- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
RachWaw p. 430 (a. 1565) : aquam de nova lapidea fonte.]
N.
etymologiam m.
ae.
GŁOG. Alex. I fol. n Ib : fons est origo nascentis aque et dicitur quasi fundens aquam vel fouens riuulos ex se fluentes (cf. ib. fol. J VIb).
I.
A.
propr. źródło,
zdrój; caput rivi.
Glossae
Pol.
ArLit III p. 108 (saec. XV med.med) : f-s «zrodlo».
GLcerv p. 568 : f-s ,,zrzodło, krynica”.
Praec.
1.
salis
źródło solne; aquae
salsae caput, aqua salsa
DyplMog p. 2 (a. 1222) : f-em salis ... fratribus assignamus perpetuo possidendum.
KodMp II p. 79 (a. 1248) : si aliquando in prefato loco de Bochnia f-s salis minoratus fuerit, claustrum ... porcionem equalem cum sale comitis Michaelis ... percipiat.Ita saepius. Glossa Pol.
AGZ XIII p. 360 (a. 1461) : villam ... cum zuppa seu fenestra salis et cum utilitatibus, que pro cedunt de dicto f-e salis, alias «sz okna».
2.
studnia;
puteus
KodMp III p. 15 (a. 1335) : scultetus tenetur fodere duos f-es et sui kmetones unum.
Ib. p. 115 (a. 1358) : f-s ... dictus «Mlosowa studnia».Ita vulgo. Glossae Pol.
GLb p. 42 : f-s «studnycza» ... f-s fistularius «studnya rvrna».
Syn.
puteus (
Podol.
p. 16
).
Distinguitur
canalis (
PomnLw II
p. 19, a.
1405
;
GLb
p. 42
)
, catenatus
(
KsgŁawKr
p. 18, a.
1367).
3.
ustęp; latrina
APozn III p. 79 (a. 1504) : occasione f-is seu secreti retro in domo ... facti.
B.
meton.
1.
woda;
aqua.
2.
potok; rivus
(dicitur
v.
gr. de fonte lacrimarum sim.).
3.
eccl.
a.
sacer, (sacri) baptismatis, baptismalis
sim.
woda chrzcielna;
aqua baptismatis; tantummodo in iuncturis
α.
aliquem de (sacro) fonte (baptismatis) elevare, levare, suscipere
(
KADŁUB.
p. 107
;
AKapSąd II
p. 595,
a. 1470
; et saepius),
ochrzcić;
baptisare.
Simili sensu
ex fonte suscipere (
MPH III
p. 744,
saec. XVI).
β.
fontem exercere
mieć prawo udzielania chrztu (o
kościele); de ecclesia in qua homines baptizantur
DŁUG. LibBen III p. 59 : monasterium ... parochialem tenet et exercet f-em atque curam.
γ.
in fontem rebaptisare
ochrzcić ponownie wodą z chrzcielnicy;
aqua baptismatis iterum
baptisare
ArHist V p. 366 (a. 1415) : si sacerdos ... invenerit formam debitam fuisse servatam a laico ... in f-em non rebaptiset, sed solum eum ungat ... erismate.
b.
baptismalis
et
abs.
chrzcielnica;
pelvis ornatior, qua aqua
baptismalis servatur, baptisterium
Lites II p. 282 (a. 1413) : ecclesiam ... effregerunt et baptisterium seu f-em baptismalem accedentes, caldar ex eodem cupreum, in qua (sic ) aqua baptismalis consecrata servabatur, receperunt.
StPPP V p. XVI (a. 1420) : f-em baptismalem, erisma ... sub seris ... semper habeant ... caldareque aereum vel plumbeum in f-e baptismali ... habeant comparatum propter stillicidium, quod fit de f-bus ligneis.Ita saepius. Glossa Pol.
GLb p. 42 : f-s baptismalis, «crzesnycza».
c.
cereus fontis
paschał;
i. q. paschalis
AKapSąd III p. 328 (a. 1533) : cereum f-is alias paschalem.
II.
transl. et
meton. źródło, początek, pochodzenie, przyczyna; origo,
caput, causa.