General
Full Entry
More

FASTIGIUM

Grammar
  • Formsfastigium
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ii
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. summitas, pars summa
      • a. + aedificii.
      • b. + soli polus
    • 2. pinna, qua aedificii culmen ornatur
  • II. transl. pl.
    • 1. altitudo summa.
    • 2. dignitas, auctoritas, potentia.
      • α.
      • β.
      • γ.
    • 3. caput, summa (saec. XVI).

Pełne hasło

FASTIGIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
I. propr.
1. górna część; summitas, pars summa
a. aedificii. Glossa Pol.
CracArt II p. 283 (a. 1533) : locus in f-o alias «na .strichu».
b. soli biegun; polus
CantMAe I nr 12, v. 6a (saec. XIV) : soli f-o Polonica (ed. -ci) concio iam concinat cum tripudio.
2. iglica (jako element dekoracyjny); pinna, qua aedificii culmen ornatur
RachBon I p. 53 : ab expolitione f-orum cupreorum ... quae sunt imposita supra globos in culminibus tectorum ... quae ... f-a in 18 particulas erant divisa.
II. transl. (sg. et pl. promiscue occurrunt)
1. najwyższy stopień, szczyt, wyżyny; altitudo summa. Glossa Pol.
GLb p. 40 : f-um ... «visokoscz» altitudo.
Dicitur
divinae contemplationis ( VAdAnt p. 31 , cf. Th. VI 323,52), pietatis ( DŁUG. Op. p. 15 , cf. Th. VI 323,45) item in malam partem cupiditatis ( KodKKr II p. 61, a. 1376) , fastus ( NIC. POL. p. 66, v. 364 ).
2. wysoka godność, dostojeń stwo, władza, znaczenie; dignitas, auctoritas, potentia.
Praec.
regni, regiae dignitatis sim.(( ArHist XI p. 148, saec. XIII ; KodKrak p. 36, a. 1398 ;et vulgo; simili sensu per abundantiam regalis culminis: Tom. I p. 41, a. 1509) , apostolicum (i. papae DŁUG. Op. p. 341 ) , praesulis ( CantMAe I nr 4, v. 2b), item magisterii ( ChrOl p. 365 ).
Iuncturae verbales
α. fastigium (regiae dignitatis) consurgit ( AGZ III p. 18, a. 1358) .
β. fastigia (v. gr. regalis coronae cett.) comprehendere ( DŁUG. Hist. IV p. 401 ) , conscendere ( ChrOl p. 365 ).
Simili sensu
ad fastigia ire ( CRIC. p. 74, v. 325 ), se promovere ( Concl. p. 90, a. 1496).
γ. aliquem ad (in) regale sim. fastigium evehere (saec. XV-XVI; item honorum fastigiis: CorpJP II I p. 542, a. 1519) .
Simili sensu
regni, honorum sim. fastigio (-iis) ornare ( Tom. III p. 227, a. 1514) , sublimare ( ArPrawn V p. 87, a. 1447), item fastigio pollere ( ArPrawn VI p. 76, a. 1530).
3. rzecz najważniejsza; caput, summa (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)