- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
- O.
I.
(propr.
et in imagine)
1.
gnieść, przygniatać, przyciskać, przytłaczać; opprimere, comprimere,
deprimere.
N.
torum
leżeć; in toro iacere
(saec. XVI).
2.
ściskać, zbijać, stłaczać; comprimere, condensare, conglomerare (homines et res).
II.
transl.
1.
przygniatać, uciskać, nękać, gnębić, dręczyć;
opprimere, gravare, affligere, onerare.
Saepius addito
abl.
,
v.
gr. aegritudine, afflictione, dolore, infirmitate, morbo; angustia, defectu,
inopia, paupertate, penuria,
sim.
2.
opanowywać, ogarniać; occupare, amplecti,
v.
gr. formidine, somno, somnolentia, tenebris, sim.
3.
trzymać coś, dotykać; attingere,
tenere.
4.
powstrzymywać, ukrócać, powściągać; cohibere, arcere,
compescere, reprimere;
praec.
gradum, gressum
stanąć, zatrzymać się;
consistere.
5.
karać; punire
DokKujMaz p. 140 (a. 1349) : sculteto ... iudicandi, condempnandi et p-ndi ... damus plenam facultatem.
HESSE Matth. IV p. 146 : gesta aut sunt bona aut sunt mala ... si mala, laudatur Dei iustitia p-ns vel misericordia liberans.
StKapWł p. 9 (a. 1500) : sub poena carentiae refectionum cotidianarum vel poena simili p-ndus.
Constr.
ad I -
II:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
DŁUG. Hist. IV p. 366 : p-sus erat vir viro equusque equo.c. sq. abl. d. sq. ab :
ZabDziej II p. 275 (a. 1485) : corulo eum ... a se p-sit.e. sq. ad :
DŁUG. Op. p. 179 : nivibus ... ad genua p-ntibus.
AKapSąd III p. 43 (a. 1476) : ipsum ... p-sit ad columnam.f. sq. in c. acc. g. sq. in c. abl. h. sq. per. i. sq. retro:
DokListPł II p. 124 (a. 1525) : tempore inundationis fluminis Histule, cuius aquarum mole ... fluvius Brzesnycza retro p-i ... consuevit.k. sq. sub, cf. l. sq. versus :
MPH IV p. 478 (a. 1455) : p-bantur versus terram.
III.
fungitur vice verborum
c.
voce premendi compositorum
1.
comprimendi
ukryć, zataić, przemilczeć; celare,
silentio praeterire
DŁUG. Op. p. 272 : p-so arcano nec ulli ... patefacto.
2.
exprimendi
in
locut.
hoc presso, quod
z tym zastrzeżeniem, że; hoc excepto
PP V p. 13 (a. 1423) : portionem ... vendiderunt ... hoc eciam p-so, quod si ... aliquis ... eos impedierit, extunc eqs.Cf.
3.
imprimendi
drukować;
typis excudere
ARect I p. 364 (a. 1494) : circa quem studentem inventus est liber p-sus papireus.
Concl. p. 87 (a. 1495) : cum libri qualitate et quantitate descriptis, puta: in pargameno, papiro, scriptum, p-sum, in asseribus, cute tali vel tali aut coopertorio etc. supradictis.
IV.
se
iur.
e
Pol.
przeć się
skarżyć, toczyć spór sądowy; coram iudice aliquem accusare,
iure cum aliquo agere,
disceptare
ZapSądWp p. 200 (a. 1404) : duo testes p-serunt se pro vltimitate, nolentes altervtrum in principio iurare.
APozn I p. 186 (a. 1452) : ad que se bona ipse Nicolaus filiaster iure propinquitatis p-bat pro omnibus bonis per ipsum Boguslaum relictis.
OrtWp p. 41 (saec. XV-XVI) : scripsistis nobis ... quomodo venientes duo viri ... p-serunt se coram iudicio absque querelis etc.Ita saepius.