- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
I.
A.
sg.
,
1.
tajemnica, sekret;
arcanum, secretum.
N.
locut.
mysterium (-a) consilii
tajna narada;
consilium occultum
(e
Vlg.
Iud. 2,2)
ChrPP
p. 442
et 471.
2.
symbol, ukryty sens czegoś, alegoria;
symbolum, imago,
allegoria.
3.
tajemnica, prawda mistyczna, objawiona, niedostępna dla
rozumu ludzkiego; veritas quam mens humana
complecti non potest,revelata hominibus a Deo.
Glossae
Pol.
RFil XXIII p. 303 (a. 1444) : crucis m-um, «taiemna scritoscz, taiemna swantoscz, boska taiemnicza».
Ib. XXIV p. 363 (saec. XV med.med) : humilitas est clauis regni celorum, per quam eciam reserantur (ed. ref-) m-a «tayemnosczy» scripturarum.
Ib. XXIV p. 86 (a. fere 1420) : m-um dicitur «pothagemna mądroscz».
GLcerv p. 639 : m-um est res arcana, sacris tantum viris cognita, «taiemnica».
4.
sakrament;
sacramentum
MARTIN. OP. Marg. fol. k 4a : item ecclesiastica siue diuina sacramenta proprie dicuntur m-a.
Tom. IV p. 215 (a. 1517) : dignissimum m-um est matrimonii vinculum.
N. de
sacramento unctionis
extremae (ritus Rutheni)
CorpJP III p. 232 (a. 1512) : butyrum seu Unctionis ritus vestri m-um.
Ib. p. 233 : ut cum butyro seu m-opublice... non vadas.
B.
pl.
1.
misteria, tajne ceremonie,obrządki (pogańskie); (paganorum) sacra occulta.
2.
divina (sacra)
et
abs.
: obrzędy, nabożeństwa chrześcijańskie;
Christianorum caerimoniae, ritus sacri.
3.
(singulare)
caeli
ciała niebieskie, słońce i księżyc; corpora
caelestia, sol et luna
NIC. BŁ. Serm. I p. 25 : patre familias moriente ... familia ... nigris se vestibus induit; sic ... caeli m-a lugent et candore deposito tenebris induuntur Christo mortuo.
II.
confunditur
c.
voce ministerii
1.
urząd, godność; dignitas, munus
PommUrk IV p. 369 (a. 1309) : quamvis principatus nostri sacrum requirat m-um religiosis ... nostre provisionis adesse sollicitudinem etc.
2.
pośrednictwo, pomoc;
adiumentum, auxilium
AUnii p. 53 (a. 1413) : constat nullum (i. neminem ) salutis recipere conpendia, nisi m-o fulciatur caritatis.
CodVit p. 1001 (a. 1416) : tot iniurias ... a ... fratribus Domus Theutonicorum ... sustulimus, vires paciencie non sine divine providencie m-o transcedentes, qualem pacienciam humana (ed. -am) racio nobis ministrare non valuisset.
HESSE Matth. II p. 63 : Aegyptus quondam m-o Moysi a Deo erat tenebris ... plagata.