- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- Ha. (noci-),
- L.
- N.
- K.
I.
(sensu strictiore) szkoda, strata, uszczerbek,
krzywda; damnum, detrimentum, iactura,
iniuria.
Glossa
Pol.
Wierzb. p. 176 : n-um «szkoda, uszczerbek».
N.
honoris
ujma; dedecus (saec.
XVI).
Praec.
(etiam
pl. )
1.
sensu
act.
a.
czynnik szkodzący, dokuczliwe działanie;
vis nocendi, vexatio
DŁUG. Op. p. 165 : se protinus sensit liberatam, ut amplius ipsius daemonii nulla sentiret n-a.Med. obrażenie; laesio
GŁOG. Phys. fol. A IVa : ne ... ledetur oculus maxime a frigore uel uento uel aliis n-is.
MIECH. Sang. fol. IVb : cor ... omnium corporis partium nobilissima et cuiusuis n-i impacientissima.
b.
zło, niebezpieczeństwo; malum,
periculum
JAC. PAR. Tract. fol. B Va : angeli uisi sunt eos homines a n-is prohibentes.
CodEp III p. 320 (a. 1481) : huic n-o (i. licentiae ) tempestive obviare.
2.
sensu pass.
a.
dolegliwość;
molestia
Tom. X p. 274 (a. 1528) : aegritudo nostra ... jam nos plane deseruit, nullum enim amplius n-um et dolorem in interioribus habemus.
b.
wada;
vitium
CorpJP III p. 450 (a. 1519) : talia iumenta ... carent n-o.
c.
niepowodzenie, porażka; res adversae, calamitas
AnnCrac p. 80 (saec. XIII) : quantum oraciones populi ... principi Boleslao ad victoriam profuerunt ... tantum duci Cunrado crudelis exactio in plebem et iniuriosa comminacio in ecclesiam Dei prestiterint n-i.
Constr. ad
1—2: a.
abs.
KodWp I p. 87 (a. 1218) : fures ... ne aliquod n-um ... faciant.
Lites II p. 233 (a. 1413) : n-a intulerunt.b. sq. gen. obi. c. sq. gen. subi. (cf. supra 18 ). d. sq. in c. abl.
TPaw VII p. 69 (a. 1418) : colonis n-um in frumentis ... non esset.
Locut.
adv.
α. in (ad) nocumentum (
StPPP
VIII
p. 660,
a. 1399
;
IO. LUD.
p. 56,
216
et saepissime usque ad
saec.
XV
ex.
).
β. absque (sine)
nocumento (
DokMp I
p. 359,
a. 1409
;
DokLub
p. 248,
a. 1446
;
ib.
p. 276,
a. 1451)
.
II.
(sensu latius
transl. ) przeszkoda (w jakimś działaniu), trudność, zawada; res impediens, obstans,
impedimentum
KodWp II p. 128 (a. 1296) : volumus ... ut cives nostri ... in terris et silvis civitatis pascant animalia et lingna incidant absque cuiuslibet n-o.
KodKKr II p. 8 (a. 1332) : ecclesia si non fuerit fundata, quod absit, aliquo prepediente n-o, tunc etc.
KodWp VI p. 137 (a. 1338) : incolis ... piscari licebit ... sine nostro et eiusdem sculteti n-o.
IusMet p. 200 (a. 1505) : si ... mons aliquis ... debet jacere absque continuatione laborum et potest n-o esse alias «na zawadzie» alicui alteri in labore suo.Ita saepissime usque ad saec. XV ex.
N.
constr.
sq.
in c . acc.
TPaw III p. 239 (a. 1392) : nivam omnibus annis tenui et prius (i. primum ) mihi est in ipsam n-um.