Ogólne
Pełne hasło
Więcej

POMPA

Gramatyka
  • Formypompa
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr. agmen sollemniter incedentium.
    • 1. + (nuptialis nuptiae
    • 2. exsequiae.
    • 3. chorea, saltatio
  • II. transl.
    • 1. copia, series variarum rerum.
    • 2. luxuria, lautitia, abundantia.
    • 3. vanitas, lenocinia.
    • 4.

Pełne hasło

POMPA, -ae f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • Ha.
  • H.
  • N.
I. propr. uroczysty pochód; agmen sollemniter incedentium.
Praec.
1. (nuptialis et abs. ) ślub, wesele; nuptiae
MPH III p. 300 (a. 1480) : nupciales p-as celebravit.
DANT. in
Tom. II p. 31 (a. 1512) : dum p-a venit, dum nupta sacratur.
OSTR. in
Tom. IV p. 237 (a. 1517) : Isabellam ... constituisse ... Neapoli p-am nuptialem celebrare.
2. uroczystości pogrzebowe, pogrzeb; exsequiae.
Additur adi.
funeralis ( AKapSąd II p. 388, a. 1531) vel gen. exsequiarum ( DŁUG. Hist. III p. 337 = VI p. 19 ed.nov.), sepulturae ( MPH III p. 400, a. 1475). Glossa Pol.
GLcerv p. 686 : p-a funebris est apparatus, qui fit in funerum exsequiis ...«wyprawa pogrzebna».
3. zabawa, tańce; chorea, saltatio
KodWp II p. 391 (a. 1326) : hortamur ... ut clerici ... a mundi voluptatibus ... abstineant, non spectaculis nec p-is intersint.
KrMU p. 87,52 (a. 1412) : tales, qui de nocte discurrunt per vicos et plateas ... per p-as et coreas.
Ita saepius.
II. transl.
1. wielka ilość, obfitość; copia, series variarum rerum.
2. przepych, wystawność, zbytek; luxuria, lautitia, abundantia. Glossa Pol.
RFil XXV p. 150 (saec. XV med.med) : sine p-is «buynosczy dwornosczy».
3. próżność, marność, zwodniczy urok; vanitas, lenocinia. Glossa Pol.
GLcerv p. 686 : p-a ... «marna chwała».
Additur gen. , v. gr.
diaboli ( MARTIN. OP. Serm. p. 370 nlb. ; NIC. BŁ. Tract. fol. a VIIIb) ;, gloriae mundanae ( KOMOR. p. 66 ) , mundi ( PEREGR. fol. C VIb et saepius), item mundana ( VHedv p. 518 ).
4. zuchwałość, butność, pycha, zarozumiałość: arrogantia, superbia, insolentia, impudentia
MPH II p. 898 (a. 1410) : p-am erga nos ostendit, quam a nullo homine unquam passus fuit ordo noster.
KodLit p. 124 (a. 1410) : dummodo p-a, quam predecessores vestri erga nostram impie gesserunt majestatem, locum in vobis non haberet.
Ita saepius.
Syn.
inflatio ( DŁUG. Hist. II p. 191= I p. 212 ed.nov.) , insolentia ( ib. I p. 215 = I p. 282 ed.nov.), pertinacia ( CodVit p. 423, a. 1418 et saepius), protervia ( AKapSąd I p. 493, a. 1476) , rebellio ( DŁUG. Hist. IV p. 475 ) , strepitus ( CodVit p. 455, a. 1419).
Constr. ad
I-II:
a. abs.
b. sq. gen.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)