Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARTICEPS

Gramatyka
  • Formyparticeps, particeps
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ipis -ipis
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. mus. concr. abstr.+ incolatus (civitatis molestiae generis qui alicuius rei partem capit.
  • II.
    • 1. socius, consors.
      • α. qui fidem Christi confitetur
      • β. collega, qui simul cum altero magistratum gerit
    • 2. gram. participium

Pełne hasło

PARTICEPS, -ipis
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • N.
I. adi. taki, który ma w czymś udział; qui alicuius rei partem capit. Praeter res concr. refertur ad abstr. , v. gr. incolatus (civitatis i.q. incola FormJ p. 39 ) , molestiae ( RHist XX p. 15, a. 1446), item generis mus. ( MONET. fol. A IVa : quod harmonia predictorum duorum generum sit facile p-s ).
Praec. theol. et eccl. , v. gr.
gratiae Spiritus Sancti ( StSyn III p. 13 ) , libertatis (qua Christus nos liberavit: KodKKr I p. 55, a. 1254) , missarum ( ArHist XII 2, p. 363, saec. XIV) , orationum ( KodMp I p. 45, a. 1254 et saepius), indulgentiae ( KodMp II p. 163, a. 1285) , piorum operum sim.( KodKKr II p. 160, a. 1391). Occurrit praec. in iuncturis a. participem esse (fieri), item effici ( ZABOR. Tract. p. 28 ) . b. participem facere.
N. locut.
certum et participem facere (de aliqua re) zawiadomić; certiorem facere
CodEp III p. 175 (a. 1473) : rati sumus vos ... de ipsa novitate certos et p-es efficere.
c. participem habere. Abundat
VITELO Opt. p. 189 : coloratio nubis ... in omni corpore, cui lumen uel color ex corpore luminoso imprimitur, eandem caussam et effectum p-em habebit.
II. subst. particeps,, -ipis m.
1. uczestnik, wspólnik, towarzysz; socius, consors.
Iuxta ponitur
consors ( CodEp III p. 570, a. 1440 et saepius), fautor ( ConcPol IV p. 151, a. 1435).
N.
α. (sensu Christiano) wyznawca Chrystusa; qui fidem Christi confitetur
MARTIN. OP. Serm. p. 483 nlb. : quod Christus ... suos inungeret oleo misericordiae et gratiae, quo ipse esset inunctus prae p-bus suis.
β. kolega na urzędzie; collega, qui simul cum altero magistratum gerit
CorpJP IV p. 20 (a. 1523) : sculteti nostri ... suo et ... confratrum et p-um suorum nominibus... questi sunt.
2. gram. imiesłów; participium
GŁOG. Alex. I fol. LI IVb : p-es non deficiunt in casibus vilis, sicut deficiunt nomina sepe suis.
Constr. ad I-II: indicatur quocum
a. sq. gen. b. sq. dat.
HUSSOW. p. 83, v. 430 : quos sanctos sibi p-es Christus regnique paterni esse coheredes voluit.
Cf. Th. X 1,496,13 sqq. c. sq. cum:
CantMAe I nr 6, v.3a (saec.XIV) : hec sancta ... Christi nos faciat secum p-es Patris imperii.
VHedv p. 512 : neque cum hiis, qui in levitatibus ambulabant, p-em se prebebat s. Hedvigis.
Cf. Th. X 1, 496,6 sqq. indicatur qua re a. sq. gen. b. sq. abl.
CodSil(M) ΙII p. 131 (a. 1226) : plebanus ecclesie ... p-s esse tenetur regimine simul et sollicitudine.
MATTH. Serm. I p. 75 : nisi vitis sit p-s ... pinguedine stipitis (alluditur ad Vlg. Rom. 11,17 ).
c. sq. de:
KsgŁawWar p. 10 (a. 1423) : quod nullus ... sit p-s de predictis bonis nisi Swantoslaus.
Cf. et Th. X 1, 495,46 sqq. d. sq. in c. abl.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)