Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MYSTERIUM

Gramatyka
  • Formymysterium
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ii
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • A. sg.
      • 1. tajemnica, sekret
      • 2. symbol, ukryty sens czegoś, alegoria
      • 3. tajemnica, prawda mistyczna, objawiona, niedostępna dla rozumu ludzkiego
      • 4. sakrament
    • B. pl.
      • 1. misteria, tajne ceremonie,obrządki (pogańskie)
      • 2. + divina (sacra): obrzędy, nabożeństwa chrześcijańskie
      • 3. + caeli ciała niebieskie, słońce i księżyc
  • II.
    • 1. urząd, godność
    • 2. pośrednictwo, pomoc

Pełne hasło

MYSTERIUM, -ii n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
I.
A. sg. ,
1. tajemnica, sekret; arcanum, secretum.
N. locut.
mysterium (-a) consilii tajna narada; consilium occultum (e Vlg. Iud. 2,2) ChrPP p. 442 et 471.
2. symbol, ukryty sens czegoś, alegoria; symbolum, imago, allegoria.
3. tajemnica, prawda mistyczna, objawiona, niedostępna dla rozumu ludzkiego; veritas quam mens humana complecti non potest,revelata hominibus a Deo. Glossae Pol.
RFil XXIII p. 303 (a. 1444) : crucis m-um, «taiemna scritoscz, taiemna swantoscz, boska taiemnicza».
Ib. XXIV p. 363 (saec. XV med.med) : humilitas est clauis regni celorum, per quam eciam reserantur (ed. ref-) m-a «tayemnosczy» scripturarum.
Ib. XXIV p. 86 (a. fere 1420) : m-um dicitur «pothagemna mądroscz».
GLcerv p. 639 : m-um est res arcana, sacris tantum viris cognita, «taiemnica».
4. sakrament; sacramentum
MARTIN. OP. Marg. fol. k 4a : item ecclesiastica siue diuina sacramenta proprie dicuntur m-a.
Tom. IV p. 215 (a. 1517) : dignissimum m-um est matrimonii vinculum.
N. de sacramento unctionis extremae (ritus Rutheni)
CorpJP III p. 232 (a. 1512) : butyrum seu Unctionis ritus vestri m-um.
Ib. p. 233 : ut cum butyro seu m-opublice... non vadas.
B. pl.
1. misteria, tajne ceremonie,obrządki (pogańskie); (paganorum) sacra occulta.
2. divina (sacra) et abs. : obrzędy, nabożeństwa chrześcijańskie; Christianorum caerimoniae, ritus sacri.
3. (singulare) caeli ciała niebieskie, słońce i księżyc; corpora caelestia, sol et luna
NIC. BŁ. Serm. I p. 25 : patre familias moriente ... familia ... nigris se vestibus induit; sic ... caeli m-a lugent et candore deposito tenebris induuntur Christo mortuo.
II. confunditur c. voce ministerii
1. urząd, godność; dignitas, munus
PommUrk IV p. 369 (a. 1309) : quamvis principatus nostri sacrum requirat m-um religiosis ... nostre provisionis adesse sollicitudinem etc.
2. pośrednictwo, pomoc; adiumentum, auxilium
AUnii p. 53 (a. 1413) : constat nullum (i. neminem ) salutis recipere conpendia, nisi m-o fulciatur caritatis.
CodVit p. 1001 (a. 1416) : tot iniurias ... a ... fratribus Domus Theutonicorum ... sustulimus, vires paciencie non sine divine providencie m-o transcedentes, qualem pacienciam humana (ed. -am) racio nobis ministrare non valuisset.
HESSE Matth. II p. 63 : Aegyptus quondam m-o Moysi a Deo erat tenebris ... plagata.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)