Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OPPRESSIO

Gramatyka
  • Formyoppressio, obpressio, oppresio, opressio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. concr.
    • 1. opprimendi actus vel effectus, confractio, contritio.
    • 2. suffocatio
    • 3. + impressionis
  • II. abstr.
    • A.
      • 1. infestatio, afflictio, gravamen.
      • 2. vindiciae iniustae
    • B.
      • 1. incursio, violentia, vis.
      • 2. vis mulieri illata, stuprum
    • C.
      • 1. incommoditas, onus, molestia
      • 2. abstr. detrimentum, imminutio.
      • 1.
        • a.
        • b.
      • 2.
        • β.

Pełne hasło

OPPRESSIO, -onis f. scr. obpressio,,oppresio,, opressio
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
  • O.
I. concr.
1. przygniecenie, zgniecenie; opprimendi actus vel effectus, confractio, contritio.
2. uduszenie; suffocatio
IurMas II p. 39 (a. 1482) : femine ... innocenter pro o-e puerorum et suffocacione fetus cittabantur.
3. wyciśnięcie (pieczęci) ; fungitur vice vocis impressionis :
LhnUrk II p. 520 (a. 1482) : sub mei o-e sigilli testimonio libelli.
II. abstr.
A.
1. obciążenie,gnębienie, ucisk; infestatio, afflictio, gravamen.
N. per abundantiam
oppressionis gravamen ( DokMp VIII p. 49, a. 1439) ; ; item fascis ( DŁUG. Op. p. 51 ).
Praec. ,
ciężar, powinność (prawa feudalnego); onus iure feodali impositum (praec. pl. )
KodPol I p. 128 (a. 1288) : cmetones premissarum villarum ab omni penitus exactione ducali ... a censu Polonicali et a qualibet o-e sint exempti.
KodWp II p. 135 (a. 1297) : absolventes incolas ipsarum villarum ... ab omnibus solutionibus, serviciis, exactionibus et o-bus realibus, predialibus et personalibus.
KodMp III p. 62 (a. 1346) : colonos nimijs laboribus et o-bus diuersis esse grauatos.
Iuxta ponitur
depactio ( KodMp III p. 163, 1363) , exactio ( et saepius), onus ( DokMp II p. 40, a. 1425) , servitium ( ).
2. bezprawne roszczenia prawne; vindiciae iniustae
DokMp I p. 64 (a. 1347) : cupientes calumniis seu ambiguitatibus seu o-bus obviare et eas delere.
DokRad p. 5 (a. 1355) : ut ... hec nostra donacio ... ab omnibus o-bus perpetuis temporibus soluta permaneat.
B.
1. najazd, gwałt, przemoc; incursio, violentia, vis.
Iuxta posita
iniustitia, violentia ( DŁUG. LibBen III p. 331 ) , perturbatio, spolium, rapina ( KodWp V p. 390, a. 1424).
Additur gen. explic.
guerrae ( ib. III p. 492, a. 1380).
2. gwałt, zgwałcenie (kobiety); vis mulieri illata, stuprum
KodWp II p. 589 (saec. XIV med.med) : si... virgo de o-e aliquem accusaverit calumniose.
StPPP VIII p. 282 (a. 1388) : Żema ... euasit puellam ... pro violenta o-e.
Ita passim. Cf. Th. IX 2,782,73 sqq.
Dicitur
muliebris ( CorpJP III p. 4, a. 1506) . Glossa Pol.
AGZ XV p. 6 (a. 1457) : que Anna ipsum Ioannem pro o-e alias «o vszilstwe» et pro illacione vulnerum citavit.
Iuxta posita
defloratio ( StPPP VI p. 188, a. 1521) , stuprum ( ib. III p. 69 ).
C.
1. uciążliwość, dolegliwość, ciężar; incommoditas, onus, molestia, v. gr. infirmitatis ( ZabDziej II p. 490, a. 1497), item somni ( StVic p. 406, a. 1511).
2. uszczerbek, szkoda, krzywda; detrimentum, imminutio. Refertur ad homines vel res abstr. ,v. gr. veritatis ( StPPP I p. 79, saec. XIV med.) . Notabiliora quaedam ad A-C:
1. constr.
a. sq. gen. (subi. , obi. , explic. ).
b. sq. in c. abl.
Dogiel I p. 87 (a. 1498) : nec ... detur alicui subdito ... aliqua o-o in persona vel in bonis.
2. iuncturae verbales α. oppressionem pati; sufferre ( KodWp V p. 390, a. 1424) , tolerare ( HENRIC. p. 160 ).
Simili sensu
oppressione atteri ( ArPrawn I p. 155, a. 1444) , gravari ( StVic p. 406, a. 1511, cf. ).
β. oppressionem committere ( CodVit p. 195, a. 1409) , dare (cf. ), exercere (in aliquem: CodVit p. 487, a. 1420), item alicui facere ( ArHist X p. 189, a. 1539) , inferre ( AGZ XVII p. 478, a. 1502) , infligere ( Tom. I p. 169, a. 1511) ; simili sensu aliquem oppressione afficere (saec. XVI), impedire ( PrzywKr p. 7, a. 1360) , opprimere ( DokMp VIII p. 49, a. 1439).
Opp.
oppressionem reprimere ( HESSE Matth. III p. 116 ) vel ab oppressione relevare ( KodMp II p. 220, a. 1311 et saepius).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)