- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
- O.
[
comp.
magis opportunior :
BIEM
p. 31
:
modum, qui Ecclesiae magis
oportunior, eligamus.
superl.
plurimum opportunus:
KodMp I
p. 62 (a.
1258)
:
presentia ... plurimum oportuna.
summe oportunus:
DokMp V
p. 14 (a.
1402)
:
necessarium fore et summe
opportunum.]
I.
A.
1.
dogodny co do pory, odpowiedni w czasie;
qui tempori convenit, tempore
idoneo fit.
2.
bieżący, obecny; instans, praesens
KodPol III p. 389 (a. 1428) : quarum litterarum ... in defensionem libertatum ... produccionem ... exigit necessitas o-a.
AGZ XIV p. 453 (a. 1455) : equitavi ad terminum ... hodiernum et neglexi res meas (i. negotia ) o-as sicut triginta marcas.
B.
1.
odpowiedni,
stosowny, właściwy; idoneus, aptus,
conveniens.
N.
iur.
clausulae et articuli iuris
(
KodWp III
p. 97, a.
1358
et saepius), litterae
iudicis (
AKapSąd II
p. 24, a.
1417
et saepius),
probatio (
ArHist V
p. 129, a.
1455)
, processus
(
ŹrWaw I
p. 60, a.
1479).
Praec.
iudicium:
StPPP IX p. 82 (a. 1469) : in iudicio o-o alias «potrzebnym»et in die longiori sententiam iuris supremi actor pro iure suscepit.
KodWiel p. 48 (a. 1512) : nobis in iudicio bannito o-o residentibus.
N. de homine:
przydatny;
necessarius
KodWp I p. 25 (a. 1290) : in quo ... cenobio collocentur moniales ... centum numero ... adiunctis eisdem viginti fratribus... exceptis conversis, qui ibidem fuerint o-i.
2.
dogodny, korzystny; commodus,
utilis.
N. abs. loco
subst.
opportuna,,
-orum
n.
korzyści;
commoda
KADŁUB. p. 169 : Mithridates Bityniam transcendens o-a queque victorie sue meditatur.Notabiliora quaedam ad A-B:
1.
constr.
a.
abs.
b.
sq.
dat.
c.
sq.
ad.
2.
locut.
impers. (alicui)
opportunum est (fit, exsistit);
item expedit (
KodWp III
p. 669, a.
1394)
.
Constr.
sq. inf.
vel enunt.
fin.
II.
wystawiony, narażony na coś;
obiectus, expositus.
Occ.
podległy, zobowiązany;
obligatus
KodMp II p. 229 (a. 1313) : de qualibet curia per plaustrum lignorum ... sunt nobis adducere o-i incolae.
III.
accedit ad vim vocis necessarii
1.
potrzebny,
konieczny, niezbędny; necessarius, summe
utilis
KodWp III p. 43 (a. 1355) : conferimus ... soltheto ... in silva nostra ... ligna excidere o-a.
KsgCzer p. 157 (a. 1416) : si aliquis ex ... arbitris defuerit propter aliquam absentiam o-am, tunc loco absentis ... alium debent statuere.
DŁUG. Op. p. 237 : quae numismata ... in decus ecclesiarum ... in calices et vasa o-a ... distribuit b. Cunegundis.
Locut.
impers.
opportunum est
potrzeba;
oportet
DokMp I p. 175 (a. 1372) : scultetus .... in equo ... quocumque o-um fuerit, nobis tenebitur ... deservire.
Ib.IV p. 18 (a. 1375) : heredes nobis ... in equis... servire sint asstricti, quotienscumque in dicta terra ... fiat o-um.
Syn.
necesse est (
APozn I
p. 225, a.
1455
et saepius).
N. constr.
sq.
de :
RachJag p. 394 (a. 1412) : legumina de quibus erat o-um.
Abs. loco
subst.
opportuna,,
-orum
n.
α.
niezbędne wyposażenie, przybory;
supellex, apparatus
RachJag p. 165 (a. 1393) : carpentario, qui ... equisteria et alia o-a reforma verat.
Tom. III p. 426 (a. 1515) : nostros oratores ... plane instruximus ac de o-is ad tantum itineris emetiendum commode providimus.Cf. NECESSARIUS
β.
pilne sprawy,interesy; negotia necessaria
AKapSąd II p. 63 (a. 1425) : propter temporis angustiam et quedam o-a tunc vobis imminencia nequivistis comparere.
KodLit p. 318 (a. 1426) : vobiscum habemus aliqua ardua et o-a pertractare.
ConcPol II p. 21 (a. 1445) : plebani ... pro aliquibus o-is ... nos episcopum visitent.Cf. NECESSARIUS
2.
taki, który czegoś potrzebuje; indigens, qui aliqua
re opus habet
KsgKaz p. 344 (a. 1395) : ad labores prefatos Petrus ... debet arenam ducere, de quanta fuerit o-us.
BiblMuz I 2, p. 192 (a. 1405) : fueramus requisiti, ut ... ad ipsos (sic ) in Bochnia visitaremus, allegantes se nostri fore ardue ... o-os.
KsgPrzem I p. 171 (a. 1429) : si ... Dobak de pecuniis suis ... fuerit o-us, tunc Petrus ... eandem pecuniam ... solvere debet.Cf. NECESSARIUS