Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEMUNIO

Gramatyka
  • Formypraemunio, premunio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ire, -ivi s. -ii, -itum
Znaczenia
  • I.
    • 1. munire, firmare, armare (loca vel homines). Interdum fere i.q. obdarzać; donare.
    • 2. munire, tueri, tutari.
    • 3.
  • II. + praemonendi MUNIO praemonere, monere, attentum facere, certiorem facere

Pełne hasło

PRAEMUNIO s. PREMUNIO, -ire, -ivi s. -ii, -itum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
I.
1. obwarowywać, umacniać,osłaniać, zbroić; munire, firmare, armare (loca vel homines). Interdum fere i.q. obdarzać; donare. Saepius in iunctura litteras sim.sigilli appensione ( ( KodMaz(K) p. 305, a. 1230 ; ib.p 336, a. 1230 ;et saepius).
2. zabezpieczać, chronić, otaczać opieką; munire, tueri, tutari.
Constr. ad 1 - 2:
a. abs. b. sq. abl. c. sq. post :
SSrSil I p. 391 (a. 1482) : p-erat ... abbas post primam combustionem habitacula sua.
3. sq. ab bronić, chronić, strzec przed czymś; defendere, protegere, tueri
DokMp I p. 232 (a. 1385) : ipsum ... ab adversis et nocivis ... volumus p-re.
CodEp I 1, p. 13 (a. 1387) : ipsos ab adversis seu incommodis omnibus pro toto nostro posse continuo et fideliter p-re.
Ita saepe.
Constr. sq.
pro, cf. et
CodEp III p. 498 (a. 1392) : ipsam ... ab ... inimicis ... tueri, defendere, p-re pro viribus nostris.
II. confunditur c. v. praemonendi (sed cf. etiam s.v. MUNIO ) ostrzegać, przestrzegać, uprzedzać, zawiadamiać; praemonere, monere, attentum facere, certiorem facere
DokMp IV p. 36 (a. 1314) : si quid ... dampni perceperitis, nobis non debetis imputare, cum ante vos p-ssemus.
KsgGrWp I p. 212 (a. 1394) : cancelarius eum p-re debebit ante duabus ebdomadis ad terminum venientem.
Ita saepe. Glossae Pol.
PrPol p. 351 (a. 1397) : ministerialis ... p-uit, «obeslal» vulgo, dominum Albertum.
KsgGrWp I p. 260 (a. 1397) : dominus ... dominam p-re wlgo «obeslascz» debet, ante festum s. Johannis.
Constr.
a. sq. abl.
StPPP II p. 805 (a. 1475) : presenti protestacione et exclamacione ministerialis amicos eorum p-it et auisauit super jure propinquitatis.
b. sq. ante, cf. et
OrtWp p. 39 (saec. XV) : nunctius venit ... volens nos p-re seu precustodire ante nostros emulos.
Ita saepius. c. sq. de :
Somm. p. 131 (a. 1447) : nos de hostium transitu ... p-re et avisare.
d. sq. in c. abl.
Dogiel I p. 46 (a. 1412) : fraternitates ... in talibus, ubi sciverimus, p-emus.
APozn I p. 150 (a. 1449) : habebit ... eam ... p-re in uno anno.
e. sq. super c. abl. , cf. f. sq. enunt.
α. c. qualiter:
KodWp IX p. 374 (a. 1433) : p-ti sumus a quibusdam nostris fautoribus, qualiter etc.
β. c. quatenus:
CodVit p. 350 (a. 1416) : amiciciam vestram presentibus avizantes p-imus, quatenus defectus ... suppleri ... faciatis.
γ. c. quod:
AGZ XI p. 5 (a. 1424) : Mathiasch ... p-tus fuit, quod ... foverat sub se homines maleficos.
δ. c. ut:
CIOŁ. Lib. II p. 179 : p-re ut talibus zuzuronibus claudat aures.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)