (a. 1470) et saepius.
γ. amicitiae (
Tom. I
p. 41, a.
1509)
, doctrinarum (
KodUJ I
p. 29,
a. 1400)
, privilegiorum (
DokSul
p. 319, a.
1222)
.
2.
phil.
podstawa, podłoże; basis, principium
MatFil IV p. 61 (saec. XIV) : si ergo esse est prima rerum creatarum, tunc praecedit omnia alia et erit f-um ad alia.
GŁOG. Porph. fol. p IIIa : f-um relationis est ratio, qua ipsa relatio est in ipso subiecto.Ita vulgo.
Constr.
sq. gen.
vel
ad
(ut supra).
III.
Locut.
adv. (ad
I et II)
1.
a fundamento (-is)
od podstaw, od fundamentów, gruntownie, z gruntu,
zupełnie; ab ima parte, a primordiis, funditus.
Simili sensu
ex fundamento
*Tom. XII p. 220 (a. 1530) : ad quem terminum vult imperator omnino ex f-o fieri certior eqs.
2.
pro fundamento
na początek;
primum
KrMU p. 116,52 (a. fere 1434): primo pro f-o dominus licenciatus et doctorandus leget capitulum «Quicumque».