- F.
- Th.
- Dc.
- L.
- A.
- H.
*PommUrk VI p. 368 (a. 1286) : molendinum ... fovetur et tegetur.]
I.
propr.
A.
1.
tulić, piastować;
amplecti, ad pectus pressare.
N.
mieścić w sobie, ogarniać;
complecti
IO. VISL. p. 192, v. 213 : vulnera ferrum omne f-ent.
2.
pokrzepiać, karmić;
cibo reficere
DŁUG. Op. p. 155 : parentes eum non aliter f-re poterant, nisi quod tenuissimo ... sorbicillo ipsius labia perfundebant.
3.
ova
wysiadywać;
excubare.
N.
glossam
Pol.
RFil XXV p. 139 (saec. XV ex.ex) : ova aliena ... f-et «wyląze».
Ib. p. 129 (saec. XV ex.ex) : strucio solo aspectu f-et «wylyąga» owa.
4.
ignem
podtrzymywać, podsycać; alere,
asservare
MPH III p. 731 (a. 1496) : consulibus iniunctum est, ut in ecclesia ... ante Sacramentum perpetuum lumen f-erent.Cf. Th. VI 1221,17 sq.
5.
vulnus
leczyć, pielęgnować;
curare,
mederi.
Constr.
sq.
abl.
B.
1.
hodować, chować (zwierzęta domowe); alere,
v.
gr. oves (
KodWp III
p. 533, a.
1383
et passim), pecora (
PP II
p. 98, a.
1450
et vulgo),
porcos (
ArPrawn V
p. 470, saec.
XV ex.ex)
sim.
N. glossam
Pol
RFil XXII p. 16 (saec. XV ex.ex) : f-et «cąble».
2.
przygarniać, otaczać opieką, utrzymywać, wychowywać; nutrire, servare, educare, saepius addito apud (circa) se.
N.
glossam Pol.
TPaw III p. 451 (a. 1399) : iuro, quod nunquam aliquem furem f-vit, «ne przechowawal».
N. constr.
a.
sq.
de :
StPPP XII p. 213 (a. 1544) : Johannes ... f-bat ... Urbanum de ... vacca.b. sq. in c. abl. , v. gr. in debita castigatione ( CorpJP III p. 449, a. 1519) , in unitate pacis et amoris ( KrMU p. 54,5, a. 1407) . c. sq. pro :
DŁUG. Hist. II p. 504 (=IV p. 261 ed. nov.): Pomeraniae dux ... vixerat ... incontinenter et ludibrice f-ndo pro concubina ... sanctimonialem.Pass. przebywać gdzieś, mieszkać; morari
DŁUG. LibBen III p. 2 : in quo hospitali ... nonnulli milites in defensionem ... terrae sanctae f-bantur.
AKapSąd II p. 842 (a. 1525) : testis ... non habet bona divisa a bonis maternis, sed in domo matris f-etur.
3.
dbać, wspierać, zaopatrywać; iuvare, subornare
(aliqua re).
Additur
abl. vel
in
c.
abl.
,
v.
gr.
(in) victu et amictu (
StPPP VIII
p. 764,
a. 1399
;
APozn II
p. 20, a.
1482
et passim),
vestibus et expensis
(
APozn I
p. 394, a.
1465
et saepius: etiam
in expensis et pane:
CracArt I
p. 103, a.
1439)
, antidotis (vulneratum :
DŁUG.
Hist. IV
p. 100
;
;item
abstr.
,
v.
gr.
consilio et auxilio (
MARTIN. OP. Marg. fol. o 3b
et saepius),
munificentia, comitate et hospitalitate (
WAPOW. Chr.
p. 133
)
, vinculo dilectionis (
CodVit
p. 483,
a. 1420) ,
lecturis et informationibus (studentes:
KodUJ I
p. 29, a.
1400)
, in artificio (syn. edocere, informare:
APozn II
p. 154, a.
1485).
4.
przesiadywać, przebywać gdzieś; sedem
tenere, commorari, versari
(constr.
sq.
acc. ).
N.
locut.
α.
radices
zapuścić korzenie;
i. q. agere
JAC. PAR. I p. 245 : scisma pestiferum, quod ingentes dudum radices f-erat.
β.
larem (aliquo loco)
przebywać stale;
sedem habere, habitare
Tom. II p. 87 (a. 1512) : secundum leges seculi pretor eligendus est, ubi larem f-et.
II.
transl.
1.
popierać, bronić, chronić; protegere, tueri, defendere (praec.
iur. )
KodMaz(K) p. 310 (a. 1230) : fratres promiserunt ... omnem iuris dictionem episcopi ... contra omnem hominem ... tanquam propria bona f-re pro toto posse suo ac defensare.
PommUrk II p. 183 (a. 1267) : nos ... audita super hoc querimonia ... fratrum et cognito, quod iustam f-rent causam, restituimus villam monasterio.
Lites III p. 152 (a. 1413) : non astringit se ad superfluam probationem, sed solum ad ea, que pro suo iure f-ndo (ed. fovenda) sufficere videbantur.
N.
causam
alicuius
bronić czyjejś sprawy w sądzie;
i. q. dicere,
orare
KodMp III p. 152 (a. 1362) : Andreas ... causam ... filiastri sui ventilauit seu f-uit tanquam ipse propria in persona.
StPPP VIII p. 254 (a. 1388) : Nicolaus ... f-uit causam relicte Pacosy ... cum procuratoris regali contra Petrum ... pro fideiussoria.Ita saepius saec. XIV—XVI.
2.
a.
(in bonam partem)
zachowywać,
przestrzegać; colere, servare,
v.
gr. amicitiam
et caritatem (syn.
tueri:
CodEp I 1,
p. 105,
a. 1438)
, iustitiam (
DŁUG. Hist. IV
p. 223
et saepius),
pacem (syn. facere:
Lites I
p. 450,
a. 1335)
, statuta (
CulmUB
p. 556, a.
1476)
, robur firmitatis
(de eis, quae iure peraguntur
Ztschr. XIV
p. 169, a.
1296).
b.
(in malam partem) dopuszczać się, popełniać;
committere,
v.
gr. crimen (publice:
MARTIN. OP. Marg. fol. d 4a)
, errores (
ConcPol VI
p. 242, a.
1398)
, bestiales abusus (
DŁUG. Op.
p. 66
).
N.
bellum
i. q. movere
ChrPP p. 514 : Boleslaus f-vit (v. l. movit) gwerras contra Conradum ducem.
3.
podsycać,
żywić; alere,
v.
gr. dissidium (
RHist III
p. 316, a.
1510)
, odium (
Tom. II
p. 201, a.
1513)
.
N.
cor
zagrzewać;
incitare
ListMił p. 48 : quia sic spiritus nutritur, cor f-etur et bona spes me retinet semiuiuum.
4.
singulare:
refl. zachowywać się; se gerere (
Pol.
zachowywać się
ad verbum expressum esse
videtur)
CracArt II p. 456 (a. 1547) : quod se immoderate f-ret.
III.
(fungitur vice verbi favendi)
1.
sprzyjać;
propitium esse
RFil XVI p. 336 (a. 1434) : quorum tibi fata f-re.
2.
użyczać, zezwalać;
permittere
LhnUrk I p. 160 (a. 1342) : marchioni Moravie domino nostro ... indulgemus presentibus et f-emus ... ut ipse oppidum nostrum ... cum territorio ... obligatum redimat.Cf. FAVEO I 2 a.