- F.
- G
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- H.
- K.
- O.
nakrycie głowy, czapka, kapelusz; tegmentum
capitis, mitra, galerus.
Glossae
Pol.
StPPP II p. 298 (a. 1425) : p-us alias «cywyor».
Ib. p. 604 (a. 1445) : p-os alias «kywory» cum margaritis bene ornatos.Ita saepius.
GŁOG. Alex. I fol. l IIb : p-us ... «czapka».
GLb p. 77 : p-us, capellus vel p-um «muczka», «birethek».
ArPrawn I p. 94 (a. 1561) : a p-o alias «od myczki».
RegPerc p. 146 (a. 1586) : pro p-is nigris «kapelusze» dictis.
Syn. et
iuxta posita
biretum (
RachJag
p. 171, a.
1393
et saepius), infula (
ConcPol X
p. 393, a.
1410)
, mitra (
ib.
p. 361, a.
1406
et saepius).
Praec.
1.
distinguuntur
a.
milit.
ferreus
et
abs.
szyszak, hełm;
galea, armatura capitis
KodKKr I p. 171 (a. 1325) : ad generalem expedicionem ... comes ... in armis scilicet pancerio, p-o, cirotecis ... tenebitur... ire.
KodMazNow II p. 240 (a. 1339) : Hengelbertus et sui successores servicia in armis levibus, videlicet in pancerio sive plathis, p-o ferreo, clipeo ... facere tenebuntur.Ita saepissime. Glossae Pol.
RachJag p. 47 (a. 1390) : pro IIII p-is ferreis dictis «clobuczky».
Ib. p. 206 (a. 1394) : pro VI p-is dictis «clobuczky».
KsgPrzKr p. 205 (a. 1454) : Johannes platner ... dare debet p-um ferreum alias «lipke».
b.
cardinalatus
et
abs. kapelusz
kardynalski; insigne cardinalis
*CodEp I 2, p. 28 (a. 1447) : qui tibi p-um deferat ad tuum honorem ac Dei laudem.
ŹrWaw II p. 26 (a. 1503) : regina ... duos p-os cardinalatus ... pro ecclesia cathedrali ... dedit.
c.
ducalis
mitra książęca;
insigne ducis
AUnii p. 153 (a. 1502) : effigies ducalis ... in ducali p-o residens.
InwKKr p. 83 : imago s. Venceslai ... habet ... diadema et p-um ducale ex gemmis bonis (cf. paulo infra ).
d.
Iudaicus:
ArPrawn V p. 111 (a. 1447) : debet habere p-um Iudaicum super caput.
StPPP III p. 82 : p-um Iudaicum debet in capite habere.
2.
indicatur
a.
materia,
v.
gr.faeninus (
MPH I
p. 126,
Widukind)
, lineus (
ConcPol X
p. 393, a.
1410)
, stramineus (
RachJag
p. 200, a.
1394
;
Ztschr. II
p. 256, a.
1494)
; de agnellis (
AKapSąd II p. 784,
1514)
, de sabellis (
APozn III
p. 3, a.
1502)
.
b.
color,
v.
gr. griseus (
AKapSąd II
p. 796, a.
1515)
, niger (supra 15
)
;
; crocei coloris (
Tom. XVI
p. 114, a.
1534).
c.
forma,
v.
gr. altus (
ConcPol X
p. 361, a.
1406)
, cornutus (
KodWp I
p. 375, a.
1267)
, retortus (
ConcPol X
p. 361, a.
1406)
, subductus vulpibus (
AKapSąd II
p. 796, a.
1516)
;
;item Scythicae formae (
ARect II
p. 325, a.
1580)
;
etiam hirsutus (
RachJag
p. 558, a.
1420)
.
3.
singularia quaedam
a.
loco cognominis
StPPP VIII p. 135 (a. 1385) : Stasco dictus p-us.
b.
kapelusz słomiany wywieszany na rynku, jako
znak zakończenia
targu; mitra straminea, quae in
foro suspensa finem mercandi
indicabat
KsgRachKr II p. 22 (a. 1369) : procurator signum civitatis videlicet p-um qui extenditur et erigitur in foro in prohibicionem rerum commestibilium deposuit, dilaniavit et pedibus succulcavit (ed. -tavit).Ad rem cf. W. Maisel, Archeologia Prawna Europy, Warszawa-Poznań 1989, p. 327.
c.
iur.
aliquid suopileo (per
traditionem pilei) resignare, pileum in alicuius manus dare
przekazać komuś swoje nakrycie głowy w sądzie na znak zrzeczenia
się jakiejś
własności; capitis tegmentum suum
alicui in iudicio tradere in
renuntiandae proprietatis signum
KodMp I p. 163 (a. 1304) : aream suo p-o ... voluntarie resignauit ... magistro.
KodKKr I p. 150 (a. 1307) : Stras cessit dictis bonis p-um dans in manus nostras.
KodWp II p. 283 (a. 1310) : advocatus ... bona sua ... ecclesie ... vendidit ... et ... per traditionem p-i ... resignavit.
Opp.
pileum de alicuis manibus recipere:
DokMp I p. 22 (a. 1304) : villam ... resignans ... per p-um suum, quem prefatus abbas de manibus nostris recepit in signum dominii et possesionis.Ad rem cf. Dąbkowski, Prawo prywatne II p. 197.