Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOCUMENTUM

Gramatyka
  • Formynocumentum, nocimentum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. damnum, detrimentum, iactura, iniuria.
    • 1. act.
      • a. Med. vis nocendi, vexatio laesio
      • b. malum, periculum
    • 2.
      • a. molestia
      • b. vitium
      • c. res adversae, calamitas
        • α.
        • β.
  • II. transl. res impediens, obstans, impedimentum

Pełne hasło

NOCUMENTUM s. NOCIMENTUM, -i n.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • Ha. (noci-),
  • L.
  • N.
  • K.
I. (sensu strictiore) szkoda, strata, uszczerbek, krzywda; damnum, detrimentum, iactura, iniuria. Glossa Pol.
Wierzb. p. 176 : n-um «szkoda, uszczerbek».
N.
honoris ujma; dedecus (saec. XVI).
Praec. (etiam pl. )
1. sensu act.
a. czynnik szkodzący, dokuczliwe działanie; vis nocendi, vexatio
DŁUG. Op. p. 165 : se protinus sensit liberatam, ut amplius ipsius daemonii nulla sentiret n-a.
Med. obrażenie; laesio
GŁOG. Phys. fol. A IVa : ne ... ledetur oculus maxime a frigore uel uento uel aliis n-is.
MIECH. Sang. fol. IVb : cor ... omnium corporis partium nobilissima et cuiusuis n-i impacientissima.
b. zło, niebezpieczeństwo; malum, periculum
JAC. PAR. Tract. fol. B Va : angeli uisi sunt eos homines a n-is prohibentes.
CodEp III p. 320 (a. 1481) : huic n-o (i. licentiae ) tempestive obviare.
2. sensu pass.
a. dolegliwość; molestia
Tom. X p. 274 (a. 1528) : aegritudo nostra ... jam nos plane deseruit, nullum enim amplius n-um et dolorem in interioribus habemus.
b. wada; vitium
CorpJP III p. 450 (a. 1519) : talia iumenta ... carent n-o.
c. niepowodzenie, porażka; res adversae, calamitas
AnnCrac p. 80 (saec. XIII) : quantum oraciones populi ... principi Boleslao ad victoriam profuerunt ... tantum duci Cunrado crudelis exactio in plebem et iniuriosa comminacio in ecclesiam Dei prestiterint n-i.
Constr. ad
1—2: a. abs.
KodWp I p. 87 (a. 1218) : fures ... ne aliquod n-um ... faciant.
Lites II p. 233 (a. 1413) : n-a intulerunt.
b. sq. gen. obi. c. sq. gen. subi. (cf. supra 18 ). d. sq. in c. abl.
TPaw VII p. 69 (a. 1418) : colonis n-um in frumentis ... non esset.
Locut. adv.
α. in (ad) nocumentum ( StPPP VIII p. 660, a. 1399 ; IO. LUD. p. 56, 216 et saepissime usque ad saec. XV ex. ).
β. absque (sine) nocumento ( DokMp I p. 359, a. 1409 ; DokLub p. 248, a. 1446 ; ib. p. 276, a. 1451) .
II. (sensu latius transl. ) przeszkoda (w jakimś działaniu), trudność, zawada; res impediens, obstans, impedimentum
KodWp II p. 128 (a. 1296) : volumus ... ut cives nostri ... in terris et silvis civitatis pascant animalia et lingna incidant absque cuiuslibet n-o.
KodKKr II p. 8 (a. 1332) : ecclesia si non fuerit fundata, quod absit, aliquo prepediente n-o, tunc etc.
KodWp VI p. 137 (a. 1338) : incolis ... piscari licebit ... sine nostro et eiusdem sculteti n-o.
IusMet p. 200 (a. 1505) : si ... mons aliquis ... debet jacere absque continuatione laborum et potest n-o esse alias «na zawadzie» alicui alteri in labore suo.
Ita saepissime usque ad saec. XV ex.
N. constr. sq.
in c . acc.
TPaw III p. 239 (a. 1392) : nivam omnibus annis tenui et prius (i. primum ) mihi est in ipsam n-um.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)